هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
تاڵە ماسە anthrax:دوکتور ناجح گوڵپی


اڵە ماسە نەوەشیێوە فاڕیاوەن میانو ئاژەڵەکانە فرە تننو تیژا گردو گیانەوەرە وونگەرمەکا توشیٛ بانە "ئانزان،ئاژەڵ ،پەلەوەر" نیشانێ نەوەشیەکەی پیٛسەنیٛ یوٙی، وەلێ ئینەشا تایبە کەرمیٛ بە "ئەسپ و هەسەرەو هەر" ی " گاو، بزەو مەی" ئی نەوەشی گیٛرا نیشانیٛ نەوەشیەکەیشا پیٛسەنیٛ یوٙی ،تاڵەماسە نەوەشیێوە بومین کوردەسانەنە جە گەرمیان هەتا شارەزور و هەتا ملوٙوە پیٛنجوینەو تا ئەودیمیچ ،ڕاو هاموٙشوٙ حەیواندارە جافەکا  هەکە ئەوسا وئیسا گەرمیانو کویسانشا کەردەن  هەن و جە ویرو وێمەنە پێسەو دکتوٙرێوە ڤێترنەری دیەنمو کەوتەنۆ یام هنو یاگەکاو تەریشا باس کەردەن، دماو ئانەی ڤاکسین کەردەی بەکار ئامان پەی کونتروڵو نەوەشیەکەی، تاڵەماسە نەوشیێوە سنوربەزنا، مەشوٙ دەوڵەتە هامساکیٛ پیٛوەرە ڕاو چارەسەرو کونتروڵو نەخشەی هابەششا بوٙ پەی ناستەی نەوەشیەکەی .
بەفارسی پەنەش ماچا " شاربن،سیازخم" بەعەرەبی "الجمرە الخبیپە " بەسورانی "سپڵە قەویلە"
هوٙرکارو نەوەشیەکەی: cause  بە نونگەو جوٙرە بەکتریێوەن نامیٛش " باسلەس ئەنسراکس Bacillus anthracis " گرام پۆزەتیڤا ،سپوٙرو"بەرگ" ش هەن، ئی بەکتریا هەتا 25 ساڵیٛ دلیٛ خوٙڵو خاکینە مەنوٙوە ویٛش پاریٛزنوٙ  وەرگەو گەرمای و سەردای گیٛروٙ، هەتا فرسەتش پەی هوٙرگنوٙ و جارێوە تەر ئاژەڵەکا توش کەروٙوە .
نیشانێ نەوەشیەکەی هەسەرو ئەسپەنە:  symptoms نیشانیٛ نەوەشیەکەی بەسیێنیٛ بە شیٛوازو توشبیەو ئەسپەکەیوە، بە یەریٛ جوٙریٛ هەسەرە توشە بوٙنە، " چەنی لەوەڕی سپۆرو بەکتریاکەی موەروٙ یام هورش لوشوٙ بەهەناسە ،یام  جە ڕاو گەستەو"خەرەنگەزیٛوە" مەشو مەگزو مەشولەیوە  بەکتریاکە ملۆنە وونەو ئەسپەکەی " ئەگەر ڕاو دەمیوە توشیٛ با نیشانەکێش " بیٛهازی،یاو، لەرزای ،ژانی،لەملوای وناڵین، مڕارۆبیەی" ،وەلێ ئەگەر ڕاو خەرەنگەزێوە بلۆنە دلێ ونێش " لکەلیمفەکێش ماسا، گڵویش ماسۆ و مێوە یوٙ، تەنگە نەفەسی، ماسای یاگیٛ گەستەکەی،گردوگیانیش میٛشوٙ" ئیجا مەردەی ، یام سپۆرەکا بە هەناسە هورلوشا وملۆنە دلیٛ شوٙشیٛو کوٙئەندامو هەناسەی توش بوٙنە، هەناسەبڕکیٛ و تەنگەنەفەسی و یاو،کەمواردەی، بینیش ماسوٙ، مەردەی.
وە گردی نیشانیٛ نەوەشی تاڵەماسەی فرە تیژو کرژیٛنیٛ فرەو وەختی هەستشا پەنە نمەکەری و ئاژەڵەکە مڕار بیەنەو، وەلیٛ بەعزێ جارێ نیشانیٛ یاوی کەمهازی و نەواردەیو هورمدرای وینی دماو ئانەی ماوەو شش سەعاتانە مڕرا بوٙوە یام مروٙ ،بەعزێ حاڵەتیٛ "دریٛژ خواین"هەن  هەسەرو ئەسپەنە ڕەنگا تا یەرێ ڕوێ مەنۆوە  دماتەر کوٙشوٙش ، پەوکای نامیٛش نریان تاڵە ماسە  چون "تاڵە،سپڵ " وئاژەڵەکەی ماسوٙ و چن قات زل بوٙنە ،پانەیرە مژناسیوٙوە.

