تبلیغات
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
 ‍ کەلەبەروو شێعرا(٤۳)

وەتەن   کۆسارت   بەرز   و  زەریفا

شنەی   شەماڵت   پەی   من  لەتیفا

ناحەزەکەو   تۆ   چن   من   حەریفا

زێکروو   ناموو   تۆ پەی من شەریفا

خاک و   تەوەنت   پاک    و   نەزیفا

تاقەت  و  سەبرم   بێ   تۆ   زەعیفا

ژیوایچم  بێ  تۆ  ، پیس و  کەسیفا

بەشەر  بێ  وەتەن  خار  و سەخیفا

ورد  و  گولالەت   پاک   و   عەفیفا

دوور بوو یام نزیک ،  لامەو  لەفیفا

خەڵکوو دیاریت ، مــــــۆمن حەنیفا

ئانە واتم   پەیت،  پەی  تۆ   ڕەدیفا

وەسفم  کەردەنی  ،   واتم   زەریفا

لەتیف و شەریف ،  عەفیف  نەزیفا

دوژمەنەکەو تۆ  ،  سەخیف زەعیفا

وەڵات   بێگانە  ،   لامەو    کەسیفا

وەتەن  زەریفا  ،    پەوچی  شەریفا

ئەجۆ  بەهەشتا  ،   خۆ  بێ حەریفا

#فەرید زاوەری

زوانی تازە گڕوگاڵم،غەیرهەورامی ،هیچ نمەزانۆ 

هەورامیانە واتم مەلۆ،جیام نمازە با حەسرەتت لام نەمانۆ

لاکەرە لاو تەنیائیموە،با هێجرانت چڵ نەشانۆ

دووریت مەرگم خەڵات کەرۆ،کێ مەزانۆ
ئارۆ سەوای کێ مەمانۆ!!!!

#فێراق


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، فەرید زاوەری، جەواد حەمزه (فێراق)، جەماڵ قادرپوور، ناسر ئەخدەر، سوهراب مورادنیا(سیاوکام)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(٤۳)،
نوشته شده در تاریخ شنبه 12 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
 ‍
دعوت به همکاری مجموعه برنامه تصویری"دەلاقه"

 با همکاری ـ بخش هنری ـ انجمن فرهنگی روجیار مریوان، همت آن را داریم که مجموعه برنامەای با نام "دەلاقه" را تولید کنیم به این وسیله از کلیه عزیزانی در بخش مختلفی چون مجری گری،گزارشگری،نویسندگی،اجرای موسیقی،خوانندگی،گرافیک و... علاقمند بودە، دعوت به همکاری می کنیم.

 وبلاگ فرهنگی،تاریخی،ادبی'#
''هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م''باتبریک به آقای ریبوار محمودپور، فیلمساز نواندیش وتوانمند هورامان،آرزوی کامیابی و موفقیت روزافزون برای ایشان و دیگر نویسندگان و فعالان پرتلاش هورامان را،ازخداوندلایزال خواستار است.




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، ئەنجومەنوو ڕۆجیاری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،دعوت به همکاری مجموعه برنامه تصویری"دەلاقه"،
نوشته شده در تاریخ شنبه 12 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
پەسه‌ن کریایەو په‌یجۆریو "دوکتورمه‌هدی  سه‌جادی   بە نامێو ""Hawrami: A  New  Iranian  Language  with  Old  Linguistic  Features" جه  هه‌شته‌مین  کۆنفڒانسی  به‌ینه‌ده‌ڵۋتیو  زۋان‌ژناسی  ئێرانینه- ئه‌رمه‌نستان: ئیره‌ۋان.

 

 


برای دانلود(پیاده کردن مطلب)بر روی لینک زیر کلیک کنید:

په‌ی ئه‌ره‌گێرته‌ی(ئه‌ر‌ه‌وه‌زنا‌ی)سه‌روو ئی لینکیه‌وه‌  کلیک که‌ردێ:







طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، دوکتورسه‌یدمه‌هدی سه‌جادی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،پەسه‌ن کریایەو په‌یجۆریو "دوکتورمه‌هدی سه‌جادی بە نامێو ""Hawrami: A New Iranian Language with Old Linguistic Features" جه هه‌شته‌مین کۆنفڒانسی به‌ینه‌ده‌ڵۋتیو زۋان‌ژناسی ئێرانینه- ئه‌رمه‌نستان: ئیره‌ۋان.،
دنبالک ها: پەسه‌ن کریایەو په‌یجۆریو "دوکتورمه‌هدی سه‌جادی بە نامێو ""Hawrami: A New Iranian Language with Old Linguistic Features" جه هه‌شته‌مین کۆنفڒانسی به‌ینه‌ده‌ڵۋتیو زۋان‌ژناسی ئێرانینه- ئه‌رمه‌نستان: ئیره‌ۋان.،
نوشته شده در تاریخ شنبه 12 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(٤۲)

‍ ‍ هەورامیەنان
هەورامیەنان   زوانم   هەورامەن
بە زوانوو ئەد٘ایم هەر یاخود٘امەن

کوردەناو خاکوو هەورامانیم هەن
مڵکوو  عارفا  و  شاعێرانیم  هەن

قەڵەم  بنویسە  بە   هەورامیانە
یاد٘ کەرە چەرخی قەدٚیم زەمانە

کەرەش بە تارێخ پەی نەسڵووجوانی
پایە     بەرزەنە        ئوساو     زوانی

سڵام   پەی ئەدٚای سڵام  مەکتەبیش
سڵام پەی زوان و دەرسوو ئەدەبیش
   
 هەورامان گردش  هەتا  ژاوەرۆ
شارەزوور  لهۆن تەختی باڵان بۆ

سڵام خاکەکەیش سڵام ڕۆڵەکاش
سڵام هەوارا  و  بەرزە  چۆڵەکاش

با قەڵەم  ڕەژۆ  باسی  هەورامان
با  یاوۆ پەی لاو ئوستادان نامان

 ئەر گەرەکتەن هەورام بژناسی
بە    موتالێعە   و   خود٘اشناسی

ئەگەر   نویستەی    تارێخ   سەحێحەن
هەورام زەڕتەشتی وەڵ جە مەسێحەن

وێش   هاوارشەن   ئاوێستای   زەمان
من   کریام   خەڵات    هەورامی زوان

پندار  و کردار   گوفتاری   شیرین
ڕاو هەورامیا بێ  زەمانەی  دیرین

تا  زوان  گێڵۆ   چەمێ   مۮیانێ
تا هەناسە مەی و دەسێ شنیانێ

تا  عەقڵ و فکرم هەن سەروو وێوە
ئەد٘ا    منویسوو  هەورامی    شێوە

تا  زوان   گێڵۆ   هەناسە   کێشوو
بە  یاد٘ۆ  زوانوو  ئەد٘ایوە  نیشوو

تا زوان  گێڵۆ  یانی  های هەنا
منیچ  بەشداروو  ئی  دنیایەنا

مەجبووری نەبۆ وەی پام وەی پاڵام
زوانوو   غەیرەی    نەبڕیان     باڵام

#عوسمان ڕەحیمی هەجیجی


کە تۆ ئامای 

هەسارەکێ واقێ مەنێ و

 پوورەشا دای

عەجەو شەوقێت دەمنا دڵی

تا کەوتی پێچ

 خوە دەمتەو هەر تامش مت

ئیسە ئیتر چەم شەکەرشا و

دەمێوەن وەرم چەمنە دزیان

ئێشەو ڕەوتت چ وەش مجیا ڕیتموو  لەنجەی!

#ب.م (شارۆ)
97/3/7

تۆ زەریفتەرین ڕەنگوو گوڵینی
وەشەسیاتەرین کەسوو دڵینی

تاکە نوورەکەو سۆماو چەمانی
دەرمانوو دەردەو دنیاو خەمانی

بەزموو وەش کەردەی عەتروو عەتارا
جە بوەو مێخەکاو سینەو تۆ مارا

پەی حورمەتوو تۆ دنیا مل کەجەن
هاوار چا کەسیە چەنی تۆ لەجەن

جە تۆ خولقیا نەسڵوو بەشەری
یاگێ حورمەتوو خودٚا و پێغەمەری

ئه‌ر دوعاو خه‌یریت سه‌روو ئێمه‌ بۆ
په‌یما به‌هه‌شته‌ن چێروو پایاو تۆ

#شاهۆ_مه‌عازی

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، عوسمان ڕەحیمی(مورید)، جەواد حەمزه (فێراق)، شاهۆ مەعازی، بێهرووز محەمەدپوور(شارۆ)، سەیوان ئێبراهیمی(گوازی)، سوهراب مورادنیا(سیاوکام)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(٤۲)،
نوشته شده در تاریخ جمعه 4 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
برگزیدگان جشنواره داستانک طنز کردی مهاباد معرفی شدند

هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

بە گزارش ''هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م' به نقل  از پایگاە خبری ـ هاژە،اولین جشنواره داستانک طنز کوردی در مهاباد با معرفی برترین ها به کار خود پایان داد

به گزارش پایگاه خبری – تحلیلی هاژه، اولین جشنواره داستانک طنز کوردی با حضور پرشور ادیبان و علاقمندان و با معرفی برترین ها به کار خود پایان داد.
قادر مرادی رئیس اداره فرهنگ و ارشاد شهرستان مهاباد اظهار کرد: این جشنواره منطقه ای توسط پایگاه خبری – تحلیلی هاژه و به شیوه اینترنتی با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد با داوری 5 نفر از نویسندگان صاحب نام در چهار استان آذربایجان غربی، کوردستان، کرمانشاه و ایلام (منصور حامدی، رئوف محمدپور، کامران محمد رحیمی، جلیل رحیمی و بختیار پنجه ای) برگزار گردید.
در ابتدای مراسم دبیر جشنواره ضمن اشاره به تلاش های پایگاه خبری – تحلیلی هاژه در راستای برگزاری جشنواره ها و برنامه های مختلف در بخش فرهنگی، هنری و ادبی اظهار کرد: هاژه از ابتدا تلاش برای اعتلای بخش فرهنگی، هنری و ادبی را سرلوحه کار خود قرار داده و برگزاری چندین جشنواره، برنامه هنری و حمایت از هنرمندان و ادیبان نشان از عزم جدی این رسانه جمعی برای پیشبرد فرهنگ دارد که جای بسی تقدیر است.
غفور پیرزاده در ادامه اظهار کرد: با اعلام فراخوان جشنواره 98 داستانک از 53 نویسنده به دبیرخانه ارسال شد که از این تعداد 64 اثر از 34 نویسنده با توجه به فرمت اعلام شده برای داوری ارسال و در نهایت 5 اثراز 5 نویسنده به عنوان داستانک های برتر و در نهایت 10 اثر برگزیده برای چاپ انتخاب شدند.
وی افزود: در اولین کارگاه آموزشی داستان نویسی نیز که توسط پایگاه خبری – تحلیلی هاژه با همکاری دانشگاه علمی کاربردی شماره 3 مهاباد برگزار گردید 20 نفر در آن موفق به گذراندن دوره و اخذ گواهی شده اند.
در ادامه هیوا قهرمانی نویسنده و مترجم با ارزنده خواندن جشنواره داستانک طنز کوردی اظهار کرد: برای بررسی آثار این جشنواره و تحلیل بنیادی داستان و داستان نویسی باید به دوره های گذشته و پیدایش آن پرداخت که نقشی اساسی در پیشبرد تمدن شهری و فرهنگ شهری داشته اند.
وی افزود: تفسیر مبنای هرگونه کار فرهنگی است و بحران زندگی اکنون جامعه عدم آشنایی با تفسیر و ایستایی بوده که نیازمند تغییر و بازنگری در نگرش و این سوال است که تلاش در این زمینه چقدر با جریان زندگی جوامع ارتباط دارد و آیا این پویش امری لازم برای جامعه است.
مریم قاضی داستان نویس و منتقد ادبی ضمن تشکر و تقدیر از پایگاه خبری – تحلیلی هاژه و برگزار کنندگان این مراسم با اشاره به تاریخ کشورهای پیشرفته و اهمیت دادن به فرهنگ، هنر و ادبیات اظهار کرد: سوئیس تنها کشوری بود که در بهبوحه جنگ جهانی و کشتار با سرمایه گذاری بر روی فرهنگ، هنر و ادبیات به امنیت دائمی و مقامی دست یافت که هیچ یک از کشورها بدان دست نیافتند.
