نگاهی نو به مراسم کومسای درهورامان تخت/محمدشریف علی رمایی 

پانزدهم اردیبهشت ماه هرسال در شهر هورامان تخت از توابع شهرستان سروآباد مراسم کومسای در جنب آرامگاه پیرشالیار برگزارمی گردد. در این مراسم ویژه علاوه بر مردم هورامان تخت و روستاهای مجاور، مشتاقان زیادی از شهرهای کردستان و ایران و حتی خارج ازکشور شرکت می نمایند به طوری كه در سالیان اخیر این مراسم جنبه بین المللی پیدا كرده است. ازاین منظر می طلبد در پیرامون این سنت و میراث تاریخی، کندوکاو بیشتری صورت بپذیرد تا دوست داران و شرکت کنندگان اگر در پیرامون این قضیه پرسشی دارند به یک جواب قانع کننده ای برسند. 
شهرت این مراسم بدین سبب است هر ساله سنگی را که در جوارآرامگاه پیرشالیارقرار دارد، شکسته و به عنوان تبرک به میهمانان شرکت کننده داده می شود و بنابر باور برخی از مردم محلی، سال بعد جای سنگ شکسته شده پرشده و به اصطلاح سنگ دوباره سبز و ترمیم می گردد. درباره مراسم کومسای نویسندگان و پژوهشگران زیادی دراین زمینه قلم فرسایی کرده اند. از جمله كاكه عادل محمدپور، کاکه رئوف محمودپور، دکتر محمد امین هورامانی، ملا احمد نظیری و... که هر کدام به نوبه خود از زوایای مختلفی این موضوع را به گونه ای شکافته اند. وجه مشترک نظرات این نویسندگان تکیه بر همان روایتی است که افراد محلی نقل کرده اند. گویا درمراسمی با حضور پیرشالیار یکی ازمریدانش اظهار میدارد: یا پیر ما حیوانات شیرده زیادی داریم که به نسبت شیر آنها کره شان کم است. چکار کنیم کره بیشتری بدست بیاوریم؟ پیر شالیارهم می فرماید: از این سنگ در این نزدیکی کمی بشکن و آن را ببر و به مشک دوغ زنی آویزا ن كن و کره آن زیاد خواهد شد. از این تاریخ به بعد شکستن این سنگ هرساله در این روزمرسوم گردیده. 
تاریخ هورامان از دو شخصیت به نامهای پیرموسی و پیرمحمود نام می برد که حافظ معنوی و نگهدارنده سنگ کومسای می باشند. درمراسم کومسای علاوه بر شکستن سنگ، مراسم اداره روستا و تعیین مسئولین امور روستا نیز بطورنمادین ازطرف مردم برگزار می شود. به نظر می رسد درگذشته این انتخاب نمادین نبوده بلکه عمل واقعی بوده است .
برای آگاهی بیشتراز مراسم های تاریخی و اسطوره یی درهورامان می طلبد فعالیت بیشتری صورت پذیرد تا بتوان ازاین میراث معنوی بهتر حفاظت و صیانت بعمل آورد. دراین راستا توجه خوانندگان محترم را به موارد مشروحه زیرجلب مینماید: تاریخ هورامان گردآوری ملا احمد نظیری، کومسای را برگرفته از نام پیرموسی میداند و درمورد معنی آن اظهار نظری نکرده است. میژوی هورامان نوشته دکترمحمدامین هورامانی پیرمحمود را به حافظ سنگ کومسای نسبت داده ومعنی آنرا بیان نکرده است. درکتاب حماسه سرایی در ایران نوشته دکتر ذبیح الله صفا مطالبی درج گردیده که از دو نظربسیارحائزاهمیت است. یکم: سبزشدن و پدید آمدن کوهی که باعث نجات ایرانیان گردیده. دوم آن کوه، نامش(کومس) بوده است که اینک مطالب فوق را باهم مرورمی نماییم : 
(جنگهای عظیمی میان ویشتاسب و ارجاسب درگرفت به پیروزی گشتاسب و نصرت مزدیسنا ختام پذیرفت و بنا به روایت بندهشن (فصل 12فقره32و33)جنگ نهایی و قطعی این دو پادشاه درکوه (کومش)(قومس درکتب اسلامی )صورت گرفت. در این جنگ کار بر ایرانیان سخت شد و چون لحظه شکست و آشفتگی سپاه ایران فرا رسید کوه (میان دشت) فرو ریخت و کوه دیگری بنام کومس ومشهوربه (متن فریات)(به فریاد رسیدن)برآمد که مایه نجاح ایرانیان گردید. ویشتاسب پس ازغلبه برارجاسب کسانی را به نواحی ایران فرستاد وایشان را به دین زردشت فرا خواند و کتابهای اوستا را با چند تن ازمغان برای تفسیر و توضیح نزد آنان گسیل داشت .) ص513و514.
دراین متن نام کوه کومس و پدید آمدن آن (سبزشدن) و نام کومسای و سبزشدن سنگ آن درهورامان تخت بسیار جای دقت و تامل می باشد. در گذشته ایرانیان با پناه بردن به کوه ها نجات یافته و دوباره توانستند با تشکیل اجتماعات آیین کشورداری را مجددا" پایەریزی نمایند. درکومسای هورامان تخت هم خاطره سبزشدن کوه و هم تعین تکلیف امور روستا و منطقه به یادگار مانده است.




