ئەسڵ‌ژناسیو کەلیمێو ژەنێ:کاکەئێحسان کەرەمی


ژەنی جە مەیڎانو بۯێو جە نەتەوە ئورووپایییەکانەنە، کە ۯێخێوی کۆنە و قەدیمیشان هەن، سێربی، ئیتالیایی، یوونانی و ۯووسیەیی، نامێوەی وێپایە و سەر بە وێش هەنەش و هەر چەند کە زەریف‌ژناسە ئورووپاییەکان ۯێخەو کەلیمێو «ژەنێ»، «ژێنووس]ی» یوونانی مەزانان؛ بەڵام مەبۆ بزانمێ کە سادەتەر جە ۯێخەی یوونانی، کەلیمێو «ژن]ی» جە زوانی کوردییەنە و کەلیمێو «زن]ییەنە» جە زوانی فارسییەنە کە ۯێخەی «کنی‌نی» ئەوێستایی و «کێن]ی»، جە زوانی پەهلەوییەنە بەر ئامێنە و ماناو یانەی و ساحێب یانەی مەڎۆ .
ئەپی بۆنەوە جە فەرهەنگی ئێرانییەنە، ژەنی هەر ئا نامێشە هەنە کە جە دەورانو ویەردەیەنە ئەڎاسالاری بییەن. یانەداری مەگێڵۆوە پەی ئاڎێ؛ یانی ژەنی و ئەڎا و ئینەیچە کە پیا (مرد) جە ۯێخەو «مەرت]ی»، بە ماناو مەردەی و یانی کەسێو کە مەمرای مەرۆ.
واچ یام کەلیمێو «ژەنێ»، بە ماناو یانەدارێ و ساحێبو یانەیەنە و ئەگەر کە هەر ئیسەیچە جە ئێرانەنە ئا کەلیمێ و ماناکێش بە کار مەلۆ و کەڵکش چەنە مەگێریۆ؛ بەڵام جە ویەردەو چەندە هەزار ساڵانە، ژەنی جە فەرهەنگی ئێرانییەنە نامەکانی تەریچش بە وێشوە گێرتێنێ کە ئێژاو واتەیەنێ:
ژەنی جە ئەوێستانە ئێزافە بە «جەنیکا]ی»، هەر جە ۯێخەو «جەن»، «ژێ» و «کەن»، یام بە ماناو «نائیریکا]یچ» مەوانیۆوە.«
نائیری»، جە ئەوێستانە بە ماناو زرێنگ و شەۯاشۆ و جەنگەران و پاڵەوانییەنە و بە پیا پاڵەوانەکانشان واتەن و هەر ئی کەلیمێ بە شێوێویچ پەی ماینەی پەی ژەنە زرێنگەکان و ژەنە نامدارەکان بە کار لواینە. 
«نائیریکان»، جە زوانی پەهلەوییەنە، بە تەشکو نائیریکی بە کار لواینە. جە یادگارو گەورەمێهرییەنە، نویستەیو وەزیری زانشتمەندی بە نامێو ئەنۆشیروانی جە نائیریکی؛ یانی ژەنی عالە بە گەورەیی یاد ‌‌کریاینە و هەر ئەپی گۆ کەردەیە جە زوانی ئەرمەنییەنە بە ماناو هامسەرێ و ژەنێ کاربوردش هەن.
کەلیمێوە تەرە کە ژەنی ئێرانییە جە دەورانو ئەوێستایەنە هەتا ئیسە بە وێش هەنەش «بانوە]نە»، کە جە ئەوێستانە بە ماناو ۯۆشنایی و چراوەو یانەیەنە.
ئی کەلیمێ جە زوانی پەهلەوییەنە بە شێوەو «بانووک]ی» و جە زوانی فارسییەنە «بانوو»؛ هەر ئەپا مانا کاربوردش هەن و کەڵکش چەنە مەگێریۆ. هەتا ئا یاگێ کە جە زوانی فارسییەنە لوغەتەی گردینەو ژەنان «کەدبانوە]نە»، کە جە زوانی فارسییەنە «کەد»، بە ماناو یانەیەن و «بانوو]یچ»، بە ماناو ڕۆشنایییەن.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هۆرگێریا جە کتێبوو:
ژەنی جە ویەرینی کۆنەو ئێرانییەنە (زن در تاریخ کهن ایران) نویستەیو مەهدی ئێقباڵی مەهدی‌ئابادی.

هۆرگێڵنایوە و نویستەی بە زوانی هەورامی: ئێحسان کەرەمی.



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، ئێحسان کەرەمی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،ئەسڵ‌ژناسیو کەلیمێو ژەنێ:کاکەئێحسان کەرەمی،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 11 تیر 1398 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.