وی با اهمیت خواندن روایت و داستان از ابتدای زندگی بشر تاکنون افزود: نا امنی ها، جنگها، کشتار در خاورمیانه و عدم حق تصمیم گیری برای سرنوشت ناشی از فقر فرهنگی و فکری بوده و اکنون در این بحبوحه داستان نویسی در حال آزمودن تجربه ای جدید است و در حال حاضر اهمیت خوانندگان داستان کمتر از نویسندگان آن نیست.
مریم قاضی داستان نویسان و منتقد ادبی در پایان ضمن ابراز امیدواری به آینده ای بهتر برای داستان نویسی در جامعه، مردم را به فرهنگ کتابخوانی و آشنایی با ادبیات جوامع دعوت کرد.
در ادامه مراسم بختیار پنجه ای به نمایندگی از هیئت داوران بیانیه 5 ماده ای داوران جشنواره را قرائت کرد و گفت: هیئت داوران جشنواره با معیارهای علمی و تخصصی در این عرصه اقدام به داوری آثار نموده که نتایج بدست آمده از محتوای آثار نیز بدین صورت بوده است:
ماده اول: متاسفانه سنت در جامعه و حاکمیت شعر در بخش ادبیات مانع از رشد داستان و طنز شده و بیشتر آثار رسیده به جشنواره نیز در همین رده قرار داشتند که نیازمند بازنگری و بازگشت به گذشته و تحلیل و تخصص بیشتر در آن است.
ماده دوم: طنز در ادبیات کوردی تاکنون نتوانسته خود را از موضوعات دیگر جدا کند و این امر در بخش دیگری از آثار قابل رویت بود که این مهم نیز نیازمند بازنگری و بازگشت به سنت با رعایت اصول و ویژگی های مربوط به طنز به ویژه ادبیات عامیانه می باشد.
ماده سوم: اگرچه انتظار نمی رود طنزنویس متخصص مسائل اجتماعی باشد اما آگاهی از وضعیت جامعه شناختی جامعه یکی از کمترین و ابتدایی ترین معیارها برای یک طنزنویس می باشد که باید آگاهانه در آن گام بردارد.
ماده چهارم: طنز به مثابه یک اثر هنری که رابطه تنگاتنگی با موضوعات جامعه دارد بی شک بیشترین ارتباط را با فکر و اندیشه دارد.
ماده پنجم: هیئت داوران جشنواره ضمن تاکید بر آزمودن داستان بیشتر از همیشه و نیازمندی جامعه به داستان و داستانک طنز امیدوار است با در نظر گرفتن پارامترهای تخصصی اصول داستان نویسی و شناخت جامعه شاهد پیشرفت این عرصه باشیم.
  در ادامە مراسم گواهی قبول شدگان دوره داستان نویسی اعطا شد. همچنین مراسم با تجلیل از نفرات برتر جشنواره داستانک طنز کوردی و اهدای لوح و تندیس به حامیان مالی برنامه همراه بود.
آثار برتر این جشنواره بدین شرح است:
1. داستانک طنز (هاوپەیمانان) اثر محمد مردانی افضل از شهر پیرانشهر 
2. داستانک طنز (ڕواڵەتی بۆزی خەونێک) اثر کمال محمودی از شهر مهاباد
3. داستانک طنز (گوڵەسێو و پیرەمێرد) اثر هاجر رمضانی خواه از شهر بوکان
4. داستانک طنز( ئەو لەچکە گوڵگوڵییەی...) اثر هیمن عبدالله پور از شهر بوکان
5. داستانک طنز (شاباش) اثر ولی فتاحی از شهر روانسر
(پایگاه خبری - تحلیلی هاژه) 97/2/24-مهاباد

