هۆرامان هانه‌به‌رچه‌م

ویه‌رذێوی کۆتا جه‌ ڕه‌وتی نویسیاری زوانی هه‌ورامی / ئیبراهیم شه‌مس

به نامێوخوذاى گه‌وره‌ی  و ساحیب ده‌سه‌ڵاتى و به‌زه‌یی

عه‌رزوو سڵام و ئه‌دب  و ئێحترام خزمه‌توو ئه‌ره‌نیشتا ئی کۆڕه‌ جوانێ،نویسه‌رێ،شاعێرێ و په‌یجۆرکارێ و گرذوو فه‌رهه‌نگ دۆسا که‌ چی مه‌جلێسه‌نه‌ به‌شدارێنێ.

بێ قه‌زابیه‌ی ماچوو به‌ ئا ئازیزا که‌ ئی به‌رنامه به‌ زه‌حمه‌توو  ئاذیشا ملۆ ڕاوه‌ به‌ تایبه‌ت دۆسێ ئازیزێ کاکه‌ ڕه‌ئووف و کاکه‌ هۆمایون و هه‌ر پاسه‌ ده‌س وه‌ش بیه‌ی ماچوو به‌ ئا نویسه‌ر  و شاعێرا که‌ به‌رهه‌مه‌کێشا چێگه‌نه‌ روو نمایی کریا.ئه‌من نه‌ک پێسه‌و تاکێوی به‌ڵکم جه‌ ته‌ره‌فوو هه‌مکارامه‌وه‌ جه ‌مۆسێسه‌و نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی ئینانێ خزمه‌تتانه‌ .

گرإێما مزانمێ چوار په‌نج ساڵێ چه‌ی وه‌ڵ ئی ڕوه‌ جه‌ ویروو هیچکه‌سینه‌ نه‌ی چ ئانێ که‌ دۆسێ هه‌ورامانی بێنێ و چ ناحه‌زه‌کێش.من نزیکه‌و ساڵێویا خه‌ریکوو هه‌رمانێ سه‌روو جه‌مه‌وه‌ که‌رإه‌ی نه‌سری هه‌ورامیه‌نا و ڕه‌نگا فروه‌ ئی ئازیزا که‌ چێگه‌نه‌ نیشتێنێره‌ زه‌حمه‌تم دای با په‌ی کیاسته‌ی بابه‌تی.به‌ ئه‌وپه‌ڕوو وه‌شحاڵیه‌وه‌ متاوو واچوو  ڕۆ به‌ڕۆ شایێِذێ گه‌شه‌ و په‌له‌ په‌نه‌ دریای به‌ نه‌سری هه‌ورامیه‌نمێ. 

په‌نه‌م وه‌ش بێ ئه‌چێگه‌نه‌ ویه‌رذێوی هه‌رچن کۆتا جه‌ ڕه‌وتی نویسیاری زوانی هه‌ورامی(تاریخوو نه‌سری هه‌ورامی) گێڵنوه‌وه‌،به‌ڵام ئه‌چی چن ده‌یێقه‌نه‌ ‌ ئه‌سڵه‌ن ده‌رفه‌توو ئانه‌یه‌ نیا.

جه‌ باسوو شێعرێنه‌ هه‌ورامان ماشه‌ڵڵا ده‌وڵه‌مه‌ندا و ویه‌رذێوی دیارش هه‌ن وئی ڕه‌وته‌ گێڵۆوه‌ په‌ی فره‌ته‌ر جه‌ هه‌زار ساڵی و ده‌ها به‌ڵکم سه‌ها شاعێرێ هه‌ورامی زوان و سۆرانی زوان به‌ هه‌ورامی شێعرێ وێشا واتێنێ و نویستێنێ و ئازیزانێو په‌یجۆرکاریێشا سه‌روو ئی بابه‌ته‌یه‌و بیێنێ و کاکه‌ عادڵ محه‌مه‌دپوور جه‌ کتیبوو( جریان شناسی شعر کردی هورامی از ابتدا تا به امروز)به‌ ته‌مام و که‌ماڵ ئی باسه‌شه که‌رذه‌ن ئێتر ڕه‌نگا ئه‌وه‌جه‌ش پانه‌یه‌ نه‌بۆ که‌ من چی باره‌نه‌ چێوێو واچوو.  

