کەلەبەروو شێعرا(٤٦)
هەناسە ، پڕچیا

خەم ، بەرەڵا 

چەمەکەم! 

مەگەر

هەسارێ  ئاسمانی

ئاننە حیزوو چەمات بێنێ

ڕۆجیارشا پێت کۆڵێشارە!؟

#هومایون موحەممەدنژاد

من ڕۆچەوانوو دید٘اروو تۆنا
تۆ کە ڕۆچێ بی، هامیاروو تۆنا

من تەژنەی دیدٚار، هەر ماچی بیمار
ئەر واچی من مەو، تەژنایم بۆ تیمار

خەبەرشا ئاورد، چا سەر بەرزاوە
مانگەو شەوالی ،   دیسان زیاوە

هەوروو خەفەتام، پۆژناش مانگوو من
زەجروو خەفەتام، فاڕاش رەنگوو من

خەڵکی ماڕاشا، ڕۆچێ تەژنایی
من و ڕوچێ و خەم، چوارەم تەنیایی

ڕوچێ تەنیاییم، بە مانگە مەڕیۆ
پەردەو خەفەتام، بە مانگە دڕیۆ

تەژنایی و خەفەت، بیێ بە یارم
ئاسمان بێ مانگا  ، وەڵڵا بیمارم

بەش گنۆ سارا، مانگەو جەژنه‌و من
زەجروو خەفەتم، بەربارۆ جە بن

منیچ دڵوەش بوو واچوو جەژنەنە
تەژنایم بەش مڕیۆ ، هەر جە بنەنە

ئا عانە وەشا من  شادٚی کەروو
سەوقاتوو جەژنێ، پەی یارا بەروو

#فەرید زاوەری
چا لاوە کە وەر
    وەربەرەکەو
      بەرزە چنارێوە گنۆ بەر..

پەی مانگەی و
   هەزارانێ پێسەو وێش
       ئاواتەنە ئامەیش... بەڵام حەیف

"تەژنەچەمەکا" وەرمەنە فیسیاینێ و تەڕێنێ!

#فەرشید_مورادی








طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، فەرید زاوەری، فەرشید مورادی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(٤٦)،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 28 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
            مه‌ریوانه‌که‌مان
مصاحبه با آقای همایون محمدنژاد /کانال ژاورودخبر

سلام خدمت شما شاعرو نویسندە وادیب محترم
*لطفاً خود رامعرفی کنید
*فرزند چندم خانواده هستید؟
*از آثارتان بگوییدوازکجا آثارشمار را می توان تهیه کرد؟
*ازچە سالی شعرگفتن  را آغاز کردید؟
*هدف شما ازنوشتن شعرچه بوده است؟
*بهترین آرزوی شماچه بوده است؟
*مشکلاتی که سرراه یک شاعر یانویسندە است را نام ببرید؟
*حرفی بامسئولین دارید؟
*حرف آخر
سلام،(همایون محمدنژاد)اهل زاوەر(دزآور) بخش نوسود شهرستان پاوە (هورامان لهون)هستم..
فرزند سوم خانوادە/آثار اینجانب در کتابفروشی های مریوان ،پاوە،سنندج ،سروآباد، نوسود، نودشە، روانسر،جوانرود،هورامان تخت،بوکان و...

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، جفرافیا، نوشتارهای همایون محمدنژاد، سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری، هومایون موحەممەدنژاد،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،مصاحبه با آقای همایون محمدنژاد /کانال ژاورودخبر،
نوشته شده در تاریخ شنبه 19 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
روستای ماخونیک/
روستای ماخونیک تداعی سرزمین لی لی پوتهای ایران
و یادآور سرزمین افسانه‌ای داستان گالیور

کتاب داستان های گالیور بەاکثر زبانهای دنیا ترجمەشدەاست. بخش اول این داستان در سال ۱۳۹۲ توسط آقای همایون محمدنژاد بە نام" سەفەرەکێ گالیوێری" بە زبان هورامی ترجمە شدەاست.

روستای ماخونیک ازتوابع شهر بیرجند (استان خراسان جنوبی) یادآور سرزمین افسانه‌ای داستان گالیور،از داستان های مشهورجهان بودە و به سرزمین لی لی پوتهای ایران شهرت دارد.

می‌گویند تا چندی پیش قد مردم روستا به ندرت از 1.40متر تجاوز می‌کرد!
گفتنی است کتاب داستان های گالیور بەاکثر زبانهای دنیا ترجمەشدەاست. بخش اول این داستان در سال ۱۳۹۲ توسط آقای همایون محمدنژاد بە نام" سەفەرەکێ گالیوێری" بە زبان هورامی ترجمە شدەاست.



