هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
بررسی سند تاریخی زادگاه سعدی شیرازی به هورامان و روستای دگاشیخان مریوان 

بە گزارش
'هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م'
بنا به اطلاع رسانی و بررسی اسناد تاریخی توسط آقایان:فرید بهرامی، همایون محمدنژاد، فاروق سعیدزاده و فرید کردستانی زادگاه سعدی شیرازی هورامان وروستای دگاشیخان مریوان می باشد.
"اسنادالاعلام الی حضرة سیدالانام" نام كتابی که مرحوم ماموستاعبدالکریم مدرس درآن اشاره به زندگانی حضرت سعدی کرده است.
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
ترجمه اشعار،،نامش مصلح الدین صاحب امتیاز،حکیم،داستان سرا، شاعرشیرازی،بیش از صد سال عمرپربرکت نمود،خیل عظیمی از آدمیان را تآدیب ودرس داد به  بسیاری ازشهرها وممالک اسلامی جهت بدست آوردن وتحصیل علم ومعرفت سفرکرد،شاهکار کلیاتش مشهورومعروفست،،قصیده مهمی درمرثیه بغداد پس از خراب شدن وویرانی آن به نظم درآورد،وقتی شما آن قصیده رامیخوانی بی اختیار به گریه می افتی واشک وخون بخاطر ویرانی وخرابی بغدادازچشمانت جاری میشه،درنتیجه به شیراز برگشت،ودرآنجا درکمال عزت وشرف فوت کرد،گفته میشود ریشه اش از کردهاست،پدرش شیخ عبدالله شیخ ارشاد ومرشد حقیقی بوده،زادگاه وریشه اصلی حضرت سعدی روستای دگاشیخان،روستایی واقع درمیان اورامانات و شهرستان مریوان می باشد،ازین روستا نقل مکان و مدتی درجوانرود ماندگارشده اند،،مترجم حامد درخشان
دەگاو شێخانی
درگا شێخان
دەگا شێخان / تلفظ درستش به زبان هورامی می باشد.
هومایون موحەممەدنژاد:"بەڵگەو ویەرد٘ەو دەگاشێخانی نامێ هەورامیەش وێش دیاری ویەرد٘ەیشەنە ،بە پاو بەڵگەو ئایەتوڵڵامەردۆخ و مەڵڵا کەریم مۆدەرڕێس و مامۆسای هانی دنی ، ئی دەگا جە لاو شێخ عەبدولغەفاری مەردۆخی ئاوەد٘انە بیێنەوەڵتەر واتەنشا "دەرەو شێران" کە وێم پێسەو بەڵگەی گرد٘وو بابەتەکەیم هەنێ و بە پاو بەڵگەی شێخ عەبدولغەفار نەوەو شێخ شەهابەدینی زاوەریا ،هەسوورەو ئەمیرموحەمەی مەردۆخی کە تاتەو مەڵا گۆشایێش و ئەد٘ایچش کناچوو شێخ شەهابەدینی زاوەری بیێنە."

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، پیرشالیارهه‌ورامی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،بررسی سند تاریخی زادگاه سعدی شیرازی به هورامان و روستای دگاشیخان مریوان،
نوشته شده در تاریخ شنبه 12 اسفند 1396 توسط همایون محمدنژاد
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

زاوەر (دزآور) و وجه تسمیه آن ؛روستایی با تاریخی به درازای تاریخ هورامان و کردستان

سلام و ادب خدمت دوستان و کاربران هورامان ،کردستان ،اهالی روستای زاوەر

با توجە بە این کە تلفظ صحیح ، اصلی و درست هرشهر و مکانی را باید در زبان اهالی آن دیار جستجو کنیم،لذا می طلبد که این نکته مورد توجه از لحاظ اداری و رسمی و تشکیلات کشوری و تقسیمات استانی ،قرار گرفته و نام های مصطلح و جاری زبان اهالی سرزمین مذکور ، مدنظر قرار گرفته و جایگزین نام کنونی گردد، روستای زاوەر (دزآور)از توابع بخش نوسود شهرستان پاوە در استان کرمانشاە، هم به سبب وجود اسامی باستانی و تاریخی قلعەها ،چشمەها، زیارتگاەها،اماکن متبرکە ،از روستاهای مشهور منطقە قلمداد شدە،لذا باید در جهت ثبت نام اصلی و محاورەای زاوەر به جای دزآور ،اقدام شدە ،البتە امور اداری و کشوری تغییر نام باید زودتر شروع شدە و مدارک مستدل جهت تغییر نام کنونی گردآوری شود،هرچند که وجه تسمیه دزآور و داشتن قلعە(قەڵاو گاورا،قلعە گبران) دژ زردشتیان و بناب نظرات آیین یارسان روستای دزآوه‌ر(ده+ زاوه‌ر)جایی که پراز چشمه وآب وسرسبز باشد که تداعی واقعی دارد واین روستا مملو از باغ و دامنه ومرتع و چشمه های فراوان می باشد. به همراه روستای شیخان محل قامت و زیارتگاه سلطان اسحاق از اهمیت زیادی داشته تا جایی که این روستا محل مشورت "ژیرلامه‌ری/ ژیرلامه‌رێ" که درآن 40شخصیت ازجمله شیخ شهاب الدین دزآوری به همراه ژیرلا و صاحب نظران آیین یاری از اعضای شورا در محلی در بالای روستا که به"مه‌ره"مشهور بود،گردهم می آمدند ودر ارتباط با مسائل ومشکلات روستا و آیین یاری،مشورت می کردند،آقای طیب طاهری ازدوستان و نویسندگان توانا در کتاب فرهنگ هورامان این شعر را که در کتاب"سرانجام(دوره چهل تن) بند16"آمده جهت تأیید مطلب بالا آورده اند:
دیدەوانمەن نە ئەزەڵ لایێق       

    دزاوەرەن رەمز چا رەزمێ تاقیق  
                         
آرامگاه درشعر دیگری در کتابهای اهل یارسان هم مجدد اشارە شدە است:
چی باڵای سه‌نگی مکه‌ریم جولان
گه‌ردنمان په‌ی فه‌رش وه‌ زاوه‌ر مه‌کان
بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین دزآوری (741ه.ق-)ازشاگردان مکتب بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است.که در مطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدرزن سید مصطفی اورامی مشهور به(پیرشالیار) و استاد و پدرزن درویش امیرمحمِد مردوخ شهیر به بابامردوخه جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.
   

