بۆنەو هۆرگێڵنای کتێبوو لەیدٚە و ئالبێر کامۆ ی بە هەورامی؛ لەیدٚەو کامۆی یاوا هەورامان / ئۆمید حەبیبی

پایگاه تحلیلی خبری پاوه پرس، یۆ چا هەرمانە بە پیت و گریگدارا کە بۆ نوونگەو ئەوەژیوای و فرەتەر ژووژنای زوانی،هۆرگێڵنایا چوونکەتی جیاکار چانەیە نویستەی پا زوانیە کرژتەر ملۆ وەرەوە،هۆرگێڵنەر،وشکنەرێ و پەیجۆرکەرێ زوانەکەی و شۆنیەرە وەردەنگێ ژووژەڵێ میاوانە کەلەبەرێ و نۆقسانیێ زوانەکەی،مزانا چکۆنە قەناسا و ئەوەجەش بە تاشای و سراڤنای واچا و دەسەواچا هەن.

بەباوەڕوو ئی خامەیە حەر هۆرگێڵنەرێو پەی هۆرگێڵنای بەرهەمیوی مشیۆم دوێ خاڵێ بنەڕەتیێ تۆشەبەرۆ مەژگیشەنە با تا بتاڤۆ ئۆسایانە هەرمانەکێش ڤنارۆ:

یۆ ئانە شارەزاو زوانووعەسڵی کتێبەکەی بۆ و گردٚ چیویش بزانۆ

یۆچ ئانە پەڕەپۆس شارەزاو ئا زوانیە بۆ کە گەرەکشا کتێبەکەی هۆرگێڵنۆوە سەرش یانێو ڕازوانەنە،بازنەو واچاشەنە،کێنایە و مەتەڵاشەنە نەتەنیا پەکەش نەگنۆ بەڵکووم ئەنەئاردٚیچ بۆ.

هۆرگێڵنای دلێ ئەدەبیاتوو وەرهۆرزی دلێڕاسینی تەمەنیوی چامنەشە نیا.نویسەرێ و هۆرگێڵنەرێ ئی وەڵاتا شۆنۆ ئەوەوانای و ئێژانەوکێشانە کەردٚەی ئا بەرهەما کە تایبە وەرنیشتەنە دریەینێوە بەر کەوتێنێ ویروو هۆرگێڵنایشا و گەرەکشا بیەن پا دەسڕەنگینیە ترۆقی فرەتەر دا بە ئەدەبیاتەکەیشا.ئیجا سەمەرەن هەرمانۆ هۆرگێڵنای جە ئەدەبیاتەکاو دەوروپەشتیما تازۆخەنە چ بیاڤۆ لاو ئەدەبیاتە تەنگ ونە ئاماکەو ئێمە.ئەدەبیاتوو هەورامانی لیکموو شێعرێ بیەن و کەمتەر تخوونوو ئەنەئاردٚەی دەقە زانشتیا و ئارۆیانا کەوتەنەوە چوونکەتی بە ئامای شنە و شەماڵوو وێ تەکنای و ڤاڕوگۆڕوو چەنیەتی دیای بەشەری بە دنیاو ئیلا و ئەولایش و چا سەرەوەختەنە  کە ئەدەبیاتە هازدارەکێ دەسشا کەردٚ دەسەوەماڕانی چنی وەرچەمە لێڵاویە ئەدەبیەکا،ئەدەبیاتوو هەورامانی یانەشەنە کزووڵەش کەردٚە بێ و تەشابی سۆنیەتیەرە وەرەشێڵێو ئەر کەوتەیاش!!. حەر ئانە نوونگیوی کاریگەر بێ تا ئەدەبیاتەکە جووڵەی گنۆ و نەلیڤیۆش پەی چنی گەشە و ئەوەتەنای، وێش گۆنجنۆ.

