هەورامان و ئاوەزی هەورامیانە:سەرکەوت عەزیزی

ماچا : یو جە فەلاسفەو یونانی ، جە دەورانوو پیریشەنە ، گۆچانیە مەگێرۆ دەسوە و  ڕوە مەکەرۆ کەشیە ، یۆ جە رەفێقانش مەیاوۆ پەنش  پەرسۆش چەنە ئۆخر بە خەیر ؟ ماچۆ ملوو  پەی کۆ ئاڵپی .ئەویش ماچۆ تۆ پی سنو ساڵوە کەی یاوی ئاڵپ ؟ ماچۆ مۆهێم ئانە نیەن کەی یاوو ، مۆهێم ئانەنە جێهەتەکەم درۆس بۆ.


خەڵکی ئاوەزمەندو بێ ڕەقیب هۆراماناتی جە دلێ میللەتەکاتەرو دنیای پەی هەرمان و کاری و پەی ژیری، پەی فەرهەنگی پەی سەلێقەی. پەی غیرەتی، پەی ویجدانداری، پەی نان و رزق دای، پەی هامۆشیێ، پەی نمەکداری، پەی سفرەوخوانیتا، پەی زەریفیتا، پەی دەسوو فەقیرگرتەی،پەی هامدڵی، پەی هامبەشی چەنی ژەنێ، پەی هامساگەری. مشۆم ماتڵێ کەسی نەبیدێ و حەقوو ئێمەیچ نیا لاو کەسێتەریەو تا پسانمێشوە مشۆم وێما خەموو وێما بوەرمێ. هیمەتە کەرمێ سوور سوورێو پەنەتا واچمێ ئازیزا کە دەس جە
 کوردی      کێشدێ . فیعلەن زوانەکەو وێما مۆهێما  سەخت ئینامێ دلێ پەلەقاژێ میللەتەکاتەری و زوانیما وزانە پەراوێز. تکاکارێنمێ. چی پەنج ساڵەنە بەیدێ تا 1405 گۆرانیەکاو کاناڵەکا. قسەکانا، نویستەکاتا، بە زوانوو ئەڏایی هەورامی وێما بنویسمێ. ئی داواکاریە هەر جە ئێشەو بە دما دەس کەرۆ پەنە تا ساڵێتەر ئی وەختە بزانمێ چننە سەرکەوتێتەرێ بیێنمێ و نزیک بە ئا ئاواتا بیێنمێ کە زوانوو هەورامی میللەتوو گۆرانی جە لیستوو یونسکۆی بەر بەیمێ و خەتەرەنە ترازیەیمێ  .


سەرکەوت عەزیزی. 29/2/99



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، تاریخ، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هەورامان و ئاوەزی هەورامیانە:سەرکەوت عەزیزی،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 31 اردیبهشت 1399 توسط همایون محمدنژاد
زوان ، جنسیەت⁦/سەرکەوت عەزیزی(نەبەز)

زوان ، جنسیەت
سیمون دوبوار ماچۆ: ئانزان یا ئینسان ژەنی یا پیا جە ئەڏا نمەبۆ بەڵکوو کۆمەڵگا ئاڏی کەرۆ بە پیا یا ژەنی.
جە حەقێقەتەنە جنسیەت یا تخمانە پێسنەو کێ بیەیێوی جەماوەری(خسڵەتێ بەڏەنیێ) بەرو سەمەرو ئی جامیعەیەنە.
«زوان» بنەڕەتوو ڕەسەنوو هەر کۆمەڵگایێوەو هەر واتەو ژنەوتەیێوەن و بەشێوی گەورەو تخمانەو کێ بیەو هەر کەسێوی جە زوانەنە وەش مەکەریۆنێ. جە حەقێقەتەنە جە ڕاو زوانیوە مەتاومێنە دنیاو دەورو بەرو وێما بژناسمێ و پەنەش مانا دەیمێ.
با پەیتا واچوو زوانوو زارۆڵێوی کە جە یانێوی مەزهەبی شەرقی جە ئەڏا بیەبۆ  و گەورە مەبۆنێ چەنی زوانوو زارۆڵێوی کە جە کۆمەڵگایێوی غەیر دینی و غەربی  و وەرنیشتی جە ئەڏا بیە بۆ  فرەش فەرقا.
پاو ئینەیە مەتاوی بواچی تەماموو زواناو دمیای پیاساڵارین و ژەنیش پێسنەو کەسی دوەم تاریف کەرڏێنە. بەڵام فەرقەکێشا ئینێنێ کە پیاساڵاری جە هەر وەڵاتێوەنە و بەین  ژەن و پیای جە زوانێوەنە پەی زوانێتەری جیاوازیشان هەن.