 
آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام، شیخ شهاب الدین دزآوری

مکان: روستای دزآور هورامان
مؤلّف تاریخ كُرد و كردستان در زمینه تاریخ و نحوه ورود و چگونگی انتشار خاندان مشایخ و عرفای مردوخی در سرزمینهای كُردنشین خاورمیانه و دیگر بلاد اسلامی، می نویسد:
 «درویش امیرمحمِد مردوخ شهیر به بابامردوخه كه اعلیجد مشایخ و موالی مردوخی صفحه كردستان است.اهل قریه مردوخ از توابع شام بوده.در سنه 737 هجری هنگام استیلای امیرشیخ حسن جلایری بر آذربایجان و بغداد كه دولت آلیخانی در عراق تشكیل شد.بابا مردوخه با جمعی از اقوام و خویشاوندان خود از شام به خاك اورامان هجرت نموده مدتی در دشت شامیان كه به همین مناسبت به این اسم مسمی گشته سیاه‌چادر زده و سكونت كرده‌اند.اهالی اورامان و اطراف آن مراتب زهد و ریاضت و پرهیزكاری بابامردوخه را مشاهده نموده‌اند.اعتقاد كامل نسبت به او پیدا كرده‌ عموماً مرید او شده‌اند و از صمیم قلب او را پرستش كرده‌اند و در معنی مقام قطبیت و غوثیت را در آن محال پیدا كرده است و او را بابامردوخه خطاب نموده‌اند و پس از فوتش مردمان اطراف و نواحی او را پیرمحمد اورامی گفته‌اند.بابامردوخه ازجمله نودونه پیركبار اورامان است.مرقد او در شهر اورامان می باشد.عموم مشایخ مردوخی از او تشكیل سلسله داده‌اند.كلمه بابا دلالت دارد بر اینكه درویش امیرمحمد مردوخ سید بوده است؛زیرا اهالی اورامان كلمه بابا را فقط بر سید اطلاق كرده‌اند.بابامردوخه در سنه 680 متولدشده و در نودونه‌سالگی متأهل گشته؛در سنه 790فوت نموده.صدو ده‌سال عمر كرده است.درسنه 778 در زمان امیراسعد ملقب به امیرجیاشا ـیعنی هنگام سلطنت سلطان مرادخان اول درمملكت عثمانی برحسب خواهش پیرشهریار اورامی،دختر شیخ شهاب‌الدین دزآوری را عقد نموده از او یك پسر متولد شده،اسم او را مولاناگشایش گذاشته‌اند. پس از بلوغ درنزدشیخ حسن مولانآباد تحصیل علم كرده و به اورامان مراجعت نموده و به مولانا گشایش اشتهار یافته است. مولاناگشایش در سنه 842شروع به تبلیغ اسلام و نشر احكام نموده در سنه 873 از دنیا درگذشته است از او دو پسر بجا مانده:عباس اعلیجد قضات اورامان است و عبدالغفار اعلیجد مشایخ دگاشیخان و تخته و باقل‌آباد و قزلبلاق و هزاركانیان و میرگه‌سار و دژن و تنگیسر و كاشتر و محال قره‌داغ و نواحی سلیمانیه و شهر سنه‌دژ و سایر مشابخ مردوخی است كه به بغداد و بیروت و مصر و ازمیر(ترکیه) و سایر ممالك خارجه پراكنده شده‌اند.»
منابع:http://sorankurdistani.com/maqala37mardux2.htm
دانشمندان کرددرخدمت علم ودین:ملا عبدالکریم مدرس
تاریخ مشاهیرکرد:آیت الله مردوخ کردستانی
کە دال بر قدمت و پیشینه روستایمان دارد. لیک جهت این امر، مستدعی است واژەی زاوەر در مکاتبات روزمرە، بیشتر استفادە شدە کە نام محلی آن بیشتر تداعی و نمایان شود.

هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
با احترام/همایون محمدنژاد

دزآور(زاوه‌ر)کجاست و آثار تاریخی و دیدنی آن کدامند ؟
نام روستایی است زیبا و با صفا درپای کوه (دالانی) از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه واقع دراستان کرمانشاه قراردارد.دزآور(زاوه‌ر)از غرب با روستاهای(کیمنه وهانی گرمله) ازشرق با شهرنودشه،از شمال وبه موازات کوه دالانی باکوه های زیبای بخش اورامان تخت (شهرستان سروآباد) و از جنوب با شهرهای نوسودو طویله (کردستان عراق) هم مرز می باشد،این منطقه که ادامه اورامان لهون بوده وشهرنوسود و مرکزیت آن رادارا می باشد.این روستا که به ( بهشت اورامان) معروف است به واسطه چشمه وباغ های فراوان وکوهستان ها ومکان های سرسبزاین شهرت را پیدا کرده ، تاریخی به قدمت اورامان دارد که با ذکرآثار تاریخی وباستانی سابقه تاریخی دزآوربیشترمشخص می شود:

1- آثارتاریخی و به جا مانده (شهرترتیبا-قوولوو ده‌ره‌و ته‌رتیبا)درحد فاصل این روستا وشهرطویله (کردستان عراق) ازیادگارهای دوران مادها.

2- آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین دزآوری(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است.که در مطالب تاریخ بزرگان بیشتر توضیح داده می شود.ایشان استاد و پدرزن سید مصطفی اورامی مشهور به(پیرشالیار)و جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.

