وجه تسمیه اورامان یاهورامان(هه‌ورامان):همایون محمدنژاد

در خصوص کلمه «اورامان یا هورامان»از نظر لغت و ریشه یابی کلمات و سیرتاریخی و باستانی آن نظریه های متفاوتی به دست آمده است که به برخی ازآن ها در زیر اشاره می کنیم:

1-باتوجه به بلندی و مرتفع بودن این سرزمین «هوور ئامان» یعنی خیز برداشتن و بالا آمدن و ورم کردن و صعود کردن تلقی می شودکه به معنی از دل زمین بیرون آمدن و سرپا ایستادن می باشد. 

2-چون که اورامان منطقه ای کوهستانی وسردسیر بوده و پوشش ابری و باران زایی آن فراوان بوده«هه‌ورامان»؛کلمات(هه ور=ابر/ئامان =آمده) آمدن ابر در آسمان و نمادبارندگی فراوان تداعی این مطلب است.

3-اورامان یاهورامان از دو واژه ترکیبی(او(هو)به معنی بلندی واشاره به مکان بالا و رام یعنی آرام و نیرو دهنده به دست آمده است اورامان(هورامان):سرزمین و مکان بلند و آرام . 

4-از واژه«ئورامه ن»که نام یکی ازآهنگ های قدیمی کرد در قبل از اسلام می باشد.

5-در فرهنگ لغت«برهان قاطع» اثرمحمدحسین خلف تبریزی آمده است که : اورامان از دو واژه ترکیبی(ئوور به معنی قلعه مستحکم وسخت ودارای (حصاروبارو)و مان یعنی خانه ومسکن تشکیل شده است.اورامان:قلعه و سرزمین. 

6-اورامان یا هاورامان به معنی مکان و پناهگاه و طلب و هاوار (فریاد)برای پناه شدن با وجود کوه های مرتفع و سنگلاخی بودن.

7-از کلمه«ئورومون» استخراج شده که شاعران پیشین اورامی همچون صیدی اورامی ازاین واژه بسیار استفاده کرده است.

8-اورامان از واژه«اورتن»گرفته شده که به معنی سرود های دینی زردشتیان و از لحن های موسیقی قدیمی است.

۹-هورآمان همان «خورآمان» است، مشرق و مطلع خورشید.

10-ازکلمه«اهورئامان»به معنی مکان وجایگاه خدای زردشت(اهورامزدا)هور=اهورا(ایزد وخدای زردشت)مان=مکان وجایگاه

11-از«اورامن»استخراج شده که نام آهنگ اصیل و قدیمی ایرانیان درقبل ازاسلام و لحنی قدیمی از الحان موسیقی قدیمی ایران به شمارمی رفته است،که مطابق بابحر هزج مسدس بوده و فهلویات را بدان می خواندند.(فرهنگ فارسی اثردکترمحمد معین) ازنوع شعر فهلویات می توان به دوبیتی های باباطاهر همدانی در قرن 4هجری قمری اشاره کرد.

12-از«اورامن»به معنی خوانندگی به زبان پهلوی استخراج شده اورامنان :شعرهای پهلوی ومحلی ایرانیان(فرهنگ فارسی سعدی:اثر حامدربانی )

13-از«اورام»به معنای سرود و نیایش آیین زردشت که زردشتیان دربرابرآتش می خواندند.(فرهنگ دهخدا: اثرعلی اکبردهخدا).

14-از«اور»به معنای شهرو«امان»به معنی پناه گرفتن وپیشوند«اور»درشهرهایی چون اور(پایتخت سومر)اورمیه-اورشلیم-اورفا-اورامان تداعی این معناست.باتوجه به وجودقلعه های قدیمی دراطراف شهرها و روستاهای اورامان مثل شهرهای پاوه-هورامان تخت-نودشه-وروستاهای پالنگان-دزآور(زاوه‌ر)-دیوه‌زناو-پایگلان و...مناطق دیگراورامان ازخطرحملات دشمنان درامان می ماند.

همایون محمدنژاد-10آبان ماه1371-شهرستان سنندج

هرکس قلههای بلند اورامان رادیده باشد می تواند دریابد که این کوهستان،روستاهای زیبای این منطقه رادرآغوش گرفته،ودرطول تاریخ آنهاراازمصائب‌وخطرات مصونشان داشته است.تنهاموردبسیارنزدیک به وجه تسمیّهی اورامان همان اورامن یا اورامه است که آن هم بی تردید ازاورامان ماخوذ استنهبالعکس.  

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

این مقاله دربسیاری ازسایت های مطرح و وبلاگهای فعال هورامان وکردستان و ایران  درج شده است:

1-سایتدانشنامه‌وهه‌ورامانیhttp://www.sarkav.ir/
2-هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م http://haneberchem.mihanblog.com/

3-وبسایت کۆمه‌کاڵ http://komakal.net/

4-دایره المعارف هورامانhttp://www.sarkav.blogfa.com/

5-پژوهشنامه ایل عبدالملكی(عبدالمالکی)http://ileabdolmaleki.blogfa.com/

6-سلام پاوه http://salampaveh.blogfa.com/

7-نسیم دانشhttp://nasim-e-danesh.blogfa.com

8-سایت مریوان نیوزhttp://marivannews.ir/

9-پالنگان،پاڵنان»http://palnan.mihanblog.com/

10-قه‌ڵه‌موو هه‌ورامانی http://qalamohoramani.blogfa.com/

11-وب سایت سلام پاوهhttp://www.salampaveh.ir/

12-کامیاران شهربابامردوخ http://kamyaran-kameran.mihanblog.com

13-آموزش ابتدایی هورامان http://amozeshsa.blogfa.com

14-وبسایت کۆردتودی http://kurdtoday.ir/

15-سایت زریوارخبرhttp://www.zariwarkhabar.com/
16-
-هۆرامیhttp://horami.mihanblog.com/
  http://www.iranvisit.blogfa.com/post-72.aspx-17
18-
پالنگان،پاڵنان تاریخی سه هزار سالهhttp://palngan.persianblog.ir/post/51/
19-وبسایت مـؤســسه قــرآنــی إقـــــــــرأ :http://eqra1392.blogfa.com/post/763
20=کردستان وب:http://kordestanweb.ir/
21-ئەنجومەنۆ تریفه‌وهه‌ورامانی:http://www.trifaehoraman.blogfa.com/
22:وبسایت دالانی(داڵانی)http://dalani.ir/

23-http://www.dayma.ir
24-
مجله فرهنگی هنری اهورا
25-مهندسین مشاور آرتا _ گروه سان (آس)




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، جفرافیا، اخبار، زوانی هه‌ورامی، آموزشی، شهرها و روستاهای هورامان، دینی ومذهبی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد،
برچسب ها:زاوه ر،پاوه،لهون،نوسود،به‌ڵگه‌وواته‌کاو سه‌نه‌دوویرینی په‌ی زوان بیه‌ی زوانۆهه‌ورامی،هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،
دنبالک ها: پالنگان،پاڵنان تاریخی سه هزار ساله، وبسایت مـؤســسه قــرآنــی إقـــــــــرأ، ئەنجومەنۆ تریفه‌وهه‌ورامانی، دالانی(داڵانی)، http://www.dayma.ir، مجله فرهنگی هنری اهورا، مهندسین مشاور آرتا _ گروه سان (آس)،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 5 دی 1389 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.