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،زوان،جنسیەت⁦/سەرکەوت عەزیزی(نەبەز)،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 27 اسفند 1398 توسط همایون محمدنژاد
عاشقتەر جە پاییزی/سەرکەوت عەزیزی

داخۆم عاشقتەر جە پاییزی وەرزێوتەر شکە نەبەرێنی 
داخۆم واچی مامالەمێ پاییزی پۆڕنیشا بەسێ بۆ چەکەرەو برالوەکاوە
داخۆم تاسەو شێعرێوەتەنە تا ئیسە شای مەرگ  بیەبی 
داخۆم  مانگەشەوەکێ پاییزیت دەبەرێرە سوێسەش ساراش وستە بۆ سارای.
داخۆم واچی گرد چێو چا ڕانە وەشا سەیێڏ گیان
خەمێتەر شکە نەبەرێنی مەولای زەمانە تیتێش پەنە سیاوێ کەروو
هەیاس تۆ نیەنی و گەلە مەیێ شێعرەکام پۆڕنیشا کەرڏێنە و دەرندوویێنێ....
بە بۆنەو چوارومین ساڵیادیتوە ئننە قانگوو جگەرێ یش پوەوە شیەن . .هورزە بورێوە با بلمێ لاو سەیدی ..... با بوانمێوە 
دڵبەر دڵ ئەستانای جە من خۆ کافرستانی نیۆ.... ئەرێ هەر قسێو وێت بەرڏەت سەر ...دڵدار دڵت سانا چەنەم...



طبقه بندی: ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،عاشقتەر جە پاییزی/سەرکەوت عەزیزی،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 21 مهر 1398 توسط همایون محمدنژاد
نامێوەو میللەتوو هەورامانی پەی خود٘ایێوی ساحیب هۆویەتی /سەرکەوت عەزیزی

Sarkawt Azizi:
نامێوەو میللەتوو هەورامانی پەی خۆڎایێوی ساحیب هۆویەتی 
خۆدٚا گیان سڵام !