3- آرامگاه بزرگان واولیاالله ازجمله:پیرمحمد-ئەدالوپیرا(مادرپیرمحمد وبزرگان دیگر) – و صوفی سیرالی(سید باباعلی)که به عقیده حاج محمدعبدی پور دزآوری ،ایشان جد بزرگ پدربزرگم صادق محمدنژاد می باشد.

4- چشمه مالمین(معلمین) محل درس وکتابت وارشاد مریدان وشاگردان شیخ شهاب الدین  بوده است ،که درجوارآرامگاه شیخ قرار دارد و به گفته مردم دزآور که سینه به سینه نقل شده است،هرچند دربرخی ازسالها وآن هم درماه های پایان تابستان آب چشمه کم شده ، ولی تا حال این چشمه خشک نشده ودرچهارفصل آب ازآن  جاری می شود.کوهستان دالانی که گردشگاه زیبای روستای ماست هرساله وبه خصوص درفصل بهار بسیاری ازمهمانان مناطق هورامان و کردستان وکرمانشاه ازآن دیدن می کنند.

5- مکانی سرسبز وباغ دار به نام (هانەومه‌ری-چه‌مه‌ومه‌ری)که محل مشورت انجمن وبزرگان و زیرکان روستا به نام های ژیرلا بوده است که مردم براساس انتخابات سالم  افراد(ژیر)یعنی زیرک وعاقل را جهت اداره مطلوب روستا برمی گزیدند( گویند:شیخ  به  همراه شاگردان و ژیرلا درهمین مکان جهت اداره امور به شور و تبادل فکری اهتمام داشتند.

6-قلعه ها وآثار تاریخی در( قه‌لاورا(قلعە ویران شده)-قه‌لاوگاورا(گبران ومغ های زردشتی) - قه‌لاوه‌روبیرا )که حکایت ازرواج دین زردشت که درقلعه گاورا (همان گوریاگبر زردشتی) که همان مغ ها وموبدان زردشتی بوده  وبه عنوان مبلغان و روحانیون زردشت تعالیم آیینی را برای پیروانشان بازگوکرده و برای روشن داشتن آتش قلعه ها وترویج دین به همراه امشاسپندان و نگهبانان آتش،تلاش  می کردند.

7-وجود سنگ قبرهای دوران اسلامی دراطراف چشمه مالمین ،که گویند گذشته خطوط  میخی و پهلوی اشکانی درآن ها وجود داشت ، لیکن اکنون زبان کوفی وعربی وآن هم بسیارناخوانا ماندگار است و کتیبه تاریخی مسجد دزآور(سنگ نوشته)تعمیرمسجددزآورباقدمت 238سال.
این کتیبه(سنگ نوشته) که درطبقه اول مسجد روستای دزآور و درقسمت وضوخانه و آبخوری ها قراردارد.قدمت این نوشته سنگی برابرتاریخ مندرج درآن به سال 1193ه.ق بوده است(239سال قدمت).کتیبه به تعمیرمسجد دزآوربه دست محمدیوسف سان(سلطان)حاکم بزرگ هورامان اشاره می کند.داستان ازاین قراربوده که محمدیوسف سلطان حاکم وقت هورامان لهون وتخت طی سفری که به دزآورداشته است،درباغستان (هامنو)به دیدارملاقاسم دوم پدربزرگوارمرحوم ملانعمت(که نسبت فامیلی خانواده نعمتی هابدان سبب است)می رود.وباتوجه به این که ملا قاسم،احترام وپذیرایی شایانی ازحاکم وقت هورامان می کند،سلطان نیزازاین همه احترام ومهمان نوازی ماموستا،بسیارشادمان شده،وازایشان می خواهدبابت این همه محبت هرخواسته ای راکه می خواهید.انجام می دهم.ماموستاهم به نیازمسجدتاریخی دزآوربه تعمیروبهسازی آن اشاره می کند،وسلطان خواسته رااجابت کرده ومسجدرادرزمان بسیارکمی مرمت می کند،و جهت یادبوداین کتیبه نگاشته می شود.
همایون محمدنژاد/بهمن ماه 1389                             
                         
http://haneberchem.mihanblog.com/post/89        
    همایون محمدنژاد بهمن ماه 1389   
در ادامه به بعضی ازوبلاگ ها درارتباط باتاریخ مناطق وروستاهای اورامان (هورامان)اشاره می کنیم.

تاریخچه مهاجرت کردهای اورامانات به مازندران و استر آباد/کردهای گرگان

کردان کردستان جنوبی به ویژه اورامانات به مرکزیت پاوه تیرسازان و تیراندازان چابکی را در زمان قدیم داشته است و تا عهد قاجار چاقو و خنجر سازی و تیرو کمان سازی شغل آهنگران این منطقه بوده است.نادر شاه در ۱۱۵۱ قمری بعد از شکست توپال پاشای عثمانی و گرفتن بغداد هنگام عبور از اورامانات طوایف کاکەای یا کاکوای که در اطراف کرکوک هم سکونت دارند با خود به مازندران و گلستان امروزی آورد و در رکاب خود قرار داد که اکنون در ارته قادیکلای قائمشهر و پنبه چوله ساری به نام کردهای کاکویی و جهان بیگلو معروف اند.