برگزیدگان جشنواره داستانک طنز کردی مهاباد معرفی شدند



ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، وەلی فەتاحی، کۆڵه‌داستانه‌و هه‌‌ورامی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،برگزیدگان جشنواره داستانک طنز کردی مهاباد معرفی شدند،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 2 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
تاریخ سلاطین هورامان با تکیه بر کتاب تاریخ سلاطین هورامان مظفرخان بهمن سلطانی و منابع تاریخ اردلان(2)/گردآورندە آقای ابراهیم شمس 
بە گزارش ''هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م' تاریخ هورامان تاریخی پر فراز و نشیب بودە و می طلبد کە مورخان در این بارە اهتمام بسیار ورزند،تاریخ سلاطین هورامان با تکیه بر کتاب تاریخ سلاطین هورامان مظفرخان بهمن سلطانی و منابع تاریخ اردلان کە دوست گرانمایەامان آقای ابراهیم شمس آن را گردآوری کردەاند.
هۆرامان هانه‌به‌رچه‌م
10- هورامان در دوره افشاریه و زندیه(1)
در طول دوران حکومت افشاریه و زندیه (60 سال) قریب به ده سلطان در هورامان حکومت کردند که بیشتر ایام زندگی آنان در جنگ قدرت و کشمکش برای بقا سپری شد. در این دوران سراسر خیانت و برادر کشی را از جانب سلاطین و بیگ زاده های هورامان مشاهده می کنیم بطوریکه تا یکی از آنها به عنوان حاکم و سلطان هورامان تعیین می شود، برادر زاده ها  و دیگر بیگ زاده ها بر علیه او می شورند و وی را دستخش خیانت خود می کنند و از بین می برند. اکثر این سلاطین در سن جوانی پس از چند سال حکومت کشته می شوند.
محمدیوسف سلطان(10 سال)
محمدیوسف سلطان در سال 1145 حاکم هورامان شد. وی از ملازمان نادرشاه افشار بود و سه بار به عنوان نماینده شاه در مذاکرات بغدادشرکت نمود. محمدیوسف سلطان در بیشتر جنگهای نادرشاه در رکاب او بود و تفنگچیان هورامی تحت امرش بارها از خود در این جنگها رشادت نشان دادند.
محمدیوسف سلطان ده سال بر هورامان حکومت کرد و در این مدت مال فراوانی برای خود اندوخت اما اجل به وی نیز رحم نکرد و توسط لشکریان حسین سلطان که سان هورامان لهون بود و مقر حکومتش در هانه گرمله قرار داشت، کشته شد. (1155)
حسین سلطان(6 سال)
حسین سلطان توسط خان اردلان حاکم تمام هورامان شد. اما بهرام سلطان مردم هورامان را به طرف شهرزور کوچاند و  به حاکم ببه پناهنده  و از او استمداد طلبید. حاکم ببه از خدای خواسته تا موجب تفرقه شود، به او کمک کرد و بهرام سلطان با لشکری از بابان و هورامیهای همراهش در روستای دزلی به مصاف حسین  سلطان رفت. وی را شکست داده و کشت. (1161).
بهرام سلطان(3 سال)
بهرام سلطان نیز همچون سلاطین گذشته چند صباحی که قسمت اعظم آن با جنگ و جدال سپری شد، حاک هورامان بود و آخرالامر در سال( 1164) بوسیله زهری که به او خورانده شده بودف از دنیا رفت.
نظرعلی سلطان(4 سال)
وی ابتدا بدون مراجعه به حکومت مرکزی و توسط سلیمان پاشا بابان به مدت دو سال بر هورامان حکومت نمود بعد از آن به دربار ایران روی آورد ودر جنگهای علیمردان خان زند از خود رشادت به خرج داد و صاحب رقم حکومتی از جانب خان زند شد. نظر علی سلطان تا سال 1168 در هورامان حکومت کرد.و عاقبت در نزدیکی کرمانشاه در جنگی بین سلیم پاشا و محمدحسن خان کشته شد.
خالد سلطان(2 سال)
