فولکلۆڕ چێشا و چکۆوە خێزیان؟/سوبحان ئەمینی

فولکلۆڕ: 
بە پاو سەرچەمە باوڕ پەنە کریایەکا و هەرپاسە زانشتوو واتە شناسی، فولکلۆڕ واتێوە دوە قۆڵیەی ئینگلیسی فەرانسەویەنە.
ئی واتێ جە دوێ بەشا وەشە بیێنە: (فولک بە ماناو عامەی و گرد٘ینی و لۆڕ بە ماناو عێلمی و زانشتی). 
سەرجەم پا عێلم و زانشتیە وچیۆ کە هینوو گرد٘وو (عامەو) خەڵکین. یانێ هینوو گرد٘ کەسیا و هینوو هیچ کەسیچ نیا.
ئی عێلم و زانشتە ئەفسانەکا، ڕاز و حەکایەتەکا، مەسەل و مەتەڵەکا، ویر و باوڕەکا، بەیت و بالۆرەکا، گەمەکا، گۆرانیەکا، ڕەسم و ڕسووماتی و بڕێ جە دەسینە و دەسکارە ساکار و ساد٘ەکا گێرۆنە وێ و کەس مەزانۆ ساحیب و وەیشا کێن و کێ نیا.
ئی زانشتە جە ویەروو زەمانینە وەش بۆ و دلێ دڵوو خەڵکینە ڕیشێ وێش کوۆرە و بۆ بە بەشێ جە ژیوای خەڵکی.
ئی زانشتە فرەتەر دەمواچا و سینە بە سینە یاوان دەسوو ئێمە.
ئێمەیچ مشۆم بە عالتەرین شێوە ئی میراسە ڕەسەنەیە کە بارەوا و دەسکەوتوو هەزاران ساڵەو با و باپیرامانە پێسە گلەینیەو چەمی پارێزنمێ و بارمێش سەروو قاقەزی تا جە گەزند٘ و وەزەند٘وو ڕۆزگاری ئەمانەنە بۆ.
داخەی گرانەم ئێمە دێر کەوتیمێوە وێ و بەشێ فرە گەورە چی میراتیما دەسەنە شی؛ پەوچی ئارۆ هیچما نیا پەی واتەی!

چند٘ نموونێ:

بەیتێ (شێعرێ):

من جە دەرە یاو سەبوون مد٘ۆم جۆش
تۆ جە نوەیجەڕ وەرواو کەری نۆش

سەرچاڵ مەنیشە بیەن تۆز و گەرد٘
بۆرێ خمخانە خەزان بیەن زەرد٘

خوڕخوڕە و هەیات تەختش مارانی
دماگەلە وەشا گۆلاو شروانی

هەیات هەیاتێ، دەربەن دەربەنێ
یارێ بارشا کەرد٘ پەی چاڵەو وەنێ

ئەی خود٘ا چند٘ وەشا ساحبوو وەهاری
نەڵکمین چڕۆ ئەو گۆزینداری

بە قولەکەی شاهۆ ئاوێزانم کەن
تێکەڵ وە باڵای نازارانم کەن

تاقە تەشابی مەد٘یۆرە بێڵۆ
داخۆم ساڵێتەر چەرخ چەنی گێڵۆ؟

جام بنیە وە ڕان، مێڵ بنیە وە چەم
زڵف کەرە سەیوان، لووتەوانە و دەم

............

مەتەڵێ:

ئی لاش تەتە، ئەو لاش تەتە
ئیناش چەنە سوورلە قەتە

ئی لاش پەڕچین، ئەو لاش پەڕچین
ئیناش چەنە گوڵی چین چین

لەیلێم بەرزە و باریکە
قەبرەی قووڵە و تاریکە

و ....

برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،فولکلۆڕ چێشا و چکۆوە خێزیان؟/سوبحان ئەمینی،
نوشته شده در تاریخ شنبه 18 مرداد 1399 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.