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری، هومایون موحەممەدنژاد،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،‍ روستای ماخونیک/ تداعی سرزمین لی لی پوتهای ایران و یادآور سرزمین افسانه‌ای داستان گالیور کتاب داستان های گالیور بەاکثر زبانهای دنیا ترجمەشدەاست. بخش اول این داستان در سال ۱۳۹۲ توسط آقای همایون محمدنژاد بە نام" سەفەرەکێ گالیوێری" بە زبان هورامی ترجمە شدەاست.،
نوشته شده در تاریخ شنبه 12 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
مه‌ریوانه‌که‌مان

په‌ی وه‌رده‌نگاو زوانی هه‌ورامی، هامده‌نگ بێمێ،نه‌ک وه‌رپه‌نگ(۲)/هومایون  موحەممەدنژاد


گەورەتەرین خزمەت و شانازی جە وانای و نویستەینە ئانەن : بتاوی بە زوانوو وێت و وێمانە ، یام واتەنی زوانوویانەی، (ئەد٘ایی)، بنویسی و بوانیوە و پەی نەفەوتیای زوانەکەیت هەوڵ و تەقالا بد٘ەی.
زوانێو  مەنۆ  جە  ڕۆی دنیاوە
پنەش بنویسا و پنەش  واناوە
و پەی ئێژاوقازانجوو زوانی وێمانە، فارس واتەنی:
هرآن کس از زبان خویش درماند
نادان بود ، گر  دوصد زبان  بداند
بەڵام سەد٘حەیف و هەزارداخێ ویربەرزێو پێسەو فەردین هەورامی نەبۆ...قاسم بەگێ فرێ با و چن خەتێ هەورامی نویستەی ئاد٘یچ بە مەراموو وێشا و چەپڵەکوای هەمقەتاراشا نەبۆ ، قەد٘ر و ئێژاشا نیا....،مەرەجیۆشا لەهجەو دەگا و شاروو ئاد٘یی بنەڕەتوو زوانی هەورامیا،کە بە داخەو جە هاڵیگای قەسالەین و جە وەڵا کەرد٘ەو بابەت و نویستەکاشانە، دیاریشا دان،و وێشا ئەرمانان،ئەر قەرار بۆ،پەی سەلەمنا و هەر بابەت و باسێو یۆترین و یەکترینی وەرانوەر و  وەرپەنگ بزانمێ، هیچ خزمەتما نەکەرد٘ەن،تاوۆ واچوو ، پەنگ و پەکوو خزمەتوو زوانی مد٘ەیمێ،
*ـ نەسرنویستەی زوانی هەورامی ویەرد٘یوی فرەش نیا،بەڵام ئەچی دە ساڵەنە،تاوانش خزمەتیوی سەد٘ساڵە کەرۆ و ئەوەژیوای تازە جە زوانی هەورامی خێزیۆوە.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، آموزشی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، نویسندگان نثرنویس هورامان، هومایون موحەممەدنژاد، موحەممەد مسته‌فازاده، دوکتور ناجح گوڵپی، سەیوان ئێبراهیمی(گوازی)، سەفووەت ئەمیری(کۆچەر)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،په‌ی وه‌رده‌نگاو زوانی هه‌ورامی،هامده‌نگ بێمێ،
دنبالک ها: هەورامان نت، کاناڵه‌و ئێمه هه‌ورامیێنمێ،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 2 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
بەڵگە جوغرافیاییەکان بۆ [گەور]:کاک ئیرەج مورادی
 بەڵگە جوغرافیاییەکان بۆ [گەور]
گەور لە بەڵگە فولکلۆریەکان:
هەناسەی ساردم کوچکی تاوانۆ
گەوری سەرکاوان منی لاوانۆ
هەی داو، هەی بێداو من وەکوو گەورم
هەر تاوێ دۆڵێ، بووەسە جێ و قەورم
شێخی سەنعان بۆ کچی گاور لە ئیسلام وەرگەڕا
من خەریکم بۆ کچی شێخێ پەشیمان ببمەوە / من خەریکم بۆ جەزبی بانگێ پەشیمان ببمەوە.
ئەی ...
خوایا بە نەسیو گەوری سەرکۆ بێ
کەمەندی زوڵفی دوولانە، بۆ گەبر و موسڵمانە
دەکێشێ بێ موحابانە چ لەملا بێ چ لەولا بێ (م. نالی)
فارسی: هاتف اصفهانی
ما غرە بە دینداری و شاد از اسلام
گبران متنفر از مسلمانی ما
لەم کاناڵە جیاواز بۆ گەور و گازر بابەتێکی تەسەلمان دانا.