پس از کشته شدن نظر علی سلطان، خالد سلطان فرزند بهرام سلطان سپاهی قوی فراهم آورده و با قریب به دو هزار تفنگچی با بازماندگان قاتلان پدرش به پیکار برخاست و آنان را از روستای رودبار رانده تا قلعه حسن آباد تعقیب نمود و شهر سنندج را به محاصره کشید. علما و بزرگان شهر پادرمیانی کرده و او را از ورود به شهر منصرف نمودند. این واقعه در دوران خسرو خان والی به وقوع پیوسته است. خالد سلطان چنان قدرتی به هم زده بود که هزار وپانصد پیاده مسلح جنگ آزموده و دویست سوارمجهز به اسبهای تازی داشت. تابستان در کوهسار دالانی و گاهی هوش و بارانی و اقامتگاه زمستانی اش هانه گرمله بود.مدت سه سال حکومت کرد و آخرالامر به هنگام شکار بدست اطافیان خود کشته شد. (1170)
رضا سلطان(28 سال)
در تاریخ سلاطین هورامان از رضا سلطان به عنوان حاکمی دادپرور و اهل دیانت نام برده شده است که در سال 1170 به قدرت رسیده و تمام سعی و اهتمام خود را بر ایجاد نظم و آبادانی منطقه نموده است. این حاکم بر خلاف دیگر حکام که دو سه سالی بیشتر بر مسند قدرت نبوده اند، عمری طولانی داشته و مدت 28 سال با تدبیر بر هورامان حکم رانده است. تدبیر و سیاست وی چنان بوده که حکومتش هم از جانب خسروخان والی اردلان و هم از جانب احمدپاشای به به (بابان) مورد تایید بوده است.
هورامان تخت سالیان درازی مرکز حکومت سانهای هورامان بوده است اما در این اواخر با زیاد شدن قلمرو سلاطین هر یک از سلاطین روستایی را مورد توجه قرار داده و آن را آباد و مرکز حکومت خود نموده اند. مثلا بهرام سلطان بهرام آباد را آباد نموده است و خالد سلطان هانه گرمله را و نظر علی سلطان شوشمی را و حسین سلطان دزلی را  آباد و مرکز حکمرانی خود قرار داده اند. رضا سلطان به محض رسیدن به قدرت، مقر حکومت خود را به هورامان (تخت) انتقال و آنجا را آباد نمود.  اختلافات طایفه ای را از بین برد و  با صدور عفو عمومی ، تمامی بیگزاده های متمرد و یاغی را بخشیده و آنها را به هورامان بر گرداند.
دوران حکومت 28 ساله رضا سلطان بر هورامان دوران طلایی بود زیرا کمتر جنگ و کشمکشی روی داد از تدبیر و سیاست و دور اندیشی سلطان، چنانکه گفته شد، بیگزادگان آرام گرفتند و دست از شورش  و ناامنی بر داشتند. منطقه امن شد و کسی یارای دزدی و غارتگری نداشت. و بیشتر وقت سلطان به رفع مشکلات مردم و رونق و آبادانی منطقه اختصاص یافت به طوریکه بنا به نوشته تاریخ سلاطین، مساجد و مدارس دینی را آباد و با هزینه خود فرزندان فقرا و رعایا را به کسب علم وا داشت. به احداث مساجد، راهها و پلها در مناطق مختلف هورامان همت گماشت. رونق اقتصادی برقرار کرد و پیشه وران و صنعتگران هورامی در کارگاههای خود با کمال آرامش به تولید و هنرنمایی پرداختند. ساکنین سایر مناطق کردستان ایران و عراق به واسطه ناامنی و تحمل غارتهای پی دار پی روی به جانب هورامان نهادند و در پناه سلطان عادل قرار گرفتند.
کج اندیشان تاب تحمل چنین آرامشی را نداشتند. روزی از روزهای بهار در موسم کومسای پس از آنکه همه مردم به هوار رفتند، سلطان خود به تنهایی در هورامان ماند، تعدادی از بیگزادگان قصد از میان برداشتنش را داشتند تا دیگر بار مجال ظلم و ستم باز یابند و کسی را مانع بیدادگری آنان نباشد. اما با رشادت برادرزاده اش و چند نفر از همراهانش از مهلکه نجات یافت. هر چند این افراد به ولایت اردلان پناه بردند اما سلطان از سر شفقت از گناه آنان گذشت.