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، تاریخ، شهرها و روستاهای هورامان، جفرافیا، موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،نگاهی نو به مراسم کومسای درهورامان تخت/محمدشریف علی رمایی،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 14 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
شێعرەو هۆرمزگانی /موحەممەدشەریف عەلی ڕەمایی

سڵام 
دەسوەشی جە گردیتا مەکەرو  ئینە نیشانە مەدٚۆ کە ئێتر نویسندەکاو هەورامانی ، گەرەکشا نیەن  تەمەدٚارو ئێدو ئەوی با سەرو مەوزۆعە تارێخیەکاوە وباقی بابەتەکاوە کە پەیوەندیشا هەن بە هەورامانیوە وێشا خەریکێنێ دڵسۆزانە کار مەکەران مەوزۆعو شێعرەو هۆرمزگانی، چی چندە ساڵەنە دەنگ دانەویە فرەش بێ و دیارەن پی زویە ، کارش نمیاو  بە ئاخر،منیش بە فرسەتم زانا چندٚە بابەتێ وزو سەرو خەرمانەو ئا پەیلوایانە بە هیواو ئانە تا گۆشیەتەر چی مەوزۆعیە رۆشنوە کریۆ .
1ـ هرمزگان یا هۆرمزگان بە ماناو ئاتەشکەدەی یا عێبادەتگای ، نیەن بەڵکو هۆرمزگان شاریە بیەن چە بەینو شارو مەدایێنی و شارەزوری . هرمزی ساسانی چندٚە شارێش بە نامێ وێشوە وەش کەردێنێ پەی نمونەی شارو رامهرمزی  ئیسەیچ هەر هەن . شارو هۆرمزگانێ ، نامێش جە سەر ئەنجامەنە ئامێنە عابدین جاف یو جە رەهبەرانو  یاری ، ماچۆ:
شاری هۆرمزگانم جوانە                  ئەم شارە بۆ یاران خوانە
ئاگرەکانی گەش  ماوە                      گەرچی گەلیکی  رماوە
یارم فەرموی خەڵک  شارەکە             نەیکەنە هەرای پارە کە 
ئەبێ گشت نەرم و نیان بن                 لە تەک یەک یەکدڵ وگیان بن 
        .........       
جێگەنە عابدین ، ئیشارەش کەردەن بە وەڕای بەشیە جە شارەکەی ، عابدین قەرنەو هەشتمی هێجری بیەن .
2 —-رمای چی شێعرێ کەبە ماناو وڕای ئامەن ، متاووٚ بە دوێ شێوی مانا کریوە یەکم ئانە کەئی شێعرێ یەک نەفەر کوردی واتێبۆ فرە شارەزاییش سەرو زوانو گۆرانیرە نەویەبۆ خۆ قەرار نیەن کەسێە واتێبۆ حەتمەن مشیۆ هەورامی زوان بیە بۆ ،دوهەم شایەد جە تەرجومەکەنە ئیشتێبا نویسیای بۆ هەر چەند رمیای جە هەورامیچە نە بەشێویە مەی ، پێسەو ماچۆ ، چنارەکات بڕیی رمنەشا ئاگە یانێ دارنەشاوەئاگەیا ماچو: چەنی کابرای زۆرانیما گێرتە دا لاش کەردوە رمنام زەمین .
3—گونا پالەی هەتا شارەزور ، گونانیەن بەڵکو گنان بە ماناو کەوت .پێسە ماچۆ: گبە ئیرای لوە تا..
جە شێعرەکێنە پێسە ئامەن : گنا ئی پاڵە هەتا شارەزور . جە هەورامینە ، هەم پاڵما هەن هەم لا پاڵما هەن . پاڵە گەورە ، هەردیە فرەن جە شیانەنە .ئەڵبەتە جە لەهجەو بڕیە دەگایاو هەورامانی بە یاگێ پاڵی ماچان : پاڵەی . ماچۆ گنە ئی پاڵەی هەتا....
                  حەمە شەریف .عەلی ڕمایی



