هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

پاییز جە روانگا و ئەدەبیات و فولکڵور و هەورامانیوە

/کاکه موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی

وەرزی ڕەنگین و سێحراوی  پاییزی، کاتێە بنەو بارگا و ویش میاونۆ هەورامان و بەرزە دەوارو هۆرمەدو بە چراخانی باخ و شاخ و هەرد وبەرد و ئی وڵاتیە، دیمەنیە رویایی بەویش مەگێر و کە تەماشا کەردەیش ئاوەو چەماو حەر ونیەریە بەرەو ڵاو ویش ڕفانۆ.

پاییز وەرز و خەیر و بەرکەتین وکۆ کەردیە و سەمەر و جەم کەردە و تفاقوو زمهارۆ زمسانین ئی وەرزەڕەنگین و جوانە جەلا و خەڵکیوە و شاعیراوە بە روانگاێ جۆر بە جۆر کەوتەن وەرو چەما و تەماشا کریان پێسەو:

پاییز بە وێنەی زەڕگەری ماهێر              باڵای نەماماش گرتەن جواهێر

باخان مەپۆشان جامەی زەڕنیگار            چۆن نەو عەروسان کاتێ ئینتزار

گەڵای سەوز و کاڵ باڵای نەمامان           بیەن تەڵاڕەنگ جەسەر تا دامان

کەی زەرگەرتاوان بە وێنەی پاییز            گیر و جواهێر سەر تا پای ئازیز

«نوسەر»

پاییز جە گۆرانی نە:

گۆرانی هەورامیی فرە بە نامی پاییزی وە رازیاێنیوە و پاییز دیمەنە جۆر بە جۆرش جە گۆرانیانە هەن:

زەردی من و ئەو زەردی خەزانان           نازارن هەر دو یەک ڕەنگ مەزانان

زەردی ئەو خەتای سەردی پاییزەن         زەردی من سەردی مەێل ئازیزەن

قیبلەم جە دوریت سەر تا پام دەردەن               ڕەنگم چۆن خەزان پاییزان زەردەن

شەوگاری پاییز ئادکەرد و من کەرد         ئادجە تاوی ئێش من جە تاوی دەرد

ئی خوا چەن وەشەن شەوە پاییزی          بێ خەم بنیشی چەنێ ئازیزی

شاعێرێ هەورامانی، هەر کام بە پاو روانگاو ویشا، سەریە شادان پاییزی و نەخشیە چی وەرزەڕەنگینی شانە نیشان دان:


حاجی مەڵا ئەحمەد نودشی:

وادە نەو سیوەیل داران رەشتەن             فەسڵی نەو پاییز وارانی وەشتەن

هۆنەی سەیل هۆن جەسەر چەمەی چەم            کڵپەی شورەی نار ناڵە کورە دەم

تەمی غەم نەسەر سەر کڵاوەی دڵ          چەترەن پەرێ عەکس جەمینی پەرەی گۆڵ

ڵازم کەردەن لێم فەسڵەکەی پاییز            دور وستەن وەهار وسڵەکەی ئازیز

پاییز جەڵاد مامۆسا مەولەویوە:

فەسڵ نەو پاییز تازە کەردەن مەیل          زەران هەرزان کەرد رشتەی نەو سویل

گێج سەر کاوان جە سەردی ینی کەیل               بۆ مەدان چون بۆێ بێ وەفایی لەیل

پاییز زەر، یەخ جام، چاڕشێوی،  های تەم           دیرەن سوارەن نەو عروس خەم

موتریب یەکارەن مەرسیا سەنگی             من وەحاڵەوە تۆ وەی بێ دەنگی

مامۆسا بێسارانی:

پاییز نمانا پاییز نمانا                          نیشانەی بە باد ستەم نمانا

خەت غەزەبناک خەزانان وانا                 پەڵ پەڵ و زار زار نەروی خاک شانا

چەند سەر تا پا سەوز وێنەی سەیدان               چەند برگ هۆنین وێنەی شەهیدان

ستونان مەندەن سەر تا پاسیا                        وێنەی غوڵامان جە حەبەش زیا

منیچ چون ئەوان دەرون سفتەنان            بە باد غەزەب سەجار رفتە نان

ئەچی شێعرێ مامۆسا بێسارانی، وەرقو پاییزی جە سرۆشتەنە هۆر مەگێڵفۆ وە پەی داو کۆمەڵگای و ئانەیە میاونۆ کە حەر چەند پاییز بەواو بێڕەحمی ویش زڵم و زۆر و ویش بە باخو باخاتی مەرمانۆ و وگرەوایو شیوەن مەۆزو دڵی باخان و ئینە پێسەنە ستەمیە کە جە کومەڵگانە مەکریو حەرجە ئەوەڵو ئی شێعرێ کەلیمەو ستەمی، هۆروە گێڵناێ زڵم و زۆرین جە سروشتوە پەی کۆمەڵگای ئینسانی چون ستەم کار و کەسیە بە کەسیەتەری یا کەسانێە تەرین. و بیسارانی ئی ستەمیە یاونو پەی ڵاو ئەفریقای که چادەورەونە، بەردەداری باوش بیەن و خەڵک ورەتەی کاریە عادی و ئاسایی بیەن بیسارانی دار و درەختی سیاوە بیە گەلای تەشبیه مەکەرۆ پا بەردانە که جە دەوڵەتەو حەبەشینە سۆحانی مەزیاوە و رەدیفشان مەکەرە پەی کاری ملەزۆرێ و یا وەرەتێشا بیسارانی چی شێعری ویش هامدەرد و ئانیسانه مەزلومانە مەزانو و فەرماو منیش پێسەو ئادیشا دەرونم سوچیان و ساوە بیەن و سەدها جارێ بە واو ستەمی منیش دەرونم کزیانوە و دیما و دیم بیەن یی جۆرە بێسارانی زڵم و زۆر و پاییزی بە باخ و باخاتی و زڵم و زۆر و کۆمەڵگا و حەبەشەی و کۆمەڵگا و ویش بەیوە چی شێعرنیە گرتی دانیی یوه.

حەمە شەریف عەلی ڕەمایی


هفته‌نامه‌ی ئاوات

هفته‌نامه‌ی ئاوات

این جستار در
هفته‌نامه‌ی ئاوات شمارە٥٥ -
#  شماره٥٥/سال دوم
دوشنبه۱٥ آبان ماە۱۳۹۶منتشرگردید



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی، شۆرش عه‌زیزی/"ئاوات"،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،پاییز جە روانگا و ئەدەبیات و فولکڵور و هەورامانیوە :کاکه موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 14 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.