شەوەو قەدرینەو ...
پێسنەو جارانی  ،
قسێ فرێما پەیت هەنێ...
بەشکووم جایت لاو ئێمەوە بۆ ئێشەو کەمێو جە جارانی فرەتەر ؟!
گەرەکمان ئا بۆغز دڵیما کە هنوو60 ساڵا چیگەو وەڵین، جە دڵێ ئایەکاو کەرامەتیتەنە ماڕمێشاوە....
بەخشیما کە دڵما پەڕا پەرسێ جۆراوجۆرێ، شکایەتێ و،گلەیێ ؛
پەی ئی ڕۆزگاری خەڵکوو هەورامانیش کەوتەننە ؛
که وینی حاڵوو حیچ کامیما وەش نیا و هەرمانێوە دەسمانە بەر نمەی ...
پەی مەعسووم باری و کزیما ؛
که بێڕەحمانه ، بیمێ قۆربانی ڕەزاڵەتی وردٚی بیەیوە ...
زارۆڵێ بێنمێ دنیاکێت فرە وەشە بێ ،
ئینە چی پێسەشا کەردٚ پی دنیایتە ؟!
مێهرەبانەکەما ؛
ئانە دڵتەنە چێش ویەرۆ ؛
وەختێ ئی ڕۆزگاریما وینی ؟! ئێمە جیاتی تۆ غەرەزما کەردٚەن ،
هەرسی وارنمێرە وار پێسنەو وارانوو ئێساڵی ،
قەزاو ئا دیایە کە مدٚیەیما پۆرە ،
تۆ هەر وینایما وینی و بدٚیە ئێمەرە،
خۆدٚا کە مەگرەوی !!
تۆ چننە گەورەنی و بە قوەت !
ئێمە کە خۆدا نیەنمێ  ،
دڵما زووگێریۆرە  ،
زوویچ کێلاو کەرمێ حەننا، تۆنه ...
بەڵام حەنناو ئەو میللەتەکاتەریەنە 
وینیما خاس خاسێو چننە ڕێخەدارێنمێ !
ئی لکە کۆرێ گردٚ بە تۆ کریاوە !
گردٚو دڵوەشیما بیەن تۆ ،
کەسێو نیا یاوۆ دادٚمارە !
بە گیانوو تەماموو ئا پاکیاتە قەسەم وەرمێ ؛
کریۆ فرەتەر پەرسیوە پەیما ئی ڕۆزگارە تاڵەنە ؟!‌
جە تۆ حیچ مەشاریۆوە؛
ئەوزاعما حیچ جۆرێوەرە وەش نیا ئیتر وێت مزانی ... 



طبقه بندی: اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، دینی ومذهبی، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،نامێوەو میللەتوو هەورامانی پەی خود٘ایێوی ساحیب هۆویەتی :سەرکەوت عەزیزی،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 5 خرداد 1398 توسط همایون محمدنژاد
هاگاداری ئەنجومەنوو فەرهەنگی ئەدەبی بێسارانی هەورامانی

Sarkawt Azizi:
ئازیزا و وەشەویسا و ئەدەب دۆساو فەرهەنگ دۆساو هەورامانی
یانەو فەرهەنگ و ئەدەبوو بێسارانی هەورامانی پەی خزمەتی وەروڵاوتەر پەی دماڕۆ هەورامانی و ئارۆیما بۆنەو قانوونی بیەو هەرمانەکێماوە فۆرموو ئینترنتی پەی ئا کەسا حەزشا هەن با بە ئەندامێ ئەسڵی مەرزنانمارە.
داواکارنا لۆدێ سەروو ئا لینکی پەڕش کەردێوە تا کارتوو عۆزویەتیتا کیانمێ پەی.
دەستاوەش.
بیەیتا ئاوەزا و هۆنەر
مودیریەتوو ئەنجمەنوو فەرهەنگی ئەدەبی بێسارانی هەورامانی
bit.ly/2KQwbm9 |لینکوو بەشداری
ـ یاهۆر



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، اخبار، ئەنجومەنووبێسارانى(یاهۆر) ، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هاگاداری ئەنجومەنوو فەرهەنگی ئەدەبی بێسارانی هەورامانی،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 12 اردیبهشت 1398 توسط همایون محمدنژاد
بە بەهانێو ڕۆ جەهانی زوانی ئەد٘ایی/بە بهانەی روز جهانی زبان مادری/سەرکەوت عەزیزی

Sarkawt Azizi:
هورامی در جرگۀ زبانهای در معرض خطر/مهدی‌ سجادی (قسمت‌آخر)