همچنین از شهر پاوه طایفه های کیانی و از شهر زور عراق طایفه ای کرد جاف به نام عاقلی (عقیلی )که نام کوهی در اطراف دربندیخان عراق است را چون تیراندازان ماهر و باروت سازان قابلی بودند برای تجهیز سپاه خود و دفع ترکمن ها به شهرهای مازندران و استرآباد حمله می کردند و همراه خود آورده و میرزا شفیع بیگ و احمد خان کیانی یا کیا رئیس را از ملازمان خود نموده و به کردکوی کوچ داد که با آمدن آنها دست ترکمن ها از این خطه قطع شد و ضربات سختی را طایفه ی کیانی و عقیلی به آنها وارد آوردند اکنون در پاوه مناطقی به نام طایفەی کیانی هنوز بر سر زبان ها است مثلا محل دهکده کیانی ها و که یانی (hana wkayani) یا چشمه کیانی در غرب پاوه وجود دارد و چندین باغ و محل هم مثل تهیل که یانی (taile kayani) درخت معروف طا در شرق پاوه که به نام کیانی است و نادرشاه سحراب کیانی و عنایت بسطامی که از آهنگران قابل پاوه بودند برای خنجر سازی و تهیه باروت برای زنبورک های سپاه خود به همراه خویش به کردکوی آورد و حتی محمد بیگی نودشه ای (نودیجەای) و شاباز زاوری (ساوری) را که نقش کش جنگی با صد در صد پیروزی بودند همراه سپاه خویش به محل فعلی کردکوی آورده و اکنون نام نودیجه (نودشه) و ساور (زاور) در شمال غربی پاوه که دو محل معروف اند بر زبان مردم جاری است و زنبوک های نادرشاه که توپ های آتش زا بودند توسط دلاوران کیانی و عقیلی راه اندازی می شد و پیروزی سپاه نادر در گشودن قلعه ها به کمک همین توپ های قلعه کوب بود.

مردم کیانی پاوه در کردکوی در سال ۱۱۵۴ تمرکز یافته ولی طایفه ی عقیلی و نادر برای سرکوب افغانان به اصفهان برده و بع از شکست افغان ها سال بعد به کردکوی بازگشتند وهمچنین طایفه ی صباغان را نادر از کرمانشاه به حدود کردکوی کوچانید و اکنون این طایفه در کرمانشاه دیده می شود اما طایفه ی منوچهری و کرد رستمی هم توسط نادر از اورامانات و بندگز کوچ داده شدند تا دافع ترکمن ها باشند.در غرب پاوه دهکده ای به نام نوریاب وجود داردکه بزرگان کیانی پاوه قدیم در آنجا می زیسته اند و آن محل به نام میرآباد پاوه و دیله ملک آنها بوده است که با آمدن آنها به کردکوی محل آنها را کردان جاف ولدبیگی تصرف کردند.ولی هنوز نام چشمه کیانی در این ده موجود است و گفته می شود نور یاب نام دستگاهی بافنده بود که پارچه بافان کیانی در قدیم از گیاه کنف توسط این دستگاه عالی ترین پارچه کتانی را به نام هلاوه می بافتند و نام این دستگاه بعداً برای این دهکده هم انتخاب شد. نادرشاه مردم دهکده های کلاته و سرکلاته وسوته را هم که در اطراف مریوان اکنون به همان نام وجود دارند به گرگان قدیم کوچانید تا سد ترکمن ها باشند و حتی کردان ایروان را هم که ارمنی بودند به ایلوار (از ایروان ارمنستان گرفته شده) و لیوان کوچ داد.که لیوان و مردم ده لیقوان تبریز هردو نام ارمنی بوده و به این حدود کوچانیده شدند.
منابع:
۱-کتاب کردان مهاجر به مازندران و استر آباد و خراسان -نوشته ی مینورسکی نویسنده روس-ترجمه :ژیلا شهابی در سال ۱۳۴۰
۲-کتاب عشایر رکاب نادر شاه -نوشته راولینسون انگلیسی - ترجمه : سامان جهان سوز در سال ۱۳۳۸
۳-کتاب کردنامه نوشته ایلزئوس آلمانی ترجمه: دکتر احمد آرام سال ۱۳۳۶
۴-وبلاگ نودیچه:http://nodigeh.blogfa.com/cat-12.aspx 
 5-وبلاگ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م به تاریخ 4 بهمن 1389
6-خبرگزاری سلام پاوه به تاریخ30 آبان 1392
مه‌ریوانه‌که‌مان


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، پیرشالیارهه‌ورامی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،زاوەر (دزآور) و وجه تسمیه آن ؛روستایی با تاریخی به درازای تاریخ هورامان و کردستان،
دنبالک ها: خبرگزاری سلام پاوه، هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م، قه‌ڵه‌موو هه‌ورامانی، پایگاه خبری نوریاو، ویکی‌پدیا، خبرگزاری پاوه پرس،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 28 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
پیرشالیارکێن؟(2):شێرکۆ جەهانی هۆرگێڵنایەو:دوکتور ناجح گوڵپی

ئەفسانە و وەروەو حەسارو هەورامانی :

گێلناوە جە سەردەموو زووینە  دەورو هەورامانیرە  حەسارێشا وەش کەردەن ئتر وەروە نەوارێنە دلێ ئی حەساریە، وەرو ئانەی خۆلکو هەورامانی هەواڵو سەرداو سڵوەو زمسانیشا نەزانان، یانی دەورو دەگێرەو بەرو حەسارەکەی وەرو وارێنە ،وەلێم  دلێ دەگێ نەوارێنە،یانی ئەلقێوە جەپاکی دەورو هەورامانیش دان ،خەڵكیچ بەراسی و پاکی ژیوان،

رۆزگار مێو ملۆ ، ساڵە ویەرۆ،حاکمێ پەیدا بۆ جەهەورامانەنە، فەرمان بەرکەرۆ کە: جیای باجو ماڵیاتی مشۆ هەرکەسێ یەک هێڵەم پەی بارۆ ، گرکەس هێلێ مارۆ، وەرو دەمو حاکمینە هێلەکا منیارە ،دمای ماچۆ دەی هێڵەکا تێکەڵ کەردی، کە تێکەڵشا کەرا ،دماتەر حاکم ماچۆ دەی گرکەس هێڵەو ویش بەرۆوە!!!!! خۆڵک نەما هێلە بەردەیەو  و ئتر کەس نمەتاوۆ هێڵەو وێش بشناسۆوە و بەرۆشۆ ،هەرکەس هێلەو یۆ تەری بەرۆوە پەی یانەی!!!!