به‌ڵام نه‌سر:ئه‌گه‌ر گێڵمێوه‌ په‌ی ده‌ دوانزه‌ ساڵێ چه‌ی وه‌ڵی وینمێ دویه‌ر تاكێ به‌ باوه‌ڕێوی ڕاسته‌قینه‌ خه‌ریکێنێ په‌ی زوانی هه‌ورامی منویسای منویسا.ئینه‌ جه‌ حاڵێوبێ که‌ ئێمه‌ی هه‌ورامی دۆس هه‌ڵای باوه‌ڕما  په‌یذا نه‌که‌رذه‌بێ و به‌ ورده‌دیانێوی وه‌رته‌سک؟ په‌یش دیێنمێ.به‌ڵام ورده‌ ورده‌  ئی ڕه‌وته‌ که‌وت یاگێ و شۆکر په‌ی خوذای ئه‌ چی چن ساڵه‌نه‌ بڕێو کتیبێ نویسیا هه‌رچن فره‌ که‌م به‌ڵام ئێمه‌یچ بیه‌یمێ ساحیبوو کتیبخانه‌ی.من جه‌ کتیخانه‌که‌مه‌نه‌ قه‌فه‌سێوم هه‌ن نامێم نیان هه‌ورامان.ئینه‌ یاگێ وه‌شحاڵیه‌نه‌ . هه‌ورامان ئه‌وه‌جه‌ش به‌ نه‌سری هه‌ن و به‌ ڕاسی ئێمه‌ قه‌رزارێ ئی ئازیزانمێ:نویسه‌ره‌ گه‌وره‌کێما کوورشی ئه‌مینی،مه‌رحووم محه‌مه‌د مسته‌فازاده‌،مه‌رحووم باقی سه‌فاری ،سبحان ئه‌مینی،‌ئۆمید حه‌بیبی ،فه‌ره‌شید شه‌ریفی، ‌ڕه‌ئووف مه‌حموودپوور،هۆمایون محه‌مه‌دنژاد ئی ئازیزێ مه‌عناشا دا به‌ نه‌سری هه‌ورامی و به‌ کتیبخانه‌و هه‌ورامانی .


رۆڵه‌‌ ئازیزه‌کێما جه‌ دانشگاو په‌یام نووروو مه‌ریوانیه‌نه به‌ ویروو باوه‌ڕێوی پۆڵایین نه‌مای وه‌نه ‌و که‌ڵاسێوو زوانی هه‌ورامیشا نیاره‌ وگۆشێو جه‌ شۆرشه‌ نویسیاریه‌که‌شا گێرت ده‌س و خه‌ریکێنێ ڕۆ به‌ ڕۆ فره‌ته‌ر ترۆقش په‌نه‌ مذا.یا‌گه‌ ده‌سوو جوانه‌کاما جه‌ که‌ڵاسوو زوانی هه‌ورامی جه‌ ژیواره‌نه‌ ئینا‌ وه‌روو چه‌ماو گرذیماوه‌.نه‌قشوو ئه‌نجومه‌نه‌ ئه‌ده‌بیه‌کا به‌ تایبه‌ت ماموسابیسارانی و ڕۆجیار په‌ی ڕاوه‌به‌رده‌ی هه‌مایێشا و کۆنگره‌کا مه‌شاریۆوه‌ هه‌ر پاسه‌ نه‌قشوو مه‌جه‌له‌کا به‌ تایبه‌ت مه‌جه‌له‌و هه‌ورامانی نه‌قشێوی ئه‌وه‌نه‌شاریان.  