 گاوەرە: ئاواییەکە دەکەوێتە لای دوەیسە و بەڕوەر
 گاوەران: لە کتێبی نورالانوار باس لەوە دەکات شێخ خالد شازەلی لە سەدەی ۷ کۆچی بە دەست کابرایەکی مەزدەکی کوژراوە لە دەوروبەری گاوەران و قەتەون. گاوەران ئاواییەک بووە ئەوکاتە دەکەوێتە نزیک ئێستای قەتەون و شێخ شەروەتی و جانەورە. هەندێک دەڵێن گاوەران بنچینەی ناوی جانەوەرە/جانەورەـیە. واتا گاوەران بووە بە جاوەران و دواتر جانەوەرە.
 گەور لە شوێنەکان تر:
 گەوروجووڵ: تەپۆڵکەیەکی باستانیە لە ئاوایی نسڵ
 ولەگەور: تەپۆڵکەیەکی مێژووییە لە ئاوایی نێ
 گاوارە: شارۆچکەیەکە لە کرماشان، بنکەیەکی سەرەکی یارسانەکانە. بەهەڵە لە فارسی کراوەتە گهوارە واتا بێشکە
 قەڵای گاور: ماڵپەڕی algosh.net بابەتێکی نووسیوە کە گوایە قەڵای کەرکووک هی زەردەشتیەکانە و کۆن بە قەڵای گاور ناسراوە.
 بەردی تەشیی کچی گاور: ماڵپەڕی wishe.net لە بابەتێکی لەسەر بەردێک لە چیای گارە لە قەزای ئامێدی نووسیوە کە بەردێکی قنج و سەیرە و شێوەی لە دەموچاوی کچێک دەچێت. گوایە ئەوسا گچێکی جوانخاس و نەشمیلی گاور لە بن ئەو بەردە تەشی ڕستووە. باسی ئەم تەشی و بەردە چووەتە ناو گۆرانی بادینیش.
دەربەندی گاور: شێوە بەردینی ئارامیس پاشای ئەکەدی کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش لەدایکبوونی مەسێح، لە چیای دەربەندی قەرەداخ لای سێمانییە.
 کەلی گاوران: بانە، ئاوایی وزمەڵێ
 قەڵای گاوران: شارۆچکەی تەوێڵێ
ئەشکەوتی گاوران: خورماڵ، ئاوایی سەرگەت
 گەڕەکی گاوران: شاری سڵێمانی، ئێستاکە بە سابوونکەران دەناسرێ. ئەوسا کوردانی مەسێحی لەو گەڕەکە بوون.
 قەڵای گاوران: ئاوایی نێ، مەریوان. بە قەڵای گوان-یش دەناسرێت.
 گۆڕی گاوران: پژدەر، ناوچەی ئیسێوێ، ئاوایی ئەشکەنە
قەڵای گاور: ورمێ، ئاوایی بربران، دۆڵی قاسملوو
 تاق گاور یا تاق گاورین: ئیلام، سەراوڵە، ئاواییەکە
 دۆڵی گاوران: لە دۆڵی سماقووڵی لای قەزای دووکانە. زەرار سلێمان بەگ دەرگەڵەیی (۱۹۴۳ـ۱۹۷۷) لە کتێبی بیرەوەریەکانی دەیگێڕێتەوە کە ئاواییەکانی سماقووڵی سێنان، سماقووڵی گرتک و سماقووڵی سەرووچاوە لای دووکان لە دۆڵێکن بە ناو سماقووڵی و هەموویان لە هۆزی خۆشناون. لەم دۆڵە گەورە دوو دۆڵ هەیە: دۆڵی گاوران و دۆڵی ئەسحابان. خەڵکی ئێرە بەرد و پەڵ فڕێ ئەدەن بۆ دۆڵ گاوران، ئەڵێن کافرەکانی ئێرە ئەسحابانیان کوشتووە، بەڵام بۆ دۆڵی ئەسحابان خەڵک پەڕوی سەوزیان هەڵواسیوە بە چەند شەخس و دارێک و ئێژن ئەمانە ئەسحابەن و شەهید کراون.
قەڵاو گاورا: لە دزاوەری(زاوەر) هەورامان(پاوه)
قەڵاو گاور: پاوە، ئاوایی نۆسمێ (نسمە)
 گاور قلعە: قەڵایەکی مێژوویی پارێزگای اردبیل
 قلعە گاور: زەنجان، بخش قرەپشتلو، ئاوایی قارقولون، قەڵایەکی مێژووییە
 گاور گەوهەر: قەڵایەکی سەردەمی اورارتوەکان لە شاری جولفا، نێوان ئاواییەکان داران و مزاران
گاور قلعە: خۆی، ئاوایی آغبلاق سفلی، ناوەکەی کراوە بە کافر قلعە
 گاور تەپە: زەنجان، کەناری چۆمی قزل اوزن
 کەمەر گاور: کێوێکە لە پارێزگای بووشێهر
 قلعە گبران: کەرەج، ئاوایی هیو
تکایە یارمەتیمان بدەن وشەی گەور و گاور و گاورە بە ناوی هەر شوێنێک هەیە لە کێف، دەشت، کانی  ئاوایی بۆمان بنێرن.