پەی رۆی دماینی ،سەوای وینا وەروێ فرێ وارێنە دلێ حەسارو هەورامانی "ئتر پەی جارێ تەری وەروە وراوە دلێ هەورامانی و سەرداو سڵوەو زیقەت دەسش پەنە کەردەو ، ماچا چاڕوۆن تائیسە وەروەی فرێ وارۆ هەورامانەنە،

ئی ئەفسانە نیشانێ پاکی و راسی هەورامیەکا نیشانە مدۆ کە هەمیشە ویشا دورگرتەن جەگونا‌حی..گردما ژنەینما کە ئەوسا هیڵە دزیەی چن گوناح بیەن ،یام  ئەگەر گەرگەو هامسیوە بێ یانەما هێلێ کەرۆ یەکسەر بەرمێشاوە پەی ساحیبیشا ماچمێ گوناحا،دیارا ئا حاکمە گەرەکش بیەن پی جۆرە خۆلکو هەورامانی توشو گوناحی کەرۆ جەڕاو تیکەڵ کەردەو هێلەکاشاوە،ئیتر ڕچەش ماڕان پەی کەردەیەو بەرەو گوناح کەردەی دلۍ هەورامانیەنە ،ئامای ناڕەحەتی و سەردای .

گردما زانمێ وەختێ ئادەمو حەوا دلێ بەهشتینە گوناحشا کەرد ئیتر ڕوانەو سەرزەمینی کریێ و ڕەنج و مەینەتو ناڕەحەتی ژیانی دەسش پەنەکەرد،،هەرپاسە دماو واردەی هێلەکا هەورامانیچەنە ڕەنج ومەینەتو ناڕەحەتی دەسش پنە کەردەن.

پیرۆزی ومبارەکی چوارشەممەی:

جەژنەو پیرشالیاری ڕۆ چوارشەممەی دەس پەنەکەرۆ،هەرپاسە ڕۆ چوارشەممە سوری هەن کوردسانەنە،و جەژنەو چوارشەممە سوری دلێ یەزیدیەکانە کە دلێ راسەو مانگە چواری دەس پەنەکەرۆ،،کەئینە بناغێ مێژویش هەن دلێ کوردیەنە بەگشتی ،،هەرپاسە ژمارە چواریچ پیرۆزبیەن لاشاوە..

نامێ هەرەقەتینەو پیرشالیاری:

پیرشالیار کوڕو "بابا خوادادات"ی بیەن،وە وەڵوینی کریۆ کە پیرشالیار نامێش "خوادادات" بیەبۆ،پیسە دیاریێ خوای دابۆ بە تاتەیش...بابا جیا چانەی کە نامێ کەسایەتی ئاینی بیێنە، وەلێم بەماناو تاتەی ،یان تاتەو تاتەی مێ ،پێسە نامەکا ئەبو بەکر ئەبو عەلی جە زوانو عەرەبینە..یانی بابا=ئەبو....بازێ کەسێ هەنێ کە واچەو شالیاری ماچا جە شەهریاری وە ئامان، ئینەیچ فرە دورەن جە ئەقڵو ژیریوە،چونکاتەی  شالیار پیێوە فەقیرو چلەکێش بییەن، وەلێم  شەهریار یانی پادشا وکەسێ دۆڵەمەند .

کریۆ واچمێ واچەو شاڵیار ی جە هەردوی  واچا  -شاڵ +یار ی وەئامان.....واچەو شاڵی کە ماناو بێبین مدۆ ،،جەدێر زەمانۆ دلێ ئاینو بودیەکانە بیەن، هەر ڕەنگێ پلەو پاێوەش نیشانەدان، دماتەر دلێ کۆنفۆو کاراتەکانە ڕەنگش دانەو..هەرپاسە دلێ ئاینو زەردەشتینە  شاڵو لک  بەستەی باوبیەن کە بیبینشا بەستەن بە یەرێ لکێ ماناو "ویری خاس "گوفتاری خاس"کردەوەی خاس"بیەن،تائیسەیچ ئی شێوە بیبن بەستەی دلێمانە هەن. پاسە بۆ شاڵ یانی بیبین .

"یار" بەماناو یاوەری ،یام  هێزو توانا ،واچەو یاری جەزەمانو  پەیدابیەی ئاینو یارسانەکاوە هەن دلێمانە ، پی شێوە متاومێ واچمێ پیشالیار پیرێ بیەن ئیزنەو و تواناو بەستەی شالیش بیێنە ، پلە وپایەو ئوستادی ئاینیش بەدەس ئاوردەن،  یانی  شالیار پلەو پاێێ دینێ بیەن هەرکەسی بەدەسش ئاردەبۆ ئی لەقەبشە دریان پنە، وەروئانەی چننەھا  شالیارێ بێنێ جەهەورامانەنە،کە وەڵتەر باسما کەردێنێ،وە ئی پیرشالیارە کە کوڕو بابا خواداداتی بیەن گەورەترین و دماین تەرین پیرشالیار بیەن.

مەردەی پیرشالیاری:

بەپاو گێڵنایۆ خۆڵکو هەورامانی پیرشالیار حەوت کوڕێش بیێنێ،کە گردشا بەهەرزەکاریو جاھێڵی  مەردێنێ ،پیجۆرە وەچەو پیرشالیاری بڕیانۆ و کۆتاش ئامان،مەردەی ڕۆلەکا پیرشالیاری بەماناو نەمەنەی دین و نەسل و زەردەشتەیکا مێ .

وە نامێ " بابا و پیری "نەمەنە دلێمانە،دینی تازە وئیسلامی یاگیش گرتەنۆ،سەربارو ئانەی یادو پیرشالیاری هەرمەنەن جە لاو هەورامیەکا وە هەرچەن بە قاڵبێ ئیسلامیانە یادەکەیش بەرا ڕاوە جە زەردەشتی دورشا وستەنۆ، وەلێم هیشتای زیندەنو  سەرەمڕە یادش کەراوە سالانە.

هەرپاسە پیرشالیار وەڵۍ  وەفاتیشەنە پێشبینی ئامای ئیسلامیش کەردەن پەی هەورامانی وتائیسەیچ شیعرەکێش ئینا سەرو زوانو خۆ لکیوە کە ماچۆ..وەرێ وارۆنە وەروە وەرێنە****وەرێسەپڕچیۆ چوار سەرێنە**..