و ده‌سی ئاخر په‌لیانه‌کێ هه‌ورامانی که‌ به‌ هێز و هازێوی چن به‌رابه‌روو وه‌ڵی کار که‌را.ئه‌گه‌ر گۆشه‌ چه‌مێو په‌ی هه‌ورامان‌ها‌نه‌به‌رچه‌م و دانشنامه‌ و ئاوه‌ز و که‌ڵاسو زوانی هه‌ورامی و واران و ده‌نگ و زرنه‌و ئاسۆی و په‌یلوای وزدێ ویندێ سه‌ذها وتار و مه‌قاله‌ به‌ زوانی هه‌ورامی دلێشانه‌ نریانه‌ره‌ .

واتشا زوانی هه‌ورامی خه‌ریکا فه‌وتیای فه‌وتیۆ  واتشا واز باردێ چی به‌زما هه‌ورامی که‌ی زوانا.فڕه‌ ده‌یدێ ئی فکره‌ پووچه‌ڵا ئینه‌ قسێو دویه‌ر ساڵێ چه‌ی وه‌ڵی بێ  ئێمه‌ جه‌ نۆدشه‌نه‌ هه‌مامێوما گێرت و سابتما که‌رِذ به‌ بیه‌و ئی گرذ نویسه‌را زوانه‌که‌ما جه‌ خه‌ته‌روو فه‌وتیای نه‌جاتش بیه‌ن.هه‌مامه‌ دوێ مه‌به‌ستێش بێنێ یۆ ئینه‌ که‌ فه‌زایوه‌ وه‌شه‌ که‌رمێ که‌ هه‌ورامی ئێحترام گیریۆ و ڕه‌سمیه‌تش دریۆ په‌نه‌  و ئه‌و مه‌به‌سته‌که‌یچ ئینه‌ بێ که‌ نویسه‌ره‌کا گرذی جه‌م ده‌یمێوه‌ و ڕایچ ده‌یمێ به‌ جوانه‌کا تا بنویسا و نه‌سری هه‌ورامی بره‌وش په‌نه‌ دریۆ.وێتا دیتا که‌ هه‌ردوێ ئاواته‌کێ به‌ گا ئامه‌ی هه‌م بره‌و دریا به‌ نه‌سری هه‌ورامی و هه‌میچ زوانی هه‌ورامی چا ڕوه‌نه‌ پێسه‌و زوانێوی نویسیاری به‌ دنیای نیشانه‌ دریا و شۆڕشێوی نویسیاری به‌ ته‌مام مه‌عنا ده‌سش پنه‌ که‌رد و سه‌مه‌رش ئانه‌ بێ که‌ ئارۆ جوانه‌کێ ئێمه‌ ئێلا  ماشه‌ڵڵا قه‌ڵه‌مشا گێرته‌ن ده‌س و به‌ باوه‌ڕێوی راسته‌قینه‌ نمه‌ینێ وه‌نه‌ و په‌ی هه‌ورامان و زوانه‌که‌یش هه‌رمانه‌ که‌را.   

باسێوی کۆتایچ که‌روو سه‌روو ئه‌ره‌مه‌رزیای مۆئه‌سێسه‌ی فه‌رهه‌نگی نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی که‌ ئه‌وه‌ڵوو ئێساڵی سه‌بتی ملی کریا و جه‌ژنه‌و ئه‌ره‌مه‌رزیایش جه‌ یه‌کۆموو مانگه‌ی وه‌لینێ گیریا .هه‌ر چن پاوه‌ گه‌وره‌ته‌رین شاری هه‌ورامی نشینا و هه‌ر جه‌ ساڵه‌ویه‌رده‌کانه‌ به‌ دارۆلعێلم ئژناسیان و نویسه‌ر وشاعێرێ نامدار و گه‌ورێش چنه‌ بیێنێ،به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ هیچوه‌خت ئه‌نجمه‌ن ئه‌ده‌بێوی ره‌سمیش نه‌بێ تا یاگێو گلێره‌وه‌ بیه‌ی و هه‌رمانه‌ جه‌معیه‌ فه‌رهه‌نگیا بۆ. ئێمه‌ جــه‌مێـــو جه‌ فــه‌رهه‌نگ دۆسا ،هۆرسیمێ به‌ زه‌حمـه‌ت و مه‌راره‌تیوی فره‌ مۆئه‌سێسێوما مه‌رزناره‌ تا گر ذوو قه‌ڵه‌م به‌ ده‌سا هه‌ورامانی دلێشه‌نه‌ گلێرێ باوه‌ و خزمه‌تی فه‌رهه‌نگی که‌را په‌ی وه‌ڵاته‌که‌یشا.ئی مۆئه‌سێسه‌ شامڵوو ئه‌نجمه‌ن ئه‌ده‌بیێ و‌ چوار کۆمیتێ(نه‌سر،شێعر، فێرگاو په‌یجۆرکاری)و هه‌ر پاسه‌ گۆڤاریا.که‌ به‌ یارذی خوذای گه‌وره‌ی و گرذوو فه‌رهه‌نگ دۆسا هه‌ورامانی بتاومێ خزمه‌تی فه‌رهه‌نگی و ئه‌ده‌بی په‌ی وه‌ڵاته‌که‌یما که‌رمێ.

