ڕۆمانێ هەورامیه و دیاسپۆراو هەورامییەکا  (گۆشەچەمێو سەروو ڕۆمانۆ «سیاوڕێحانه»ی، بەرویروو حەمەڕەزا بەهمەنی )  کوورش ئەمینی 
 
(ئی جەستاره، هەفتەنامەو «ئاوات»یەنه، سال سوم، شماره 104، ڕاکەوتوو دوشنبه 28 آبان 1397یەنه، چاپ کریان)
وەرشیپان
تاریفێوی سادٚەنه، ڕۆمانه مەتنێوی ڕەوایەتگەر و داستانیا که قاڵبوو پەخشانیەنه منویسیۆنه. بۆنەو بڕێو هۆکارێ تایبەتێوه، ئیسه وەرهەڵاتەرین و گرینگتەرین ژانری ئەدەبیا دلێ دنیاو ئارۆیەنه. یاگێوەنه پەرسابێشاوه کارلۆس فۆئێنتێسی که ڕۆزگاری تازه کەیەوه دەسش پنه کەردٚەن و ئادٚیچ جوابەنه واتەبێش؛ چا وەختەوه که دون کیشۆت لامانچا (ساڵەو 1605و زایەنه) دەگاکۆو وێش ئاستەش جگا و لوانه دلێ دنیای و یاوانه که دنیا مەشۆوه ئانەیه که ئادٚ بارەشەوه وانانشەوه. نۆ فەرهەنگێ جیاوازێ پێسەو ئاکسفۆرد، بریتانیکا و ...یەنه نۆ تاریفێ جیاوازێ ڕۆمانێ نیشانه دریەینێ. ڕۆمانه دلێ زوانی فارسییەنه، هامتاو نووێڵ¬یا دلێ زوانی ئێنگلیسییەنه.  
سیاوڕێحانه نامۆو ڕۆمانێوێ 141 لاپەلەیه و بەرویروو حەمەڕەزا بەهمەنی¬یەنه. داخەم مەشۆ، ئێنتێشارات و ساڵەو چاپیش دیاره نییەنه. بەڵام پاسه دیارا و پا شێوه ماچاش، هەر ئێساڵ (1397ی کۆچی ڕۆجیاری) چاپه بیێنه. ئی ڕومانێ داستانۆو کوڕێوی به نامۆو سامانی و کناچێوێ نازەنین نامێنه. ئی دوه کەسه دلێ زەماوننێوێنه ئاشنای با چنی هەنترینی و دماو کەش و قەوسێوی فرەی نمەیاوا به هەنگەری. بۆنەو بڕێو تەگەرێ و ئاژێ تایبەتێ مەیا وەرەوه پەیشا و زیننانی بیەو کوڕەکەی، وەڵاتی جیا مازا (هەڵبەت نەک پێوەره؛ جیا و هەر یو جۆرێو). چاگەنه دماو 28 ساڵا زاڕۆڵەکێشا چنی هەنترینی ئاشنای بیێنێ و ئاشقێ هەنترینی و وەختارێو ئەدٚا و تاتەشا قەراروو وینای یۆترینی منیا، هەنترینی مژناسا و ...
نامۆو ڕۆمانەکێ پەی هامپرزاو ئێمه و سەرتەر چێمه، سەردیارێوی عاشقانەن دلێ هاڵیگایوی سوننەتیەنه. دلێگروو ئی ڕۆمانێ تێکەڵا چنی تەزاد یام وێئەرمانای سوننەت و مودێڕنیتەی. ڕاوی یەرۆم کەسی تاک یام زانای گردٚینا. ئی جۆره ڕەوایەته، ئاساییتەرین شێوەو ڕەوایەتیا دلێ ڕۆمانێنه. جەرەیانوو ڕۆمانێ تەک خەتی سادٚه و بێ گیر و گرفتی چامنەن که دلێ ڕۆمانێ مودێڕن و پۆست مودێڕنێنه هەن. بەداخەوه ڕانویس و شێوەو هەورامی نویسەی ڕۆمانەکێ، کەفەسەرا هەڵه نویسی و قەرەت کەردٚەی ساختار و شێوەو نویسەی زوانی هەورامی. یاگۆو ئی باسیە نیەنه و ئێتر فره نمەلمینه دلێش. وێش تەنیا کتێبێو هۆرگێرۆ. 