در سال 1191 در جنگ بین ایران و عثمانی در مریوان، شکست سنگینی بر خسروخان والی وارد و صدها نفر از ایرانیان تلف شدند. محمدپاشا فرمانده سپاه عثمانی بر مریوان مسلط شد.  رضا سلطان و تفنگچیان هورامان رشادت زیادی به خرج دادند و برای مدت چند روز سپاه عثمانی را در جنگلهای مریوان زمینگیر کردند اما با خیانت برخی از بیگزاده ها، محمدپاشا علی مردان سلطان را بر جای رضا سلطان بر  حکومت هورامان گمارد. جنگها و کشمکشها بر سر هورامان ادامه داشت نهایتا محمد پاشا علیمردان سلطان و رضا سلطان را به خدمت طلبید.هورامان را بین آن دو تقسیم کرد. کیمنه و بدرواز و هانه گرمله را  به رضا سلطان و شهر هورامان را به علیمردان سلطان اختصاص داد.
رضا سلطان عاقبت پس از بیست وهشت سال حکومت به مرگ طبیعی درگذشت و در کیمنه در جوار مزار محمد غیبی به خاک سپرده شد.
11
- هورامان در دوره افشاریه و زندیه(2)
علیمردان سلطان و دیگر سلاطین هورامان در عهد زندیه
پس از فوت رضا سلطان در سال 1197 ه.ق، افراد زیادی را می بینیم که در یک دوره زمانی در نقاط مختلف هورامان هر یک در گوشه ای برای چند صباحی به عنوان سلطان حکومت کرده اند: محمدیوسف سلطان، حسین سلطان، محمدطاهر سلطان، فتحعلی سلطان، علیمردان سلطان، منوچهر سلطان، اسکندسلطان و... اما در این کشمکش سلطان شدن ، بالاخره دو برادر به نامهای علیمردان سلطان و محمدطاهر سلطان مشترکا به عنوان سلطان هورامان به اداره امور پرداختند اما دیر نپایید محمدطاهر سلطان این وضع را نپسندید و شروع به دست درازی به سوی سرزمینهای اردلان کرد و تا نزدیکیهای سنندج را به تصرف خود در آورد.
در این اوان اوضاع و احوال ایران بسیار پر آشوب بود و هر کس در نقطه ای برای تصاحب تاج و تخت سپاهی به هم زده و رمق از جان مردم بیچاره گرفته بود. از طرفی محمدحسن خان قاجار و از جانبی دیگر آزاد خان افغان و از سویی امام قلی خان افشار و از جانبی دیگر خوانین زند. هر چند به ظاهر سلسله زندیه چند صباحی بر ایران حاکم شدند اما در واقع  مردم روی آرامش نداشتند. در این میان لشکرکشیهای پی در پی جعفر خان زند حکومت کردستان اردلان را بسیار تضعیف نموده بود. مخصوصا اینکه خسرو خان دوم  والی در اصفهان بود و خان احمدخان دوم به نیابت حکومت اردلان را اداره می کرد. سنندج چند بار توسط سپاهیان زند و افغان مورد هجوم و غارت قرار گرفته بود. بنابر این محمدطاهر سلطان فرصت را غنیمت شمرد و تصرفات خود را تا نزدیکی سنندج ادامه داد. والی سنندج چند بار کسانی را فرستاد تا پا در میانی کنند و مانع تحرکان محمدطاهر سلطان شوند اما بی فایده بود. سرانجام والی با ابراهیم پاشا برای مقابله با محمدطاهر سلطان یکی شدند و مانع از ادامه تصرفاتش شدند.
در سال 1198 ه.ق از جانب علیمراد خان زند (فرمانروای ایران) برای محمدیوسف سلطان رقم حکومتی صادر شد. اما دیری نگذشت محمدجعفرخان اردلان دختر محمدطاهر سلطان را به همسری برگزید و حکومت هورامان را به او داد. اختلاف بین محمدیوسف سلطان از طرفی و محمدطاهر سلطان و علیمردان سلطان از طرفی دیگر شدت گرفت بطوریکه تمام منطقه را به آشوب کشیدند. (سلاطین هورامان ص 451)
محمدیوسف سلطان بر هورامان تخت و شامیان مسلط بود. محمدطاهر سلطان و علیمردان سلطان که به شهرزور متواری شده بودند، به هورامان لهون حمله کردند. محمدطاهر سلطان در نوسود و علیمردان سلطان در هانه گرمله مستقر شدند.
در این تاریخ (1198 ه.ق) هورامان لهون از هورامان جدا شد. و کینه و عداوت و برادر کشی به اوج رسید. هر از گاهی بیگ زاده و سلطان زاده ای لهونی بر منطقه هورامان و یا برعکس هجوم و شبیخون می آوردند و عده ای را می کشتند و آتش خشم و انتقام بیشتر شعله ور می گشت.