ئەشناسایەو نەوەشیەکەی:diagnosis   :


ادامه مطلب

طبقه بندی: اجتماعی، اخبار، زوانی هه‌ورامی، پزشکی، دوکتور ناجح گوڵپی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،تاڵە ماسە anthrax:دوکتور ناجح گوڵپی،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
هاگاداری موئه‌سێسه‌و فه‌رهه‌نگی هونه‌ری نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی به‌ بۆنه‌و دماوه‌ وسه‌ی جه‌شنواره‌و شێعرەو زارۆڵاو هه‌ورامانی

بە نامێو بەرزەو خودٚای کەرەم فراوانی

ئێش زام سەخت تۆیچ ئاما پێشدا       هەر ئێشەن مه‌دٚیەی کەفتەن وە ئێشدا
بەڵام با جە تیر بەڵای قەزاوە             پاڵ دەیم وە قوللـه‌ی قەڵای ڕەزاوە
تا بدٚۆ سەفای بێگانە و خوێشەن           هەر وەختێ بەرۆ باز ماڵ وێشەن

حەفتێو چی وەڵی بە گەرم و گوڕی، پەی گێرتەی جەژنوارەو شێعرەو زاڕۆڵاو هەورامانی، وێما ئامادٚە کەرێنمێ و شەو و ڕۆ نەشناسێنمێ. بەرنامەکا گونجنێنمێ و یاگەکێ ڕازنێنمێ و پەی یاوای وادٚەکەی، ڕوێ ئەژمارێنمێ. چی عانەنە کوتووپڕ شەوەو دوەشەممەی بوومەلەرزێوە گەورە کەوت و زەمین له‌ریاوە. یانێ فرێ وڕەی و بیێ بە وێرانە. بە تایبە جە دەگاکانە، چراوەو ژیوای فرێوه‌ جە وەشەویساشا کوشیاوە و دنیاشا بیە خەمخانە.
خەمەی گەورەی تەر نریا سەروو خەماماوە و دیسان پەترۆو زامەکاما کولیاوە. زەنگۆڵێما وشکێ بیێ و وەشی و هازیما نەمەنە. پەوکی زەمانوو جەژنوارەکەیما فاڕا و وستماوە دما.
ئێمە جە گردٚوو خەڵکوو ئێرانی، بە تایبە خەڵکوو هەورامانی  کە قۆڵێشا هۆرماڵای و دەموودەس لوەی دەموو ئا وەنەقۆمیایاوە، دەس وەش بیەی کەرمێ و ئی دڵسۆزیشا و ئا هەڵمەته‌شا جە ویر مەبەرمێ.
جە خودٚای گەورەی داوا کەرمێ ئی ئازیزە کۆچ کەردٚاما بەخشۆ و ماواشا بەهەشت بۆ. داواش وەنە کەرمێ وارانوو سەبریش ملوو دڵە زامدٚارەکاو ئی خەڵکە وەنەقۆمیایه‌رە وارنۆ و خەم و پەژارەشا نازۆ و تارنۆ.
ڕاسا تازیەبارێنمێ، بەڵام باوه‌ڕما پاسەن کە نمەبۆ وەشیما پەی هەمیشەی بار کەرۆ و ڕەوتوو ژیوای و کار و باریما فاڕیۆ و جە جووڵەی گنمێ. پەوکی گەرەکمانە جەژنوارەکەیما مانگێو وزمێوه‌ دما و ئاخروو مانگەو کەڵەهەرزینە گێرمێش، تا جارەی تەر وەشی و خوەو دەموو زاڕۆڵاما وینمێ.