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، هومایون موحەممەدنژاد، ئیرەج مورادی، اخبار، نوشتارهای همایون محمدنژاد،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،بەڵگە جوغرافیاییەکان بۆ [گەور]:کاک ئیرەج مورادی،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 1 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
ئاوایی باقلاوا /دەشتی لامەر [پێوەندی لامەر و ژیرلاومەرێ]:کاک ئیرەج مورادی

ئەم ئاواییە ئێستاکە هەمووی بە شێوەزاری سۆرانی ئەردەڵانی قسە ئەکەن. هەرچەند لە بنەڕەتدا چەند بنەماڵەیەکی هەورامانی و ژاوەرۆیی هەیە. گوایە تا سەردەمی شێخ حسەینە سوور (مردن ساڵەکانی ۱۲۷۵ کۆچی) یا ئێژن سەردەمی شێخ عبدالرحمن باوکی (مردن ساڵەکانی ۱۲۴۰ کۆچی) خەڵکی باقلاوا بە هەورامی قسەیان کردووە.
بە ناوی کێف، دەشت، کانی و شوێنەکان باقلاوا هاوشێوەی ئاواییەکان تری دەوروبەری دیارە، سەردەمێک ئەم ناوچە یا هەورامی بوون، یا زمانی هەورامی فەرمی بووە، یا دەسەڵاتی هەورامی زاڵ بووە یا وەک مەغۆلەکان چۆن هاتن و ناوی ئاوایی، دۆڵ و کێف و شوێنەکان مەهاباد، مەراغە و دەوربەریان گۆڕی ئەم ناوچەیەش وا بێ.
ناوە هەورامیەکانی باقلاوا: لامەر، مەڕەجیکێ، ماڵیەر، بۆڕیەرە، هانەسیمێ، تەونەقوت، وەریەدزە، دەرەکێ، دۆڵەوێ، داڵاوێ، و ...
لێرە باس لە وشەی لامەر دەکەین کە هەندێک باری واتایی قورسە.
لامەر: پێک هاتووە لە لا+مەر. کەسێک بە ناوی تلێگرامی کۆگار موحەمەد پەیامی بۆم ناردووە کە هەم لە ئاوایی سەرووماڵ و هەم لە دەل هەورامان دۆڵێک هەیە بە ناو "لامەر". وەک لە واتای لامەر بۆمان دەرئەکەوێت لامەر یانێ تەنیشت یا نزیک بە شوێنی مەر.
لە دیوی هەورامانی باشووری کوردستان ئاوایی دەرەومەرێ و دەلەمەر هەیە. کاک مێهدی سەنەندەجی خەڵکی نۆتشێ و یەکێک لە نووسەرانی فەرهەنگی کوردی بە فارسی دانشگاە کوردستان، لەسەر وشەی مەرێ دەفەرمێت:
مەر+ێ کە بووەتە مەرێ، [ێ] لێرە نیشانەی مێینەیی ناوە هەورامیەکەیە و مەر بە شوێنێک دەگوترێ لە هەورامی وەک دۆڵ و شیو؛ جا دۆڵ لە مەر گەورترە، هەروەها مەر واتا ئەو نێوانە پان و مەیدانیەی نێوان دوو یا چەند کێو کە حاڵەتی دەشتێ پانی هەیە و ناوەند و مەرکەز بێت وەک مێرگ. دەکرێت مەر لە ڕیشەی مێرگەوە هاتبێت. تەنانەت بەڕێزیان لێرە نموونەی مەریوانیان هێنا کە وشەکە لە هەورامیا ڕێک هەمان واتای شوێنی مەرێ/ی+وان به واتای دەشتێک یا مەیدانێک کە دەوره درابێت.
بەگشتی مەر لە وشەی ئەم شوێنانەی خوارەوە هەیە:
 مەریوان
 دادانەی مەرەبزان: ئاواییەک لای سنە
 تووتمەر: ئاواییەک لە هەورامان
 دەرەومە
ڕێ و دەلەمەڕ: ئاوایی لای هەڵەبجە
 سەیمەرە: شارێک لە ئیلام
 دەرەیمەر: شوێنێک لە ئاوایی ئەسکۆڵی مەریوان
 مەرەسامان: دەشت و مێرگێک لە ئاوایی دەرەومەری
 مەری دۆڵی گزرەی: شوێنێک لە نۆتشە
لامە
ڕ: دەشتێک لە ئاوایی باقلاوا
لامە
ڕ: دۆڵ و دەشتێک لە ئاواییەکان سەرووماڵ و دەل لە هەورامان
 مەرگەوەڕ: ناوچەیەک لای ورمێ و شنۆ
 مەروێ: ئاواییەک لە شارباژێڕ
 زێومەر: ئاواییەک لە قەرەداغ
 هانەومەرێ: کانیاوێک لای پاوە
 دەرەومەر
ێ یا چەمەومەرێ: کانیاوێک لە دزاوەری(زاوەر)هەورامان
 دەشتی مەرێ: لە ئاوایی ؟ باشووری کوردستان
 هانەومەرێ: کانیاوێک لە
دزاوەر(زاوەر) و تەوێڵێ هەورامان
مەڕەوگاوا :ئەشکەوتێک لە دزلی هەورامان
مەڕەو کمکمەی: ئەشکەوتێک لە دزاوەری(زاوەر) هەورامان
 مەرێ: ئاواییەک لە دیوی ئالانی باشوور