من ئه‌چی تریبوونه‌نه‌ داوام هه‌نه‌ جه‌ گرذوو قه‌ڵه‌م به‌ده‌ساو هه‌ورامانی مه‌نیه‌ت بنیه‌یمێ لاوه‌ هه‌ورامان ئه‌وه‌جه‌ش به‌ خزمه‌تی فره‌ی هه‌ن ئی زوانه‌ ئه‌گه‌ر خاس په‌نه‌ش نه‌نویسمێ ئینا خه‌ته‌روو دلێنه‌شیه‌نه‌. ئه‌یسه‌ که‌ گرذما خه‌ریکێنمێ منویسمێ وژدانه‌ن با باوه‌ریچما په‌نه‌ش بۆ.با باوه‌رما بۆ زوانوو ئه‌ذایما زوانێوی مۆقه‌ده‌سا.

په‌نه‌ وازا جه‌ ئاخروو قسه‌کامه‌وه‌ سپاسێوی تایبه‌تم بۆ په‌ی ڤه‌ڵاوگه‌و ڕێبازی که‌ ئارۆ سه‌مه‌ره‌و  ئهرماناو ئی وه‌ڵاوگه‌یه‌ ڕوونمایی جه‌ حه‌وت کتیبان که‌ به‌ زه‌حمه‌توو ئاذیشا چاپێ کریاینێ.هۆمێذم هه‌ن ئی وه‌ڵاوگه‌ دایمه‌ده‌ره‌ به‌رقه‌رار بۆ و یارذیده‌رێو بۆ په‌ی نویسه‌راو هه‌ورامانی تا بنویسا و جه‌ بابه‌توو چاپوو کتیبه‌کاشاوه‌ خیاڵشا ڕا‌حه‌ت بۆ.

دما ئاخره‌وه‌ سپاسوو خوای گه‌وره‌ی که‌روو که ئینایمێ یاگێوه‌نه‌ ئه‌منیه‌ت به‌رقه‌رارا و  متاومێ به‌ زوانه‌که‌یما قسێ که‌رمێ و بنویسمێ .به‌ ئاواته‌و سه‌ر به‌رزی هه‌ورامانی ئازیزی .




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، تاریخ، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، انتشارات زایەڵە، نه‌سیمووفه‌رهه‌نگوووهه‌ورامانی، نویسندگان نثرنویس هورامان، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور، کوورش ئه‌مینی، موحەممەد موسته‌فازاده، عادڵ موحەممەدپوور، ئۆمید حه‌بیبی، سوبحان ئه‌مینی، فه‌رشید شه‌ریفی، باقی سه‌فاری، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، ئەنجومەنوو ڕۆجیاری،
برچسب ها:هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌ هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،ویه‌رذێوی کۆتا جه‌ ڕه‌وتی نویسیاری زوانی هه‌ورامی:کاکه ئیبراهیم شه‌مس،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 20 خرداد 1394 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.