ئی شیعرێ ئیسپاتش کەرۆ کە پیرشالیار هەورامی بیەن و قینیش ئامێنە کە دینو زەردەشتی دلێنە ملۆ بەدەسو عەرەبەکا و ئاینو ئیسلامی یاگیش گێرۆوە..

مەولانا گوشایش و دوبەرەکی دلێ هەورامیەکا:

هەورامیەکێ گێڵناوە کە مەڵڵایوە بەنامێ مەولانا گوشایشی پەیدابۆ جەساڵەکا(600-700) زاینینە، کوڕ و پیرمحەمدی هەورامی بیەن،گەرەکش بۆ ئاینو ئیسلامی بارۆ دلێ هەورامیەکا ،پی جۆرە دەروازەکا واز کەرۆ پەی لەشکرو ئیسلامی(گوشایش یانی کەردەیۆ دەروازەکا)،چێ وەختەنە ناکۆکی دوبەرەکی دلێ هەورامیەکانە  پەیدا بۊ ،چونکاتەی  فرێشا مەبا بەئیسلامێ و هەر سەرو دینو باوباوانیشاوە مەناوە.وە قینیشاگنۆ جەمەلا گوشایشی ،بەجۆرێ نازنام و "مەولانا گوشایشی کۆر"یش پۆوە منیا.چونکاتەی  بە ویروباوەڕو هەورامیەکا ئی مەلا کۆربیەن پەوچی گەرەکش بیەن خەڵکی ڕووە سەرگەردانی کۆری بەرۆ .

قورونێ یان ماریفەتو پیری:

ماریفەتو پیرشالیاری کتێبێ کۆنو پیرشالیارین کە بەزوانی هەورامی کۆن نوسیان  ، کتێبێ پیرۆز  بیەن لاو هەورامی و زەردەشتیەکاوە ،کۆمەلێ جەپیا پیرەکا هەورامانی نیشارە و باسو ویەردەو بەسەرهات و زەمانو زوی کەرا مەیا سەرو باسو قورئانی و کتێبو ماریفەتی، یۆ جەپیرکا ماچۆ ئەری ماریفەت قەدیما یان قورونێ ، یۆتەر جوابش مدۆوە ماچۆ ماریفەت قەدیما و خاستەریچا ، قورۆنێ هیزی گوشایشەکۆری ئاردەن هەورامان .

"پیر" پێسە سیستەمی جەهەورامانەنە:

زاناما کە پیر زاناو  گەورەپیاو ئاینی بیەن جەهەورامانەنە  و نامیچشا تائیسە مەنێنە دلێمانە و یادشا کەرمێ، پێسە پیرشالیاری ،وەئاماژەیچ کەرۆ کە نەبینێ بەئیسلامێ چونکاتەی نامێ پیای گەورەی ئاینی جە ئیسلامەنە "شێخ و مەلاو ...سەید...هتد بیەن  .

نویستەی شێرکۆ جهانی

هؤرگێڵنای  د.ناجح گوڵپی 21/4/2012

 




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، دوکتور ناجح گوڵپی، پیرشالیارهه‌ورامی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد) هورامی های شمال ایران) عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،پیرشالیارکێن؟(2):شێرکۆ جەهانی هۆرگێڵنایەو:دوکتور ناجح گوڵپی،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 21 آبان 1396 توسط همایون محمدنژاد
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

شەجەرەنامەی شێخانی مەردۆخی باقلاوا
بەشێک لە مێژووی باقلاوا، کەڵاتەرزان، سنە، کوردستان:کاک ئیره‌ج مورادی
هاتنی شێخەکانی مەردۆخی لە ئاوایی دەگاشێخانی هەورامان بۆ باقلاوا دەگەڕێتەوە بۆ شێخ ابوالحسن کوڕی شێخ نجمەدین کوڕی شێخ عبدالغفار ثانی نێوان ساڵەکانی 1050 تا 1120 کۆچی، واتا زیاتر لە 330 ساڵ پێش ئێستا. شێخ ابوالحسن وەک لە کتێبی مشاهیر کرد هاتووە چەند ساڵێک چووەتە لای پاشای بابانەکان لە سلێمانی. کتێبێکی لەسەر گەردوون و ئەستێرەناسی نووسیوە و بە ناوی تحفە سلیمانیە مەشهوورە. مەولانا خالێد شارەزووری لە سەفەرەکەی هێندووستانی کە دەگەڕێتەوە لە ڕێ سنە بۆ سلێمانی لای شێخ ڕەحمان کوڕەزازای شێخ ابوالحسن لا ئەدات و بنەمای پێوەندی دەبەستن و مەولانا لە تعمیری مزگەوتی باقلاوا چەند بەردێک دائەنێت. بەرهێوانی مەولانا خالێد لە مزگەوتی باقلاوا و شوێنی مانەوەکەی واتا لەناو هەمرۆکان مزگەوت، یادەوەریەکە پشتاوپشت تا ئێستا هاتووە و خەڵک دەیزانن. خانەقای شێخ حسێن باقلاوا ناوەندێکی گرینگی تەرێقەتی نەقشی بووە و هەموو شێخەکانی بیارە سەردانیان کردووە. چەندین نامە و یادگاری ئەم پێوەندیە ئێستەش ماوەتەوە و لای ئێمەیە.
پێش ئەمان دیارە باقلاوا هەر ئاوەدان بووە. چیرۆکێک هەیە هی سەردەمی شێخ حسێن کوڕی شێخ عبدالرحمن کوڕەزازای شێخ ابوالحسنە، کە لە نێوان ساڵەکان 1200 تا 1290 کۆچی بووە. قەبری چەند کەسێک لە ناو ئاوایی باقلاوا بووە و بە شەخسەکەی پیر موحەمەو بەناوبانگ بوو. گوایە شەوێ شێخ لە خەویدا پیر محمد لەگەڵی قسە دەکات و دەڵێ درواسێتم و لێم ناپرسی و لەم قسانە. دیارە شێخ زانیویەتی شەخسێکی چاک پێش ئەمان لێرە بووە بەڵام زۆر لێی نەزانیوە. بەم شێوە هەتا ئەم سەردەمەش ئەو چەند قەبرە هەر پارێزراو بوون و بە بەرەی شێخ زەکریا دەناسران.
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
باقلاوا پێش بەنداوەکە
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م
باقلاوای کۆن /نەورۆزی 96