این وضع ادامه داشت تا اینکه خسرو خان والی (خسرو دوم) والی مقتدر اردلان تمامی سلاطین و بیگ زاده های هورامان را دعوت کرد به حضورش بیایند. در حکمی که به تایید و قبول همه واقع شد، هورامان را به محمدیوسف سلطان، لهون را به علیمردان سلطان، رودبار را به سبحان وردی بیگ، شامیان و چم کره  را به حسن بیگ و نوین را به به محمدطاهر بیگ تفویض کرد و مقرر نمود تا کلیه از محمدیوسف سلطان پیروی نمایند. (سلاطین هورامان ص 453)
در ماموریتی که سلاطین هورامان در رکاب پادشاه ایران (لطف علی خان زند) در منطقه لرستان حضور داشتند، محمدطاهر سلطان در آن دیار به رحمت خدا رفت.پس از پایان ماموریت و مراجعت، فرزندش فتحعلی بیگ (فتحعلی سلطان) را به جانشینی پدر گماردند. (سلاطین هورامان ص 453)
نقل است فتحعلی سلطان بسیار شجاع بود و بر عشایر دامدار گرمسیری که به کوههای هورامان آمده بودند، علاوه بر تعیین مالیات (سرچر)، سه هزار راس گوسفند از آنها گرفته بود و سالیانه یکهزار شهرزوری برایش علفچینی و بیگاری می کردند و هر سال یک بیستم از احشام آنها را به عنوان سرچر وصول می نمود. (سلاطین هورامان ص 453)
فتحعلی سلطان حاکم لهون از جانب والی به سنندج احضار و زندانی شده بود. فرزندش منوچهر سلطان، بانی و مسبب این کار را محمدیوسف سلطان می دانست. کل هورامان لهون را به تصرف در آورد و در جنگی در نزدیکی نودشه با اسکندر سلطان فرزند محمدیوسف سلطان سپاهیان وی را تار ومار و به تعقیب فراریان تا هوارگاه پیررستم پرداخت. به کراباد رفته، آنجا را به آتش کشید و نوین را به تصرف خود در آورد. (این دو آبادی سلطان نشین بودند). منوچهر سلطان به اوج قدرت رسیده بود نوسود را مرکز حکومت لهون قرار دادو بر کل هورامان مسلط بود. وی علنا بر علیه حکمت مرکزی علم عصیان بر افراشت. والی اردلان پدرش علیمردان سلطان را آزاد و رقم حکومتی هورامان را برایش نوشت و با لشکری به دفع منوچهرسلطان فرستاد اما اجل امانش نداد و در بین راه مریض شد و در نودشه از حرکت ایستاد. منوچهر سلطان پدر را به نوسود آورد اما در بین راه جان به جهان آفرین داد. 1213 ه.ق
منوچهر سلطان به قصد نابودی محمدیوسف سلطان و ایجاد حاکمیت بر کل هورامان به اتفاق برادرانش خانه بیگ و عمر بیگ لشکری آراستند و از راه درویان و راسته بان به کراباد رفتند و در شبی که گویا شب عید فطر بوده و محمدیوسف سلطان هر گز گمان نمی برد در این اوان مورد شبیخون واقع شود، بر وی تاختند و او را به ضرب گلوله کشتند. (1213ه.ق)کراباد سه محله داشت که محمدیوسف سلطان در محله سفلی ساکن بود و پسرس اسکندر بیگ که در محله علیا می زیست با صدای تیر وحشتزده از خواب پریده و خود را از مخمصه نجات داد و فرار کرد. منوچهر سلطان کراباد را به آتش کشید و بر کل هورامان مستولی شد.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ئێبراهیم شه‌مس،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،تاریخ سلاطین هورامان مظفرخان بهمن سلطانی و منابع تاریخ اردلان(2)/گردآورندە آقای ابراهیم شمس،تاریخ سلاطین هورامان با تکیه بر کتاب تاریخ سلاطین هورامان مظفرخان بهمن سلطانی و منابع تاریخ اردلان(2)/گردآورندە آقای ابراهیم شمس،
دنبالک ها: تاریخ سلاطین هورامان با تکیه بر کتاب تاریخ سلاطین هورامان مظفرخان بهمن سلطانی و منابع تاریخ اردلان(1)/گردآورندە آقای ابراهیم شمس،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 2 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 293 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...