شیپانه
ڕومانەکێ به عام وەش دەسش پنه کەردٚەن (گشودن رمان). ئی دەس پنەکەردٚەیه، ئینا هاڵیگایوی مودێڕنەنه. شار و کارمەن بیەی سامانی ل 14ی. نامۆو هیچ دەگا یام شارێوی نمەدٚریۆ. تەنیا کەسایەتی سەرتەڵوو ڕومانێ ئی شار ملۆ پەی ئەو شاری. یامکەتی ئی دەگا پەی ئەو دەگای. لاپەلوو 14ی یەکۆم یاگێوەنه که جەرەیانوو عەسڵی ڕۆمانێ درکیۆ. ئاگەن سامان، نازەنینێ وینۆنه هۆرپڕۆ و ئادٚیچ دڵش مشۆ ونه. نویسەر چیگەنه لکێوه (گره افکنی) گولالێ وزۆنه ڕۆمانێ؛ ئاردٚەی سۆسەنێ. ئادٚه سامانش وەش مسیۆ و سامان، نازەنینه. //من پەی کێ گێڵوو، کێ به تەمامه//. به داخەوه هەر چن یاگێش بێ، ئی لکه کۆرێ فرەتەر کیشیۆره و بلۆنه بنکڵیشه، بەڵام فره درێژەش نیا. فرەو سەحنەکا واخوای ئا وەرچەمانه، هەورامانەنه و دلێ ژیوای عادٚەتی خەڵکیەنه و گردٚ ڕوێو هەنێ. مەسەڵەن؛ 1. دوورەوه چەمش کەوت، ئەدٚاو زەمای که به سەرپۆشه چەرمەکەشەو خەریکوو هەرمانا بێ. ولەگوڵاویەکاو دلێ پەڕچینەکەی. کناچێوه زەریفه و گرجوگۆڵه (سێفەتێو پەی کوڕی زرێنگی و زرت و زیتەڵی) و ... 
نیشان¬دای بڕێو ڕەسم و ئادابوو ئەوسای، پێسەو؛ زەما وەختوو ئانەیه وەیوه مەینه دلێ بەرەی، ساوێوەش پەی مشانۆ، 2. کێشەی ئاشناو فرەو یاگا (پێسەو هەورامانی قەدٚیمی)، ئینه که ژەنێوه لاو کابرایوی فەقیریەوه که لیکموو عەشق و وەشەسیایی بیێنێ، به خەڵەتنای یام به زۆر ماراشەوه پەی کەسێوی دەسەڵاتداری ل 35ی، 3. هەرمانەو هیجبی کەردٚەی به دەسینەو ژەنا و قەدٚیمەنه ل 87ی و ...
ویەردٚەو ڕۆمانێ دلێ هەورامانیەنه
پەخشانه به شێوازی نویسیاری، چەمێوی گردٚین¬دیانه و ڕۆمانه به تایبەت، تەمەنێوی فره کوڵشا هەن دلێ هەورامانیەنه. هەرمانەو تەرجۆمەو ڕۆمانێ و داستان کۆتا نویسەی زووتەر دەسش پنه کەردٚەن، بەڵام یەکەم هاز و یەکەم هێز لاو کاکه فەرشید شەریفی¬یەوه بێ؛ داستانەی ناتەمامه، هەناسێوه تا یاوای و ... ساڵەو 1392ی کۆچی ڕۆجیاری. ئی دوه کۆرته ڕۆمانه یەکەم حەرەکەت به زوانی هەورامی و چی ژانرەنه بیەن. ساڵەو 1395ی فەریبا ئێسماعیلی به «هەوریەکەیت لا ده» ئامانه مەیدٚان. فەریبا وەڵتەر ڕۆمانێ فارسییه کارش کەردٚەن؛ زنده¬ای در تابوت، عشق در جهنم و پاشیلا. ساڵەو 96ی حافێز ئەحمەدی که وەڵتەر ڕۆمانەو «نیمە شەو بێ»ش دابێ بازار به «ئەودیموو مانگێ» دیسان ژانروو ڕومانەو هەورامانیش ژڵێوناوه. هەر چا ساڵەنه ئامینه ڕەحیمی «قووڵ پێسەو غەریبی کاڵێ» خاڵات کەردٚیمێ. 