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، شهرها و روستاهای هورامان، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، دینی ومذهبی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت-ژاورود-پاوه- نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵێ(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،بەشێک لە مێژووی باقلاوا،کەڵاتەرزان،سنە،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 18 خرداد 1396 توسط همایون محمدنژاد

۲۰۱۷۰۳۳۱_۱۷۲۷۲۹

معرفی آقای همایون  محمدنژاد نویسنده وشاعرهورامان

ده‌نگی نوریاو:همایون محمدنژاد نویسنده وشاعرهورامان درروز۱۷شهریورماه۱۳۵۱هجری شمسی،در روستای دزآور(زاوه‌ر)ازتوابع هورامان لهون ازمادر زاده شد؛کودکی اش درروستا ودرکنارچشمه‌های هانه‌ومه‌رێ و هانه‌به‌رچه‌م و مالمین و ده‌ربه‌ند کنارآرامگاه شیخ شهاب الدین و ئه‌دالوو پیرا(مادرپیران هورامان) ازآب حکمت وادب آن دیار نوشیده؛به دلیل جنگ بین ایران وعراق آواره شده ونخست درشهرپاوه و بعددرشهرمریوان اقامت کردندبرای اولین بار،به به دلیل نوشتن ترانه هایی که مادرش زمزمه می کرد ؛درسال۱۳۶۵هجری شمسی؛ایشان هم به مبادرت نوشتن اشعار مادر و خودشان کردند ودرسال۱۳۷۳بسیاری ازاشعارباباطاهرهمدانی رابه زبان هورامی ترجمه کرده است.درسال ۱۳۷۱درشهرسنندج مدرک فوق دیپلم ادبیات فارسی رااخذکرده وبه عنوان دبیرمدارس راهنمایی ودبیرستان های شهرمریوان شروع به کارشدند.درآن زمان ایشان به پیشنهاد دکترجمال ایرانی به عنوان ویراستار ونویسنده مجله(دانشجومعلم)معرفی شده واولین مقاله خودشان رادرسال ۱۳۷۱به نام اورامان دریک نگاه؛به نوشتن وکارفرهنگی اهتمام گذاشت؛واین نوشته مقدمه ای برای نوشتن کتابش به نام:سرزمین من؛هورامان کازسال۱۳۷۱ تا سال ۱۳۸۴ کتابشان راکه ۱۳سال تلاش مداوم بود به اتمام رساندند که علی رغم تکمیل کتاب موفق به چاپ ونشرآن نشده اند.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، شهرها و روستاهای هورامان، دینی ومذهبی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، انتشارات زایەڵە، سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری، مه‌جه‌له‌و وانیاری، وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری، هفته نامه‌ی مردمی لووتکه، انتشارات ئه‌وین مریوان، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور، مامۆسا هه‌یاس غه‌ریبی، کوورش یوسفی(ئاریا)، موحەممەدباقی محه‌مه‌دنژاد، فه‌ریبا ئێسماعیلی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری، زه‌هرا سادقی، سه‌لیم هه‌جیجی(خه‌مبار)، موعته‌سه‌م ئه‌داک،
برچسب ها:هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌ هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت-ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هومایون محه‌مه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،معرفی آقای همایون محمدنژاد نویسنده وشاعرهورامان،
دنبالک ها: پایگاه خبری نوریاو، قه‌ڵه‌موو هه‌ورامانی، کتابخانه‌هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی،
نوشته شده در تاریخ جمعه 11 فروردین 1396 توسط همایون محمدنژاد
ویه‌رێو سه‌روو ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی جه هه‌ورامانه‌نه
 /هومایون محه‌مه‌دنژاد


هه‌ورامان جه ئه‌ده‌بیات و شێعره‌نه نه‌ک ئیسه؛جه ویه‌رده‌یچ نامێش دیاره‌نه و پێسه‌و هه‌ساریوی جه ئاسمانوو کورده‌وارینه؛ ڕۆشن و دیارده‌و ویر و ژیرله‌یی خه‌ڵکه‌که‌یش بیه‌ن.ئه‌ده‌بیاتی داستانی و نه‌سر نویسه‌ی جه ویه‌رده‌نه به پاو به‌ڵگه‌و دلێ کتێبه‌کا و ڕۆنامه و مه‌جه‌له و گۆڤاره‌کا؛ نویسه‌ما بیه‌ن په‌ی نموونه‌ی :ئێمه‌ (به‌ سه‌نه‌د) نزیک به‌ 60 ساڵا چیه‌و وه‌ڵته‌ری نه‌سری هه‌ورامی و ڕێک و پێکما بیه‌ن. ئه‌ڵبه‌ته‌ موازۆ ئانه‌یچه‌ واچوو که‌ شکه‌ش نیه‌نه‌ چنه‌ که‌ وه‌ڵته‌ر چانه‌یچه‌ بیه‌نما، به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ جارێو سه‌نه‌دێوما نیا ده‌سه‌وه‌. به‌ڵام ئانه‌ که‌ من خزمه‌تتانه‌ عه‌رز که‌روو ئینه‌نه:

جه‌ ساڵه‌کاو 1338 کۆچی ڕۆجیاری تا 1340 جه‌ تارانه‌نه‌ حه‌فته‌نامێو چاپ بیه‌ن به‌ نامۆ "کوردستان"ی و چا حه‌فته‌نامه‌نه‌ لاپه‌ڕێوش به‌ نامۆ "به‌شی هه‌و‌رامی" بیه‌ن و چا لاپه‌ڕه‌نه‌ هه‌واڵه‌کێ ڕۆی به‌ زوانی هه‌ورامی نویسیه‌ینێ که‌ من چێگه‌نه‌ په‌لێو چا حه‌فته‌نامه‌یه‌ منیه‌وره.