ئیسە کە نزیک بە ویس ساڵان بڕێو خەمەوەرێ کە گردٚ وێرەگانێو وشکەژاڤوو دەرەقەت نامای زوانەکەیشا کەرا، مشیۆم نەیاوا پۆرە ئا کۆماو شپرزیە بە دەسێ هاڵیێ پەسارناوە و پۆختەش کەرا بەڵام پاڵوو ئانەیچەنە ئەگەر ڕۆما لار نەبیەیا مشیەیا پەی ئا نویسەر،پەیجۆرکار و ڕۆشنویرا کە پی چننە ساڵە ڕۆشا دان دەموو شەوێوە و پا گردٚوو بێ دەسەڵاتیەوە خەریکێ ئەنەئاردٚەی و وەشکەردٚەی بیێنێ پەیکەر تاشیەیا. ئیجا هۆکاروو پەک کەوتەی ئێمەمانا پێسە جەهانوو یەرەمی دماوەکەوتەی فەرهەنگیا و شۆنیشەرە ڕێسکێ ئەو دماکەوتەکاچ کیشیۆرە!!.

بێهرووز حاجی جوانیوی گەش ئاوەز و نویسەریوی دڵسۆچنا کە بە لێرەوە خزمەت بە زوان و فەرهەنگوو هەورامانی کەرۆ ئی خامە بەدەسە ئازیزە ماوێوا بە نویستەی و هۆرگێڵنای کۆڵەداستانا و ڕۆمانا سەروو زوانی هەورامی خەریکا.ئەرکیوی قۆرس کە تا ئیسە حەر پەشۆکیان پی هەرمانێوە.

ئیجا هۆرگێڵنای بەرهەمی لەیو، هۆرچنیایش لەیوتەر. بە ویرم هۆرچنیای ئا بەرهەمیە هۆرگێڵنەر هۆرشگێڵنۆوە سەروو زوانەکەیش تا ڕادیوی فرە ئاستوو ئاوەز و پنەیاوایش نیشانە مدٚۆ و مرمانۆ ویروو هۆرگێڵنەری چننا.بە وەشحاڵیەوە بێهرووز چانەینە سەرکەوتە بیەن و دەسش نیان سەروو نویسەر و ویرمەندیوی گەورەی کە خەڵاتوو نۆبێلوو ئەدەبیاتیش بەردٚەن.

ئالبێر کامۆی ئەلجەزایێری فەڕانسەوی، خامە بەدەسیوی بەرامبەری واز و فیلسووفیوی وەرەچەم وەسێع،بنیادٚمێو کە ژیوای ئەدەبیشەنە باسوو مەینەتوو ئێنسانوو ئارۆی و سەر ونە شیویایش کەرۆ.وەردەنگێچ بە حەزەوە بەرەکاش مواناوە.حەرچن بەداخەوە فرە زوو مرۆ بەڵام شۆنۆ وێشەرە کاریگەریێوی قووڵ منیۆ سەروو فرەو نویسەراو فەڕانسەی.

ڕۆمانۆ لەیدٚە یچ یۆ چا ڕۆمانانە کە بە باوەروو خەیلێو جە سەرەنجگیراو ئەدەبیاتی گەورەتەرین ڕۆمانەشەنە.کامۆ چا ڕۆمانێنە باسوو دەنگەدەنگوو هەستوو ئێنسانیوی کەرۆ کە ڕووبڕا و جیاوازوو کۆمەڵگاکەیشا،کەمتەر وێش مدٚۆ قەرەو تێکەڵی کۆمەڵگاکەیشەوە.

ئەگەر بە وردٚی کاردٚەوەژێ هۆرگێڵناکەی کەرمێ وینمێ بە شێویوی گردٚین بێهرووز تاوانش جە هۆرگێڵناکەیەنە تەشکوو ڕۆمانەکێ پارێزنۆ و بتاڤۆ ڕەسەنایەتیش تێک نەدٚۆ.مشیۆم ئینەیچە واچمێ ئادٚ جە زوانی ئێنگلیسیەوە(کە زوانوو دوەموو ڕۆمانەکێن) ڕۆمانەکێش کەردٚێنەوە بە هەورامی و حەشاش چنە مەکریۆ وەروو نزیکایەتی بێهرووزی بە فارسی مەینەتوو هۆرگێڵناکەی بۆ دوێ ئاننە.