دلێگروو بابەتی
ئەلف) زوان
-  زوانوو ئی ڕۆمانێ پاک و بێگەردٚا و ڕاحەت پێوەز مدٚریۆ چنی وەردەنگی. فرەو یاگانه (نەک پاسه وەرشیپانەنه ئامان) به دیالۆگ و ئادٚیچ فرەتەر بەینوو سامان و نازەنینێنه، زوانوو لهونی سەرینی (پاو شاهێدٚێ دلێ تۆتۆ ڕۆمانەکێ؛ شۆشمێ) و لهۆنی وارین (پاوه) جیا کریانەوه. وەراوەری و شێوەو کارکەردٚەی دوێ پرزاش ژیرانه و به ڕێندیێوی تەمام نیشانەش دان؛ ل 26ی؛ ئەمیر به سامانی ماچۆ؛ خۆ کەشتیت غەرق نەبیەن (مەسەلێوه وارێداتیه لاو فارسەکاوه). ل 27ی؛ ئەدٚاو سامانی به سامانی ماچۆ؛ خۆ یۆ وێژەنیچش شۆریۆوه، ئانه وەزعەش نیەنه (عەسڵوو مەسەله وێمانەکێ). 
-  زوانی هەورامی، زوانێوی بنجدار و ڕێکینەوازا. حەرفی ئێزافەش دلێ جوملەینه نیا، ئەگەریچ بۆش هەر فره کەما و چی ئاخرەوه و بۆنەو پێوەنی چنی ئەو زوانەکا ئامانەنه دلێش، جۆرێو ئەگەر ئی حەرفه ئێزافه لاپشۆ دلێ جوملەینه، زوانەکه وێمانه و ڕەسەنتەر بۆوه؛ به تەمامی جه جامەکەنه بەرگنۆ ل 11ی: تەمام جامەکەنه بەرگنۆ (دیاری دۆ). پەڕ بێ جه وەشەویسی، پەڕ بێ جه وزه و ئێنرژی ل 11ی؛ پەڕ بێ وەشەویسی و وزه و ئێنرژی. 
-  یەک پاراگرافوو ئەوەڵوو ڕومانەکێ بێ هیچ دەلیلێوه مەنتێقیه بیەن به دوێ پاراگرافێ.
-  بڕێو یاگێنه، بڕێو کردارێ تەرکیبیێ بێ نوونگێوی ڕانویسی لکاینێ هەنترینیەره، نانواردٚەی ل 17ی و ولەگوڵاویەکێ ل 21ی و پێچەوانەش بڕێو یاگێنه بڕێو تەرکیبێ بێ هیچ دەلیلێوه ڕانویسیه جیای کریای¬نێوه؛ تەمام نا، ل 19ی مشیەیام پێچەوانه بیەیا. 
-  ئاردٚەی هەڵەو «ذ» یاگۆو «دٚ» و تەنانەت بڕێو یاگێنه به یاگۆو زەمیری دوەم کەسی تاک یانێو «ت». ئادٚیچ تەنیا بۆنەو هامدەنگ بیەی چنی ئا حەرفیه. تەرسنانێذ به یاگەو تەرسنانێت (چوون ماچی تۆ تەرسنانێ)، ل 22ی، کەشتیذ یاگەو کەشتیت، ئەداذ یاگەو ئەدٚات ل 13ی، هۆشذ یاگۆ هۆشت ل 55ی و ...