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، تاریخ، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،شێعرەو هۆرمزگانی /موحەممەدشەریف عەلی ڕەمایی،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 11 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
کۆچوو کاکەموختارموحەممەدخان وەیسی(فوت آقای مختارمحمدخان ویسی)

سڵام وەشەویساو تاقمەی

جە لاو کاناڵەو زاوەرخەبەری، سەروەشی،  و تەسلیەت ماچمێ پەی فەوتوو #کاکە موختارموحەممەدخان وەیسی،خەڵکوو تەوێڵێ، کوڕوو #مەتی_زێبا_ڕەزایی خەڵکوو دەگا زاوەری واڵێ مەرحوومێ ماماخەدیجە ،لالۆعەزیز ،مەتی یاسەمەن، مەتی شیرین ، مەتی کاڵێ،لالۆنووڕەڵڵا ڕەزایی

شەریکوو خەمیتاینمێ،خود٘ا عەفوەش کەرۆ، ماواش بەهەشت بۆ




طبقه بندی: ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کۆچوو کاکەموختارموحەممەدخان وەیسی(فوت آقای مختارمحمدخان ویسی)،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 11 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۱٨۰)


سەوزەکێم! تۆ به‌رزه‌ باڵات بەرزوو داڵانی مشۆ
یاگەسەیران و هەوارگاو کۆنە ساڵانی مشۆ

سەرقولەش بنجەو چنووروو زڵفەکات پۆشان تەمام
بێ خەبەر! دڵدارەكێ گردٚ ئارەزوو تۆشان تەمام

گجیەکەت سەوزارێ تەختش پەڕ گوراڵەی سوور و زەردٚ
ماچی لۆن جارێنە پۆشانش هەوار و شاخ و هەردٚ

جۆ به‌ جۆ وەرواوێ ئه‌جیۆ هەرسی مننێ سەر کەرا
چا هەراڵەبرمەکێو کوڵمات عەجەب مەحشەر کەرا

پیر و ئوفتاده‌ و ددٚانم کەل بیەن پەی گاز و گەز
هه‌لچه‌چه‌رمێت مه‌ر خوراکم با به‌ ئشتیها و به‌ حه‌ز

دەورەشا دێنی دڕەی گەونا بە گیانیت چڵ نەدٚا
پاسەوانێتنێ ڕەقیبێو من،بە بەرزیت دڵ نەدٚا

ساقی ده‌ورێ ته‌ر پیاڵەی پەڕ شەرابیت بارە زوون
من زووه‌ن په‌یکێ شه‌رابوو ئا دەموو تۆم ئارەزوون

تا کە هەورامان وەڵاتم بۆ و هەواروو ئی دڵا
من چەنیو "سەعدی" جە لاو تۆما هەوار و مەنزڵا