زەمانوو(عان) گێرته‌و جه‌شنواره‌ی:
ڕۆو، په‌نجشه‌مه‌ی سی مانگه‌و که‌ڵه‌هه‌رزوو1396ی ڕۆجیاری

موئه‌سێسه‌و (ئه‌ره‌مه‌رزیا) فه‌رهه‌نگی هونه‌ری نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی

سه‌رچه‌مه:شنەو فەرهەنگی(کاناڵ ڕەسمی)



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، نه‌سیمووفه‌رهه‌نگوووهه‌ورامانی، ئێبراهیم شه‌مس،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد


زەمین لەرزەوکرماشانی(سەلاسی باوەجانی، سەرپێڵ و زەهاب ،داڵاهو ، ڕێژاو، ئه‌زگڵە، زه‌رده‌، قەسرشیرین، ئێسلام ئاباد و شار و دەگایەکاو دەوروبەری جه ده‌نگوو سۆزداروو شاعێرا(2)

گۆفتوگۆیە چەنی خودای ، بە بەهانی ۆ بوومە لەرزەیوە

خودا با خزمەتت یاونونە عەرزێ
وەشی کریۆ بدەی پەیمان بە قەرزێ   

مەبۆ ئێمەی دلێو خاکی کیانی و
پێسەو قەیخای بنیشی یاگێ بەرزێ

وەڵاتو من گۆناحەش چێشە بۆ دەی
بۆمێ لەرزەش وزانە و بوومەلەرزێ

گەرەکمەن تێر و پەڕ، هەڵسێ مجو، چون
بەڵایمـا پـەی کیــانی چـوار وەرزێ

گەرەکمانەن خەمێو ویرما بشۆوە
گەمەی تازەت کەرۆمانۆ شپرزێ

دڵم وەختەن تەقۆ، تا بڕیە واچا
مەبۆ بدیەی بەڵایرە پێسە دەرزێ

جە تۆ نیزیکتەری کەس نامە یادم
گلەی شێعرانێ من زانو بە فەرزێ

نمـا کەردە و نەکەردەو ئێمـە مانـا
ستونەو یاگەکێت کەی مارۆ لەرزێ

خودا، ڕاسی دەس و ڕژنایت چە عالەن
ئەگەر پەیت کریۆ بەش رژنینە مەرزێ


#پەروێز  بابایی   
               
        پاوە گەڵاڕێزانو ۹٦ی ‍

 یا حەیێ یە تاوان کام کوفر  و سزان
 کۆرپە نە تۆی خاک مەمەش  بیزیان؟!

بێ ئەد٘او بێ کەس،سەراش خاک و خشت
جای  مەمەی ئەد٘ا ، خاک  کەردەنی مشت

بێد٘ارەو کەردەیش  کەردەنی مەحــاڵ
نە خەندەش مەنەن ، نە های گڕ و گاڵ

#فێراق‌‌ پایگەلانی

‍ یە چ ڕەسمێوەن ،‌ یە چ  زامەتەن
 یاحەیێ ، یە سەفان ، یا قیامەتەن؟!
 کۆرپەت دان باوش،بی‌هێزی خەستە
پیری  چەند ساڵەی ،  لاشە  شکستە
مەر تۆ نەزانات،ئەی کورد بی کەسەن
تۆ پەی‌چێش،هێمەت وە مەرگش بەستەن؟!

#فێراق‌‌ پایگەلانی




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، تسلیت ها، په‌رویز بابایی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،زەمین لەرزەوکرماشانی جه ده‌نگوو سۆزداروو شاعێرا(2)،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