#یونسکو تعدادی از زبان‌های اقوام ایرانی ازجمله هورامی را جزو زبان‌های در معرض خطر معرفی کرده و هشدار داده است که اگر اقدامات لازم، مناسب و به‌موقع در این زمینه انجام نگیرد خطر نابودی و خاموشی این زبان حتمی است. یکی از مهمترین عوامل ماندگاری یا نابودی یک‌زبان گویشوران آن زبان هستند؛
به قول شاعر:
«به غمخوارگی چون سرانگشت من
نخارد کس اندر جهان پشت من».
نحوۀ نگرش، اقدام و عمل گویشوران یک‌زبان میتواند در ماندگاری یا نابودی زبانشان نقشی تعیین کننده داشته باشد.به‌عنوان‌مثال،آنچه سبب شد زبان بنگالی ملی و رسمی اعلام شود تلاش گویشوران این زبان به‌ویژه قشر تحصیلکرده بود.
یکی از مهمترین عواملی که باعث شده است هورامی در جرگۀ زبانهای در معرض خطر قرار گیرد شیوۀ عملکرد گویشوران این زبان است. به‌عنوان نمونه، متأسفانه معمولاً کودکانی که زبان پدر و مادرشان متفاوت است یعنی زبان یکی از آن‌ها هورامی و زبان دیگری زبانی غیر از هورامی (فارسی ، کوردی سورانی یا هر زبان دیگری) می‌باشد، اصولاً هورامی بلد نیستند. به‌عبارت‌دیگر، کودکان دیگر این زبان را به‌عنوان #زبان‌مادری در خانه یاد نمیگیرند و زبان هورامی اکنون به لحاظ در معرض خطر بودن در وضعیت «الف»(قطعاً در معرض خطر) قرار دارد.زبانی که این کودکان فرامی‌گیرند هر زبان دیگری غیر از هورامی است. اگر از برخی والدین در این رابطه سؤال شود معمولاً به استدلال‌های سست، سطحی و بی‌پایه و اساس متوسل میشوند ازجمله اینکه فراگیری هم‌زمان دو یا چند زبان توسط کودک امکانپذیر نیست و سبب میشود که وی هیچ‌کدام را درست فرانگیرد: استدلالی که نه‌تنها مبنایی علمی ندارد بلکه به لحاظ عملی عکس آن صادق است یعنی اگر کودک در طول دورۀ بحرانی در معرض نه‌تنها دو زبان بلکه چندین زبان قرار گیرد این توانایی را دارد که همۀ آن‌ها را به‌طور کامل فراگیرد.دورۀ بحرانی از بدو تولد تا سن بلوغ است. به‌علاوه، به فرض این استدلال هم درست باشد آنگاه پرسش بعدی این است که چرا و بر چه اساسی باید کودک هورامی را فرانگیرد بلکه زبان دیگر را فراگیرد.یعنی در انتخاب بین دو زبان که کودک باید فراگیرد چرا باید زبان دیگر (غیر از هورامی)انتخاب شود؟ برعکس، هر پدر و مادر منطقی و آگاه به #حقوق‌کودک خود تلاش میکند در خانه به هورامی با کودکش صحبت کند و شرایطی را فراهم نماید که وی نخست هورامی را فراگیرد ؛ چراکه محیط بیرون از خانه باعث میشود زبان دیگر (فارسی، کردی سورانی و غیره) را یاد بگیرد.والدینی که زبانشان یکی نیست باید بدانند که این #حق‌کودک آن‌هاست که زبان هردوی آن‌ها (هر زبانی که باشد) را به‌درستی فراگیرد و در حقیقت زبان مادری چنین کودکی هم‌زبان پدر و هم مادر اوست و وظیفۀ آن‌هاست در این زمینه از هیچ کوششی دریغ نکنند. در غیر این صورت، هیچ استدلال منطقی غیر از عدم آگاهی، عادات فرهنگی غلط و ظلم در حق کودک خود نمیتواند اقدام آنان را توجیه نماید و قطعاً در زمان مناسب بابت اهمال در این کار مورد سرزنش قرار خواهند گرفت

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، سه‌رکه‌وت عه‌زیزی(نه‌به‌ز)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،بە بەهانێو ڕۆ جەهانی زوانی ئەد٘ایی/بە بهانەی روز جهانی زبان مادری/سەرکەوت عەزیزی،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 29 بهمن 1397 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 9 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...