#سەعدی_غەریبی

ئای چن بێ دەنگیم مێشۆ وەختێ بێ تۆنا چێگە
وەهار ئامان و بێ تۆ من ڕەنجەڕۆنا چێگە

نەیاوای به تاقەتیم تەلوو سەبووریم بڕیا
هەناسەم کەوتەن لێژی چی چاڵە کۆنا چێگە

شەوێ بێ تۆ نەسرەوا سەر ئێشەوعومری تاڵیم
هەتا دیدٚەت نەوینوو دیدٚەم بێ شۆنا چێگە

مزگی لا یانەکەیتا دوعاما مەگێرۆ وێ 
پیسە بارەگاو  پیرا پەڕ جە پەڕۆنا چێگە

ئارۆ دەماخوو شادٚی هەر پیسە کاوێ بەرزا
ئیسەیچ نەزانام کەشێ  چی یۆی مەدۆنا چێگە

من و هاناوەی زەوقی ،کونجێ دنج و وێرەگا
سێتارەیوە بە گرەوای ماچۆ چکۆنا، چێگە؟

من چا ڕوەو گمم کەرد نیشانەو یانەکەیتا
گردوو جۆکا ئی دنیەی لچێم مەخۆنا چێگە

#فەرید_عەباسی

ڕوێ دە جارێ سیام و جەژنەن
چەم نەئیستێلال ئادید٘ە وبەژنەن

پارشەوو ئیفتار بەینش خاڵێوەن
وەربانگم دەم و لێوە ئاڵێوەن

#حامی-غەریبی



ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، حامی غەریبی، جەواد حەمزه (فێراق)، فەرید عەباسی، سه‌عدی غەریبی، سه‌باح حه‌سه‌نی شیانی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۱٨۰)،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 11 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
حەفتەنامەو ئاواتی جە شمارەو ۱۷۱ی بە بابەتوو" همایون محمدنژاد از نویسندگان و فعالان فرهنگی کردستان و هورامان" وەڵا کریاوە

بە پاو هاگاداری کاکەیەحیا سەمەدی: حەفتەنامەو ئاواتی جە شومارەی تازەشەنە/ساڵەوپەنجی - ڕێکەوتوو ۱۰ مانگەو پاژەرەژوو ۱۳۹۹
جە لاپەلەوو۷ی بابەتێو بە نامێ"همایون محمدنژاد از نویسندگان و فعالان فرهنگی کردستان و هورامان" سەروو هەرمانەفەرهەنگیەکا و کەسایەتی
 کاکەهومایون موحەممەدنژادی وەڵا کەردەو.

# هفته نامه ئاوات شماره۱۷۱/سال پنجم - بە تاریخ ۱۰ اردیبهشت ماە۱۳۹۹هفتەنامە ئاوات



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، شۆرش عه‌زیزی/"ئاوات"دیارکهن، کوورش یوسفی(ئاریا)، ڕه‌نگین دێهقان، یه‌حیا سه‌مه‌دی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،حەفتەنامەو ئاواتی جە شمارەو ۱۷۱ی بە بابەتوو" همایون محمدنژاد از نویسندگان و فعالان فرهنگی کردستان و هورامان" وەڵا کریاوە،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 10 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
هۆرگێڵنایەو بابەتێو مووچیاری گیریا جە هاڵێگای قەسالەین(فەزای مەجازی)/هومایون_موحەممەدنژاد
هیچ وەخت!!
جە ژیوانە ئی واتەیە
ویرت نەشۆ
ئێنسانەکێ
پێسەو عەکسینێ
فرە گەورەش کەردێ  
کەیفیەتش
مەیرە وار......
‌ #گیریا جە هاڵێگای قەسالەین(فەزای مەجازی)
هۆرگێڵنایەو #هومایون_موحەممەدنژاد





طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هۆرگێڵنایەو بابەتێو مووچیاری گیریا جە هاڵێگای قەسالەین(فەزای مەجازی)/هومایون_موحەممەدنژاد،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 8 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 5 :: 1 2 3 4 5