سلام و ادب خدمت دوستان و کاربران هورامان ،کردستان ،اهالی روستای زاوەر

با توجە بە این کە تلفظ صحیح ، اصلی و درست هرشهر و مکانی را باید در زبان اهالی آن دیار جستجو کنیم،لذا می طلبد که این نکته مورد توجه از لحاظ اداری و رسمی و تشکیلات کشوری و تقسیمات استانی ،قرار گرفته و نام های مصطلح و جاری زبان اهالی سرزمین مذکور ، مدنظر قرار گرفته و جایگزین نام کنونی گردد، روستای زاوەر (دزآور)از توابع بخش نوسود شهرستان پاوە در استان کرمانشاە، هم به سبب وجود اسامی باستانی و تاریخی قلعەها ،چشمەها، زیارتگاەها،اماکن متبرکە ،از روستاهای مشهور منطقە قلمداد شدە،لذا باید در جهت ثبت نام اصلی و محاورەای زاوەر به جای دزآور ،اقدام شدە ،البتە امور اداری و کشوری تغییر نام باید زودتر شروع شدە و مدارک مستدل جهت تغییر نام کنونی گردآوری شود،هرچند که وجه تسمیه دزآور و داشتن قلعە(قەڵاو گاورا،قلعە گبران) دژ زردشتیان و بناب نظرات آیین یارسان روستای دزآوه‌ر(ده+ زاوه‌ر)جایی که پراز چشمه وآب وسرسبز باشد که تداعی واقعی دارد واین روستا مملو از باغ و دامنه ومرتع و چشمه های فراوان می باشد. به همراه روستای شیخان محل قامت و زیارتگاه سلطان اسحاق از اهمیت زیادی داشته تا جایی که این روستا محل مشورت "ژیرلامه‌ری/ ژیرلامه‌رێ" که درآن 40شخصیت ازجمله شیخ شهاب الدین دزآوری به همراه ژیرلا و صاحب نظران آیین یاری از اعضای شورا در محلی در بالای روستا که به"مه‌ره"مشهور بود،گردهم می آمدند ودر ارتباط با مسائل ومشکلات روستا و آیین یاری،مشورت می کردند، و نیز آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین دزآوری(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است.که در مطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدرزن سید مصطفی اورامی مشهور به(پیرشالیار) و استاد و پدرزن درویش امیرمحمِد مردوخ شهیر به بابامردوخه جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.
   

 
آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام، شیخ شهاب الدین دزآوری

مکان: روستای دزآور هورامان
مؤلّف تاریخ كُرد و كردستان در زمینه تاریخ و نحوه ورود و چگونگی انتشار خاندان مشایخ و عرفای مردوخی در سرزمینهای كُردنشین خاورمیانه و دیگر بلاد اسلامی، می نویسد:
    «درویش امیرمحمِد مردوخ شهیر به بابامردوخه كه اعلیجد مشایخ و موالی مردوخی صفحه كردستان است.اهل قریه مردوخ از توابع شام بوده.در سنه 737 هجری هنگام استیلای امیرشیخ حسن جلایری بر آذربایجان و بغداد كه دولت آلیخانی در عراق تشكیل شد.بابا مردوخه با جمعی از اقوام و خویشاوندان خود از شام به خاك اورامان هجرت نموده مدتی در دشت شامیان كه به همین مناسبت به این اسم مسمی گشته سیاه‌چادر زده و سكونت كرده‌اند.اهالی اورامان و اطراف آن مراتب زهد و ریاضت و پرهیزكاری بابامردوخه را مشاهده نموده‌اند.اعتقاد كامل نسبت به او پیدا كرده‌ عموماً مرید او شده‌اند و از صمیم قلب او را پرستش كرده‌اند و در معنی مقام قطبیت و غوثیت را در آن محال پیدا كرده است و او را بابامردوخه خطاب نموده‌اند و پس از فوتش مردمان اطراف و نواحی او را پیرمحمد اورامی گفته‌اند.بابامردوخه ازجمله نودونه پیركبار اورامان است.مرقد او در شهر اورامان می باشد.عموم مشایخ مردوخی از او تشكیل سلسله داده‌اند.كلمه بابا دلالت دارد بر اینكه درویش امیرمحمد مردوخ سید بوده است؛زیرا اهالی اورامان كلمه بابا را فقط بر سید اطلاق كرده‌اند.بابامردوخه در سنه 680 متولدشده و در نودونه‌سالگی متأهل گشته؛در سنه 790فوت نموده.صدو ده‌سال عمر كرده است.درسنه 778 در زمان امیراسعد ملقب به امیرجیاشا ـیعنی هنگام سلطنت سلطان مرادخان اول درمملكت عثمانی برحسب خواهش پیرشهریار اورامی،دختر شیخ شهاب‌الدین دزآوری را عقد نموده از او یك پسر متولد شده،اسم او را مولاناگشایش گذاشته‌اند.پس از بلوغ درنزدشیخ حسن مولانآباد تحصیل علم كرده و به اورامان مراجعت نموده و به مولانا گشایش اشتهار یافته است.مولاناگشایش در سنه 842شروع به تبلیغ اسلام و نشر احكام نموده در سنه 873 از دنیا درگذشته است از او دو پسر بجا مانده:عباس اعلیجد قضات اورامان است و عبدالغفار اعلیجد مشایخ دگاشیخان و تخته و باقل‌آباد و قزلبلاق و هزاركانیان و میرگه‌سار و دژن و تنگیسر و كاشتر و محال قره‌داغ و نواحی سلیمانیه و شهر سنه‌دژ و سایر مشابخ مردوخی است كه به بغداد و بیروت و مصر و ازمیر(ترکیه) و سایر ممالك خارجه پراكنده شده‌اند.»
منابع:http://sorankurdistani.com/maqala37mardux2.htm
دانشمندان کرددرخدمت علم ودین:ملا عبدالکریم مدرس
تاریخ مشاهیرکرد:آیت الله مردوخ کردستانی
کە دال بر قدمت و پیشینه روستایمان دارد. لیک جهت این امر، مستدعی است واژەی زاوەر در مکاتبات روزمرە، بیشتر استفادە شدە کە نام محلی آن بیشتر تداعی و نمایان شود.

هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
با احترام/همایون محمدنژاد
دزآور(زاوه‌ر)کجاست و آثار تاریخی و دیدنی آن کدامند ؟
نام روستایی است زیبا و با صفا درپای کوه (دالانی) از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه واقع دراستان کرمانشاه قراردارد.دزآور(زاوه‌ر)از غرب با روستاهای(کیمنه وهانی گرمله) ازشرق با شهرنودشه،از شمال وبه موازات کوه دالانی باکوه های زیبای بخش اورامان تخت (شهرستان سروآباد) وازجنوب با شهرهای نوسود و طویله (کردستان عراق) هم مرز می باشد،این منطقه که ادامه اورامان لهون بوده وشهرنوسود و مرکزیت آن رادارا می باشد.این روستا که به ( بهشت اورامان) معروف است به واسطه چشمه وباغ های فراوان وکوهستان ها ومکان های سرسبزاین شهرت را پیدا کرده ، تاریخی به قدمت اورامان دارد که با ذکرآثار تاریخی وباستانی سابقه تاریخی دزآوربیشترمشخص می شود:

1- آثارتاریخی و به جا مانده (شهرترتیبا-قوولوو ده‌ره‌و ته‌رتیبا)درحد فاصل این روستا وشهرطویله (کردستان عراق) ازیادگارهای دوران مادها.

2- آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین بغدادی(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است.که در مطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدرزن سید مصطفی اورامی مشهور به(پیرشالیار)و جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.

3- آرامگاه بزرگان واولیاالله ازجمله:پیرمحمد-ادالوپیرا(مادرپیرمحمد وبزرگان دیگر) – و صوفی سیرالی(سید باباعلی)که به عقیده حاج محمدعبدی پور دزآوری ،ایشان جد بزرگ پدربزرگم صادق محمدنژاد می باشد.

4- چشمه مالمین(معلمین) محل درس وکتابت وارشاد مریدان وشاگردان شیخ شهاب الدین  بوده است ،که درجوارآرامگاه شیخ قرار دارد و به گفته مردم دزآور که سینه به سینه نقل شده است،هرچند دربرخی ازسالها وآن هم درماه های پایان تابستان آب چشمه کم شده ، ولی تا حال این چشمه خشک نشده ودرچهارفصل آب ازآن  جاری می شود.کوهستان دالانی که گردشگاه زیبای روستای ماست هرساله وبه خصوص درفصل بهار بسیاری ازمهمانان مناطق هورامان وکردستان وکرمانشاه ازآن دیدن می کنند.