زوانوو هۆرگێڵناکەی زوانیوی وێمانە، مەکین و بێ سەخڵەتیا،وانەر جە ئەوەوانایشەنە مەمانیۆ و هەناکەبڕ مەبۆ.هۆرگێڵنەر گەرەکش بیەن تا وا حەننا لیڤیۆش پەی جە واچێ و دەسەواچە وێمانا کەڵک گێرۆ.چا یاگاچەنە وەراوەرش پەی نەیۆزیانەوە و دەسێش کەوتێنێ لاشەرە حەر هاگاش چانەیە بیەن چێش بە زوانەکەیش موەرۆ کەڵک چانەیە گێرۆ. پەی نموونەی یاگێوەنە کە قارەمانوو ڕۆمانەکێ چنی دڵەکێش لوان مەلێ کەردٚەی بە تەشکێو هۆرشگێڵنانەوە کە ئەجۆت نویسەر وێشا.


ئادٚ شێنەی و سەروو وێش ئاما دلێ ئاوەکێ و ساتێو چیروو پەیاش هاڵی بی دەسش کەردٚ مەلێ کەردٚەی قۆڕواقە مەلێ کەرێ و مەلێ نەبێ شڵپەهۆڕە بێ ،ئاستم جگا و لوانێ پاڵوو ماریەی،ئاوەکێ چیای بێ و فرە حەزش پنە کەرێنمێ.چنی ماریەی دوورێ کەوتیمێوە،ڕێکوو هەنترینی و بە کەیفەوە مەڵێ کەرێنمێ.
دلێڕاسەو ئاوەکێنە کەوتا قەفەیرە و دەسم کەرد پەشتەمەلێ کەردەی”

یام یاگێوەتەرەنە ماچۆ:
ئێننە قێڕنابێم کە خەریک بێ تاسیەو.بەڵام چەمیارەکێ قەشەکەشا چێروو دەسامەنە بەرکێشت.چەمیارەکێ هەڕەشێم ونە کەرێنێ بەڵام ئەهوەنێش کەردٚێوە و ساتێو دیام پەی چەمێش پەڕێ بیێبێنێ هەرسی،پەشتیش کەردٚانێوە ونە و نقم بی”.

بێهرووز ڕۆمانەکێش قەرەتە نەکەردٚێنە و حیچ یاگێوەنە قسێ نویسەریش نەقرتناینێ تەنانەت چا یاگاچەنە قسێ ناشیرینێش چنەنی و بە ویرم ئانە نیشانۆ چەم نەتەرسی و ئەمانەت پارێزی هۆرگێڵنەریا. دوێ یەرێ یاگێنە بێهرووز واچ بە واچ خەریکوو هۆرگێڵنای بیەن و کریێ بە هۆرگێڵنایوی ئازادٚ خاستەر و ڕێکوپێکتەر هەرمانەکێش تەمامنۆ،حەر پاسە چن حەنایچەنە جە واچانیوی کەڵکش گێرتەن کە ئێمە وەراوەری ڕەسەنما هەورامیەنە هەن پەیش پێسە واچۆ وارش ی کە تەشک و دیامان ما هەن پەیش یام باوەشێن کە کریێ وادرۆشە بارۆ بەڵام بە گردٚوو کەم وکۆرتیەکاشەوە ئەگەر بە چەمیوی ڕاس وین بدٚیەیمێ پەی کتێبەکەیش متاڤمێ واچمێ سەرکەوتە بیەن و بە سەربەرزی یەکەم بەرهەمی ئەدەبی وێش پێشکەشوو کتێبخانەو هەورامانیش کەردٚەن.


بێ هیچ شکێوە ئی هۆرگێڵنایە هەرمانێوە بێ ئەنندٚاز قازانجدارەنە پەی گەشەو زوان و ئەدەبیاتوو هەورامانی.هۆرگێڵنای ڕۆمانە گەورەکاو دنیای سەروو زوانی هەورامی،پیتێ زیاتەر مشیۆم چێش بۆ!؟.


ئاواتەوازەنا ئینە دمایین بەرهەموو بێهرووز حاجی پێسە هۆرگێڵنەری نەبۆ و چینەیە فرەتەر چەمما گنۆ کتێبەکاش. کەردٚەی.





طبقه بندی: ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ئۆمید حه‌بیبی، بێهرووز حاجی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،بۆنەو هۆرگێڵنای کتێبوو لەیدٚە و ئالبێر کامۆ ی بە هەورامی؛ لەیدٚەو کامۆی یاوا هەورامان / ئۆمید حەبیبی،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 7 شهریور 1398 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.