موازۆ پانه‌یچه‌ ئیشاره‌ که‌روو که‌ جیا جه‌ ئا لاپه‌ڕه‌یه‌ که‌ نه‌سری هه‌ورامی بیه‌ن فره‌ته‌روو دلێگێروو حه‌فته‌نامه‌که‌ی شێعرێ هه‌رامیێنێ و باس سه‌روو شاعێره‌ هه‌ورامیه‌کان و دیوانوو فره‌و شاعێره‌کا (هه‌ر حه‌فتێو شێعرێوه‌) چاگه‌ چاپ کریان که‌ په‌ی نموونه‌ی متاڤۆ به‌ دیوانوو میرزا عه‌بدولقادر پاوه‌یی، دیوانوو مه‌ڵڵا په‌ریشانی، دیوانوو سه‌یدی و دیوانوو مه‌وله‌وی و  .... و هه‌ر پاسه‌ داستانه‌ شێعرێ پێسه‌و "شیرین و فه‌رهاد" و ... جه‌ هه‌ر شمارێوشه‌نه‌ به‌شێوشا چاپ کریان.( ده‌سوه‌شی په‌ی کاکه عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی)
ئینه‌یچه‌ به‌شێو جه‌ په‌لوو نه‌سری هه‌ورامی که باسوو وه‌ڵاته‌کاو ئێران وپاکستانی که‌رۆ.
هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

یۆته‌ر جه کتێبه‌کا که جه کوردسانوو عێراقینه وه‌ڵا بیه‌نه‌و ؛کتێبوو "نوورۆ به‌سه‌ری" نویسه‌و مامۆساو هانی دنی بیه‌ن که چاگه‌نه جه باره‌و باسێ دینیێ وکه‌سایه‌تیێ پێسه‌و پیرشالیاری هه‌ورامی و شێخ شه‌هابه‌دینی زاوه‌ری به وردی و ڕێک و پێک باس کریان. گۆڤاره‌کاو "هۆرامان"ی جه هه‌رمانه‌کاو کاکه نێعمان فایق و کاکه شوان مووسازاده جه شاروو سلێمانی و "ده‌لاقه" ئه‌نجۆمه‌نوو مامۆسابێسارانی و لاپه‌لوو نویسه‌کاوئه‌نجۆمه‌نوو ڕۆجیاری ومه‌جه‌له‌و ته‌مام هه‌ورامی "وانیار"ی جه لاو زانشتگاو کوردسانی جه شاروو سنه‌ی به ئه‌رکوو مه‌رحووم مامۆسا هه‌یاسی و مسیاره‌کاو زانشتگای..

ئه‌ده‌بیات تایبه‌ت شێعره نیه‌نه؛ئانه‌یچه واچمێ ئێمه جه نه‌سره‌نه که‌مته‌ر خه‌مێ بیێنمێ؛ئاواتم ئانه‌نه نه‌سریچنه هه‌نگام ولاقۆرێ عالێ هۆرگێرمێ هه‌رچن به ره‌یه‌و ئێمه ئی چن ساڵه به ئه‌ندازه‌و 50ساڵا هه‌رمانه کریه‌ینه ده‌سوو گردیشا ماچ که‌روو.
ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی به مه‌رگوو مه‌رحووم محه‌مه‌دی مسته‌فازاده فره‌ته‌ر بی  وجم وجووڵیوی فه‌رهه‌نگی و ئه‌ده‌بی هۆرخێزیا که بێ وێنه بێ..

هه‌رمانه‌و کتێبه‌کاو:مه‌رحووم محه‌مه‌دی مسته‌فازاده- مه‌رحووم باقی سه‌فاری-کوورش ئه‌مینی-هومایون محه‌مه‌دنژاد-ئۆمید حه‌بیبی-فه‌رشید شه‌ریفی-سوبحان ئه‌مینی-ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور-نه‌شمیل مه‌حموودی-فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی و.... که به ئاوه‌ز یانه‌و کتێبوو هه‌ورامانیشا ڕازناوه و تاواناشا نه‌سری هه‌ورامی ئاویاری که‌را.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، آموزشی، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری، نویسندگان نثرنویس هورامان، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور، کوورش ئه‌مینی، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، موحەممەد مسته‌فازاده، مامۆسا هه‌یاس غه‌ریبی، ئۆمید حه‌بیبی، سوبحان ئه‌مینی، حافێز ئه‌حمه‌دی(سەروەش)، فاتێح ڕه‌حیمی، فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی، عه‌دنان مورادی، فه‌ریبا ئێسماعیلی، مێهران ئه‌حمه‌دی، فه‌رشید شه‌ریفی، مامۆسا بێسارانی، شێخ شه‌هابه‌دین زاوه‌ری، نه‌عمان فائق تۆفێق(هاوار)، فه‌ریبورز موسازاده‌، جه‌مال حه‌بیبه‌ڵڵا(بێدار)، عه‌بدوڵڵا ره‌حیمی، باقی سه‌فاری، هۆشیار تەمجید، ئامینه ڕه‌حیمی(ژوان)، میرزا عەبدولقاد٘ری پاوەیی، مامۆساسەیدی هەورامی، نه‌شمیل مه‌حموودی، مه‌حموود قادری(وانیار)، مەهین کەریمی، فەرشاد ئەداک(په‌‌شێوژیواری)، سەلام ئەحمەدی، ئیبراھیم حاجی زەڵمی، ئه‌مین حاجی زەڵمی، شۆرش عه‌زیزی/"ئاوات"،
برچسب ها:هورامان هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌ هورامان؛یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-ساور-نودیجه-حلبچه(هه‌له‌بجه)-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی)-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،ویه‌رێو سه‌روو ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی جه هه‌ورامانه‌نه /هومایون محه‌مه‌دنژاد،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 آذر 1395 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 3 :: 1 2 3