هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م    هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
بسمه تعالی
و جعلنا من الماء کل شی‏ء حی

سرکار خانم معصومه ابتکار

رئیس محترم سازمان حفاظت محیط زیست دولت تدبیر و امید 

احتراماًهمانطور که مستحضرید،یکی از معضلات فراروی بشریت پدیده گرمایش جهانی و تغییراقلیم­ها می­ باشد که یکی از پیامدهای مستقیم آن،کاهش ذخایر برف مناطق کوهستانی می ­باشد که در صورت تکرار و ادامه‌ی این روند در آینده‌­ای نه چندان دور با کم آبی،بروز پدیده‌ی گردوغبار و حتی خشکسالی­‌های پی‌درپی مواجه خواهیم شد.امروزه بحث حکمرانی آب مطرح بوده و بیش از۳۰سال است ساخت سدهای مخزنی در سراسر دنیا متوقف شده است.درهمین راستا اینجانبان جمعی ازنویسندگان و فعالان عرصه‌ی فرهنگ و ادب هورامان بدون هیچگونه جهت گیری سیاسی و حسب وظیفه ملی وقانونی برطبق اصل۵۰قانون اساسی با تقدیم این نامه نگرانی عمیق خود را نسبت به تخریب چشمه‌ی بل و آبگیری سد داریان با ذکر دلایل علمی زیر ابراز داشته و از آن ریاست محترم خواهشمندیم با درایت و دلسوزی خویش نسبت به نجات کامل و حفاظت فیزیکی از دهنه و مظهر چشمه‌ بل که درواقع یکی ازسرمایه‌­های ملی ایران عزیزمان می ­باشد،دستورات و پیگیریهای لازم را تا حصول به نتیجه امر به ابلاغ فرمایید.

چشمه بل(چه‌مه‌و بڵی)به همراه چشمه‌های پالنگان،ته‌­لووکسان در روستای دیوه­‌زناو و زه‌­ڵم در روستای احمدآباد هورامان کردستان عراق ازبزرگترین چشمه­‌های طبیعی هورامان به شمار می­ روند.چشمه بل(چه‌مه‌و بڵی)در محلی به همین نام(پایین دست دره روستای ناو به نام"ده‌­ریبه‌­ر")قراردارد.این چشمه درسال 1388ازسوی سازمان میراث فرهنگی به عنوان«اثر طبیعی‌ ملی»اعلام شده‌است.براساس آزمایشات میکروبیولوژی وشیمیایی صورت گرفته،ازلحاظ کیفی وشاخصه­ های سلامتی آب چشمه مذکور جزء بهترین آب­های معدنی دنیا بوده،ازلحاظ استانداردهای جهانی برابری کرده و املاح آن از جمله:نیترات،کلراید،فلوراید و سختی درحد استاندارد می­ باشد.به دلیل موقعیتی جغرافیایی و مکانی خاص قرارگیری چشمه درمیان بافت محکم سنگلاخی دیواره­‌های سنگی اطراف رودخانه درارتفاع حدود هشت متری،به هنگام خروج آب از دهانه چشمه،مناظر بدیع و دلفریبی خلق می­ شوند که چشم هر بیننده‌ای را خیره می ­نمایند.خروج حجم عظیمی از آب و فروغلتیدن از چنان ارتفاعی با چنان شفافیت و طراوتی؛موسیقی طبیعی دلنوازی درست کرده که هارمونی زیبا و دلنشینش زبانزد خاص وعام شده است.دراشعار فولکلور منطقه آمده‌است که به هنگام گذر از کنار چشمه بڵ مواظب باشید که سیلاب آن خشمگین است و در دامش نیافتید:

           (مه‌­له بڵه‌نه نه­‌ک به­‌رۆت ئاوی       سه­‌ربڵه‌نه  لوه،سه­‌روو شه‌تاوی)
بر اساس مطالعات صورت گرفته تراز آبنمای چشمه بل 717مترازسطح دریای آزاد و تراز نرمال سطح آب مخزن سد داریان برابر826متر است.از این رو به هنگام آبگیری مخزن سد،(هانه‌­و بڵی)در زیر ستونی از آب­های راکد به ارتفاع 109متر مدفون خواهد شد و در مواقع سیلابی که تراز آب به839متر خواهد رسید،چشمه بل در زیر ستون از آبی به ارتفاع 122متر برای همیشه مدفون می ­شود.زیرآب رفتن بخشی از روستا و باغات روستای رودبار(روار)،ناو،سلین با چنان خاطره‌هایی،روستای نمونه گردشگری هجیج،تنها یکی دیگراز اثرات مخرب ساخت سد مذکور است.

پس از اجرای سد و آغاز آبگیری آن،به دلیل ممانعت از جریان طبیعی آب به مناطق پایین‌تر،شاهد بادهای گردوغبار خیزی بیش از گذشته خواهیم بود.توضیح اینکه جهت اغلب بادهای موجود در منطقه از غرب به شرق بوده و اتفاقاً رودخانه سیروان هم در جهت خلاف آن در حرکت است.کم آب یا بی آب شدن مناطق غربی و پایین دستی رودخانه سیروان(به دلیل اجرای سد)سبب بیش از پیش غبارآلود شدن هوای دیارمان و افزایش مدت و تراکم ریزگردها در آسمان منطقه می­ باشد.

- پس از آبگیری سد داریان دریاچه‌­ای به وسعت تقریبی ۷کیلومترمربع و حجم ۳۳۸میلیون مترمکعب تشکیل خواهد شد و هزاران اصله درخت جنگلی(غالباً بلوط)درداخل مخزن سد مدفون خواهند شد.این درحالی است که طبق استانداردهای بین المللی ارزش زیست محیطی هراصله درخت ۵۰ساله با تاج سالم،درحدود۱۹۳۲۵۰دلار(درحدود ۶۰۰میلیون تومان)خواهد بود.

-آسیب جدی به یکپارچگی منطقه شاهو وکوسالان با قطع ارتباط و تردد(یا درصورت خوش‌بینی ارتباط سخت ومشکل)گونه‌­های جانوری منطقه شاهو،تخت و کوسالان در فصول سرد سال.قابل توجه اینکه منطقه شاهو درفصول سرد سال نسار و سرد بوده،در حالی که درهمین فصول ضلع غربی کوسالان و تخت وه‌­ره‌­تاو(روبه آفتاب)گرمتر می­ باشد.در چنین ایامی گونه­‌های جانوری و به‌ویژه کل،بزکوهی،گرگ،شغال،خرس سیاه و...ازشاهو سرازیر شده و با عبور از عرض کم رودخانه درمنطقه‌ی گدار(ویه‌­ری)آن،به دامنه‌­های کوسالان پناه می­ برند و درفصول گرم بالعکس.حال با ساخت سد دریاچه‌­ایی عریض تشکیل شده که عبور از آن جهت گونه­‌های نامبرده غیرممکن می­ گردد و در صورت بروز چنین پدیده‌­ای عوارض آن ناگفته پیداست.

-به هم خوردن تعادل اجتماعی وساختار فرهنگی منطقه به علت کوچ اجباری ساکنین روستاهایی که در طول مسیر آبگیری سد می ­باشند.با وقوف این امر چنین افرادی در حاشیه‌ی شهرها مسکن گزیده و به معضلات و مشکلات حاشیه شهرها دامن می‌­زنند.وازطرف دیگرازبین‌رفتن ومدفون شدن خاطرات‌وتاریخ چندین هزارساله‌ی مردمان روستاهای هجیج،سلین،رودبار.

موارد ذکر شده در بالا تنها اشاره‌­ای به ده‌ها مورد از تبعات آبگیری این سد می ­باشد و بیان تمامی ابعاد مسأله بسی وقت گیر؛در این مختصر نمی ­گنجد.سخن آخر اینکه شاید دیر بودن بهانه خوبی نباشد که هورامان زیبا و دلفریب و چشمه تاریخی و ارزشمند بل را به سرنوشت دریاچه ارومیه و سایر تالاب­های باارزش ایران زمین دچار سازیم و بتوان افتخار کرد و امیدوار بود که به همت و اراده بزرگانی چون شما در سراسر میهن عزیزمان بتوان از آثار طبیعی و میراث کهن فرهنگی کشور عزیزمان محافظت نمود و در هر مرحله ای جلوی ضررهای بزرگتر را گرفت.