5- مکانی سرسبز وباغ دار به نام (ده‌ره‌ومه‌ری-چه‌مه‌ومه‌ری)که محل مشورت انجمن وبزرگان و زیرکان روستا به نام های ژیرلا بوده است که مردم براساس انتخابات سالم  افراد(ژیر)یعنی زیرک وعاقل را جهت اداره مطلوب روستا برمی گزیدند( گویند:شیخ  به  همراه شاگردان و ژیرلا درهمین مکان جهت اداره امور به شور و تبادل فکری اهتمام داشتند.

6-قلعه ها وآثار تاریخی در( قه‌لاورا(ویران شده)- قه‌لاوگاورا(گبران ومغ های زردشتی) - قه‌لاوه‌روبیرا )که حکایت ازرواج دین زردشت که درقلعه گاورا ( همان گوریاگبر زردشتی) که همان مغ ها وموبدان زرشتی بوده  وبه عنوان مبلغان و روحانیون زردشت تعالیم آیینی را برای پیروانشان بازگوکرده و برای روشن داشتن آتش قلعه ها وترویج دین به همراه امشاسپندان و نگهبانان آتش،تلاش  می کردند.

7-وجود سنگ قبرهای دوران اسلامی دراطراف چشمه مالمین ،که گویند گذشته خطوط  میخی و پهلوی اشکانی درآن ها وجود داشت ، لیکن اکنون زبان کوفی وعربی وآن هم بسیارناخوانا ماندگار است و کتیبه تاریخی مسجد دزآور(سنگ نوشته)تعمیرمسجددزآورباقدمت 238سال.
این کتیبه(سنگ نوشته) که درطبقه اول مسجد روستای دزآورودرقسمت وضوخانه وآبخوری هاقراردارد.قدمت این نوشته سنگی برابرتاریخ مندرج درآن به سال 1193ه.ق بوده است(239سال قدمت).کتیبه به تعمیرمسجد دزآوربه دست محمد یوسف سان(سلطان)حاکم بزرگ هورامان اشاره می کند.داستان ازاین قراربوده که محمدیوسف سلطان حاکم وقت هورامان لهون وتخت طی سفری که به دزآورداشته است،درباغستان (هامنو)به دیدارملاقاسم دوم پدربزرگوارمرحوم ملانعمت(که نسبت فامیلی خانواده نعمتی هابدان سبب است)می رود.وباتوجه به این که ملا قاسم،احترام وپذیرایی شایانی ازحاکم وقت هورامان می کند،سلطان نیزازاین همه احترام ومهمان نوازی ماموستا،بسیارشادمان شده،وازایشان می خواهدبابت این همه محبت هرخواسته ای راکه می خواهید.انجام می دهم.ماموستاهم به نیازمسجدتاریخی دزآوربه تعمیروبهسازی آن اشاره می کند،وسلطان خواسته رااجابت کرده ومسجدرادرزمان بسیارکمی مرمت می کند،و جهت یادبوداین کتیبه نگاشته می شود.
همایون محمدنژاد/بهمن ماه 1389                             
                         
http://haneberchem.mihanblog.com/post/89        
    همایون محمدنژاد بهمن ماه 1389   
در ادامه به بعضی ازوبلاگ ها درارتباط باتاریخ مناطق وروستاهای اورامان (هورامان)اشاره می کنیم.

تاریخچه مهاجرت کردهای اورامانات به مازندران و استر آباد/کردهای گرگان

کردان کردستان جنوبی به ویژه اورامانات به مرکزیت پاوه تیرسازان و تیراندازان چابکی را در زمان قدیم داشته است و تا عهد قاجار چاقو و خنجر سازی و تیرو کمان سازی شغل آهنگران این منطقه بوده است.نادر شاه در ۱۱۵۱ قمری بعد از شکست توپال پاشای عثمانی و گرفتن بغداد هنگام عبور از اورامانات طوایف کاکەای یا کاکوای که در اطراف کرکوک هم سکونت دارند با خود به مازندران و گلستان امروزی آورد و در رکاب خود قرار داد که اکنون در ارته قادیکلای قائمشهر و پنبه چوله ساری به نام کردهای کاکویی و جهان بیگلو معروف اند.