 ئەمانە بەڵگەن بۆ ڕەگ و ڕیشەی مەر.
بەهەرحاڵ مەر شوێنێکە. لە هەورامان دەستەواژەی "ژیرلەومەرێ" هەیە. بەم شێوە بەکار دەچێت، بۆ نموونە:
ئافەرین ژیرلەومەرێ، ژیرلەومەرێ گیان، مەگەر ژیرلەومەرێ چارەش بکەرۆ یا خۆ ژیرلەومەرێ نیەنی.
هەموو ئەمانە نیشان ئەدا سەردەمێ کەسێکی ژیر و حێکمەتزان بووە و بە شوێنی مەر ناسراوە. وەک چۆن دەڵێن: ژیرەی ئاوایی، دەمڕاسی ئاوایی.
بۆخۆم لە باقلاوا دەستەواژەی "ژیرلێ" و "ژیرلێ ئاوایی"م بێستووە. وەک: ژیرلێ گیان، کورە ژیرلێ مەیەر ئەم کارە بکات، بەڵام لێرە باسی مەرم نەبیستووە.
توێژەرانی ئەوڕۆی هەورامان بەشێکیان باس لەوە دەکەن ژیرلەومەرێ/ ژیرلاومەرێ باسەکەی دەگەڕێتەوە بۆ زوو تەنانەت پێش ئیسلام. گوایە هەورامیەکان لە هەر ئاواییەک شوێنێکیان بووە بە ناو مەر کە ناوەندی کاری بڕیاردانی ژیرەکانیان بووە و وەک ئەنجومەن و شوورا کاریان کردووە.
ئەم باسە زیاتر پەرەی سەندووە و ئێستاکە لە سوید شوێنی ئەنجومەنی کوردە زەردەشتیەکان بە مەرێ دەناسرێت و هەروەها گۆڤارێکی ئینتڕنێتیش هەیە هی هەورامیەکان لە تاران بە ناو ژیرلا (www.jirla.ir).

کاک هومایۆن موحەمەنژاد توێژەری بەتوانای خەڵکی دزاوەر لە ماڵپەڕی هەورامان هانەبەرچەم بابەتێکی لەسەر مێژووی دزاوەر داناوە کە تێیدا باسی لە ژیرلاومەرێ و هەروەها کەسایەتی ناسراوی دزاوەر واتا شێخ شەهابەدین کردووە.
لە دزاوەر ئەو شوێنە کانی هانەومەرێ، هانەبەرچەم و هانەسیاوە دەگرێتەوە پێی دەڵێن مەرە. گوایە دزاوەر، کەماڵا و دزڵی مەرەی ژیرەکانی تێدا بووە. کاک هومایۆن نووسیویە: مەرە واتا شوێنی ئەنجومەن و شوورا. شێخ شەهابەدین بە بەردەست و شاگردەکانی گوتووە ژیرلێ و لەگەڵ شاگردەکانی لە مەرە کۆ بوونەتەوە بۆ پرس و ڕاوێژ و گفتگۆی خۆیان و ئاواییەکە.



ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، مه‌هدی سه‌نه‌نده‌جی(هه‌وار)، ئیرەج مورادی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 1 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 29 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...