 با تقدیم احترام

جمعی از فعالان عرصۀ فرهنگ و ادب هورامان

1)      کورش امینی

2)      مهدی ابری

3)      مهدی سنندجی

4)      عادل محمدپور

5)      عبدالله حبیبی

6)      امید حبیبی

7)      سبحان امینی

8)      محمد سالاری

9)      سرکوت عزیزی

10)  همایون محمدنژاد

11)  داریوش رحمانی

12)  صابر عزیزی

13)  برهان اختر

14)  علی دهباشی

15)  ژیار سلامتیان

16)  فریده ظهرابی

17)  صبح صادقی

18)  ریزان شریفی

19)  صباح رحیمی

20)  آرمان لطفی

21)  احسن محمدی

22)  هاشم کریمی

23)  هراله رحمتی

24)  احسان اتابک

25)  زانیار خالدی

26)  بهزاد جلیلی

27)  دلیر زیبایی

28)  ابراهیم رجبیان

29)  کورش یوسفی

30)  هادی شریعتی

31)  همایون خودیوز

32)  جهانبخش براری

33)  حسام رویشی

34)  ژاله محمدیان

35)  شکوفه نادری

36)  قدریه عثمان زاده

37)  فریبا مرادی

38)  شیدا باسامی

39)  امید کرمی

40)  علی ادوایی

41)  یسرا مروتی

42)  آمنه اختر کاوان

43)  سعیده مرادی

44)  حمزه حسینی

45)  دانا امینی

46)  زانیار نادری

47)  بهزاد کریمی

48)  بلال سلیمان پور

49)  حسن ادوایی

50)  فرشید ادوایی

51)  امیر محمدپور

52)  سهیب احمدی

53)  فرزین اداک

54)  سعدالله خون خام

55)  کاروان احمدی

56)  فرخنده شیخی

57)  قندیل شمسی

58)  حکمت امینی

59)  شاهو محمدی

60)  محسن رستمی

61)  امیر محمدپور

62)  زانیار امانی

63)  جلیل خوندل

64)  زانیار اختر

65)  زانیار محمدی

66)  عطا امینی




طبقه بندی: جه‌لیل خوون دڵ، حه‌مزه حسه‌ینی، فرهنگی و هنری، اجتماعی، تاریخ، جفرافیا، اخبار، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، چه‌مه‌و بڵی، هومایون موحەممەدنژاد، کوورش ئه‌مینی، ژیارسڵامه‌تیان، عادڵ موحەممەدپوور، کوورش یوسفی(ئاریا)، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، ئۆمید حه‌بیبی، داریوش ڕه‌حمانی، ئێحسان ئه‌تابه‌ک، سابیر عه‌زیزی، سوبحان ئه‌مینی، مه‌هدی ئه‌بری(هه‌ورام)، عه‌لی ئه‌دوای(هاوار هه‌ورامی) ، بورهان ئه‌خته‌ر(هورامی)، موحەممەد سالاری، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)، سەعدوڵڵا خون خام(شەهریار)، شه‌یدا باسامی، بێهزاد کەریمی، مه‌هدی سه‌نه‌نده‌جی(هه‌وار)، حێکمه‌ت ئه‌مینی، عه‌تا ئه‌مینی، قه‌ندیل شه‌مسی، قه‌دریه‌ عوسمان‌زاده، فه‌رزین ئه‌داک،
برچسب ها:هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌ هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،همایون محمدنژاد،سفرهای گالیوربه هورامی،کورش امینی،نامه جمعی از اهالی فرهنگ و ادب هورامان به ریاست محترم سازمان محیط زیست،چشمه بل،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 20 مرداد 1393 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.