همچنین از شهر پاوه طایفه های کیانی و از شهر زور عراق طایفه ای کرد جاف به نام عاقلی (عقیلی )که نام کوهی در اطراف دربندیخان عراق است را چون تیراندازان ماهر و باروت سازان قابلی بودند برای تجهیز سپاه خود و دفع ترکمن ها به شهرهای مازندران و استرآباد حمله می کردند و همراه خود آورده و میرزا شفیع بیگ و احمد خان کیانی یا کیا رئیس را از ملازمان خود نموده و به کردکوی کوچ داد که با آمدن آنها دست ترکمن ها از این خطه قطع شد و ضربات سختی را طایفه ی کیانی و عقیلی به آنها وارد آوردند اکنون در پاوه مناطقی به نام طایفه ی کیانی هنوز بر سر زبان ها است مثلا محل دهکده کیانی ها و که یانی (hana wkayani) یا چشمه کیانی در غرب پاوه وجود دارد و چندین باغ و محل هم مثل تهیل که یانی (taile kayani) درخت معروف طا در شرق پاوه که به نام کیانی است  و نادرشاه سحراب کیانی و عنایت بسطامی که از آهنگران قابل پاوه بودند برای خنجر سازی و تهیه باروت برای زنبورک های سپاه خود به همراه خویش به کردکوی آورد و حتی محمد بیگی نودشه ای (نودیجه ای) و شاباز زاوری (ساوری) را که نقش کش جنگی با صد در صد پیروزی بودند همراه سپاه خویش به محل فعلی کردکوی آورده و اکنون نام نودیجه (نودشه ) و ساور (زاور) در شمال غربی پاوه که دو محل معروف اند بر زبان مردم جاری است و زنبوک های نادرشاه که توپ های آتش زا بودند توسط دلاوران کیانی و عقیلی راه اندازی می شد و پیروزی سپاه نادر در گشودن قلعه ها به کمک همین توپ های قلعه کوب بود.

مردم کیانی پاوه در کردکوی در سال ۱۱۵۴ تمرکز یافته ولی طایفه ی عقیلی و نادر برای سرکوب افغانان به اصفهان برده و بع از شکست افغان ها سال بعد به کردکوی بازگشتند وهمچنین طایفه ی صباغان را نارد از کرمانشاه به حدود کردکوی کوچانید و اکنون این طایفه در کرمانشاه دیده می شود اما طایفه ی منوچهری و کرد رستمی هم توسط نادر از اورامانات و بندگز کوچ داده شدند تا دافع ترکمن ها باشند.در غرب پاوه دهکده ای به نام نوریاب وجود داردکه بزرگان کیانی پاوه قدیم در آنجا می زیسته اند و آن محل به نام میرآباد پاوه و دیله ملک آنها بوده است که با آمدن آنها به کردکوی محل آنها را کردان جاف ولدبیگی تصرف کردند.ولی هنوز نام چشمه کیانی در این ده موجود است و گفته می شود نور یاب نام دستگاهی بافنده بود که پارچه بافان کیانی در قدیم از گیاه کنف توسط این دستگاه عالی ترین پارچه کتانی را به نام هلاوه می بافتند و نام این دستگاه بعداً برای این دهکده هم انتخاب شد. نادرشاه مردم دهکده های کلاته و سرکلاته وسوته را هم که در اطراف مریوان اکنون به همان نام وجود دارند به گرگان قدیم کوچانید تا سد ترکمن ها باشند و حتی کردان ایروان را هم که ارمنی بودند به ایلوار (از ایروان ارمنستان گرفته شده) و لیوان کوچ داد.که لیوان و مردم ده لیقوان تبریز هردو نام ارمنی بوده و به این حدود کوچانیده شدند.
منابع:
۱-کتاب کردان مهاجر به مازندران و استر آباد و خراسان -نوشته ی مینورسکی نویسنده روس-ترجمه :ژیلا شهابی در سال ۱۳۴۰
۲-کتاب عشایر رکاب نادر شاه -نوشته راولینسون انگلیسی - ترجمه : سامان جهان سوز در سال ۱۳۳۸
۳-کتاب کردنامه نوشته ایلزئوس آلمانی ترجمه: دکتر احمد آرام سال ۱۳۳۶
۴-وبلاگ نودیچه:http://nodigeh.blogfa.com/cat-12.aspx 
 5-وبلاگ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م به تاریخ 4 بهمن 1389
6-خبرگزاری سلام پاوه به تاریخ30 آبان 1392



ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، پیرشالیارهه‌ورامی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،زاوەر یا دزآور و وچه تسمیه آن ؛روستایی با تاریخی به درازای تاریخ هورامان و کردستان،
دنبالک ها: خبرگزاری سلام پاوه، هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 28 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد

مانگه‌و جه ئه‌دٚابیه‌و پێغه‌مبه‌ری(مانگه‌ومه‌ولوودی)شێعرێوه جه مامۆسایاوه‌ر هه‌ورامی

هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

سڵام  ڕابەرو

سڵام ڕابەرو دونیــــــــــــــــاو دینەکەیم
تاقە شــــــــــــــاسوارو ڕاو مەدینەکەیم

سڵام جە هـــــــــــــــــــەورامانی ئە
دٚاوە
بەبەرزی بــــــــــــــــــــــاڵاو ئاگرد کواوە

بەجوانی  وەروێ  بینــــــــــــاش بیناوە
بەخـــــــــــــەزانی زەرد سینەش واراوە

سڵام ئـــــــــــــــــازیزم ڕەسول و خو
دٚای
خەڵوەت کێشەکــــەو  مەڕەکێ  حەڕڕای

سڵام مامۆســــــــــاو مەدرەسەو ژینی
نەرمە واران و ســـــــــــــــەرو زەمینی

وەهـــــــــاری وەشبۆ  وەنەوشـەو جو
دٚا
وەشە سیــــــــــــــاییش بەتۆ دان خو
دٚا

سڵام ســـەرقافڵەو ، قافڵەکەو کۆچی
سەفیری گەشتیار گەشت و معراجی

مژدە بۆ ئازیز ئیســـــــــــە هەورامان
زایەڵەش بەرزا  نامـــــــــت جەلامان

گەورەو گــــولانە گر
دٚ دەس بەدۆعان
تەمەنناو (حـــــــوببو)تۆ کەرا قوربان

ئاواتشـــــــــــــا ئانەن قبووڵ فەرماوی
حەوزو کــــــــەوسەرو تۆ وەرا  ئاوی


# یاوەر هەورامی
تادڵ خـــــــــەڵوەتش نەسازۆ چەنیت
گۆش شل  نە
دٚارۆ لـــــەفزی  شیرینیت

ئەسرین جـــــــــــەگۆنام نەبۆنە جاری
حەر کـــــــەروو داوا ، داواو دی
دٚەنیت

# یاوەر هەورامی



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، تبریکات، دینی ومذهبی، مامۆسایاوه‌ر هه‌ورامی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،
نوشته شده در تاریخ شنبه 27 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
"پژوهش یا سرقت؟! مسئله این است[بررسی و نقد نوشته آقای حسین کریمی با عنوان:(جستاری در ساختار و پیشینه زبان هورامی با تٲکید بر گویش هورامان لهون) ژیوار، شماره ۲۹ و ۳۰]"
مجله زبان و شناخت- ش2/دوکتورمه‌هدی  سه‌جادی

 


برای دانلود(پیاده کردن مطلب)بر روی لینک زیر کلیک کنید:

په‌ی ئه‌ره‌گێرته‌ی(ئه‌ر‌ه‌وه‌زنا‌ی)سه‌روو ئی لینکیه‌وه‌  کلیک که‌ردێ:








طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، دوکتورسه‌یدمه‌هدی سه‌جادی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،"پژوهش یا سرقت؟! مسئله این است[بررسی و نقد نوشته آقای حسین کریمی با عنوان:(جستاری در ساختار و پیشینه زبان هورامی با تٲکید بر گویش هورامان لهون)آقای دکتر مهدی سجادی،
دنبالک ها: "پژوهش یا سرقت؟! مسئله این است[بررسی و نقد نوشته آقای حسین کریمی با عنوان:(جستاری در ساختار و پیشینه زبان هورامی با تٲکید بر گویش هورامان لهون) ژیوار، شماره ۲۹ و ۳۰]" مجله زبان و شناخت- ش2/دوکتورمه‌هدی سه‌جادی،
نوشته شده در تاریخ جمعه 26 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 250 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...