-  ئاردٚەی هەڵەو بڕێو جوملا، پێسەو؛ ئێشەو ملدێوه پەی لاو وێتان؟ ل 25ی. کەس نمەلۆوه پەی لاو وێش، چوون گردٚ کەس ئینا لاو وێشەوه و ...
-  ئاردٚەی بڕێو ئێستێلاح و شبه جوملێ کوردٚیێ (کوردٚی دلێڕاسین)، بۆنەو ئامه شۆی نزیکی زوانی و زوانی زاڵی میدیایی، هات و چوو یاگۆو ئامه شۆی و ...
-  هەراڵەنه نەجیکیان، یاگۆو هێڵەنه نەجیکیان    
-  چایێوم پەی چڕی ل 39ی، خۆ چایی مەچڕیۆ، جگەی؛ واتم چایێوش پەی بارا.
-  هجوومش ئاردٚ ئەو حەمەمینەی، ل 39ی، ڕواڵەتێوەنه که ئادٚ لاو مامیشەنه بیەن و حەمەمینه! چەولاتەرەوه  و ئێتر مشیەیام پێسه بیەیا؛ هجوومش بەردٚ پەی حەمەمینەی. 
-  فرەو یاگانه «واو»ی پێوەنی به هەڵه نریانەره. مەسەڵەن؛ ئەدٚاو واڵەکاش ل 51ی جگەی ئەدٚا و واڵەکاش. کەشوکۆره ل 55ی، جگەی کەش و کۆره؛ تازه مشیۆم کەش و کۆوره بۆ؛ چوونکەتی ئادٚێ ئینای وارەنه (شار یام دەگا) و کەش و کۆ سەرتەرا چادٚیشا (بدٚیەیدێ پەی وتاروو؛ تقابل صورتهای اشاری و تمایز معنایی جایگاه در زبان هورامی، کورش امینی، دو هفته¬نامة دیار کهن، سال ششم، شمارة 95). ئەمنو کناچێوه ل 72ی، جگەی ئەمن و کناچێوه. 
-  پارێزناو زوای ڕاو ئاردٚەی بڕێو واژه و ئێستێلاحی زوانیێ ڕەسەنێ دلێ ئی ڕۆمانێنه، پێسەو؛ تووڵه ڕا، ولە گوڵاویێ، قەدٚپاڵ، بانجێڵه، قرچەو نیمەڕۆی، پۆپەو لووتێم، مرکیۆره، وناڵین، هۆدٚه، پەنگاو، زەنگۆڵێ، ڕێکەوت، کتوپڕ، دڵەورکێ، دماکەوته، هیچ¬نەزان، هیجبی، بێ¬چەم و ڕوو، ئەیره قووله، وەشەویسیێوی کتوپڕی، زەنگۆڵێش نەینێ چنیش، شۆتوو سەروو ئاوێ، لوێ دەموو شێریەره، لووشکه لووش، زۆخاو سەروو زۆخاوی، دڵش تەقنانێ، پێقەو سمێڵاش ئەی، پات نیان کەڵەکەوه، شێته واران (وارانه شێتڵه)، کەوتەبێ قەفایەره و ...  
ب) ساختار و دلێنه
-  چا ئەوەڵەوه و لاپەلوو 15یەنه، سۆسەنه مەینه دلێ ڕۆمانێ و بێ هیچ سەبەبێو گمه بۆ و بێ ئاکامه گنۆ.
-  زاوڵەکێ یانەو مامیش؛ شلێره، کناچێوهتەره و کوڕێوی 16/17 ساڵه، هیچ نەقشێوشا نیا و دیار نیا چیگەنه چی نامێشا ئاماینه و دلێ ئی ڕۆمانێنه، ڕۆڵشا چێشا.  
-  هەر پاسه چوار برای گەردٚەن کوڵوفتێ نازەنینێ ل 31یکه هیچ یاگێوەنه هیچ هەر مانێوەشا نیەنه (هەر پاسه وەڵتەر واچیا؛ کەسایەتیێ دلێ ڕومانێ مشیۆم گردٚێ کارێو یام نەقشێوشا بۆ).
-  دووکەڵوو ئاواتەکاش وینێ که سۆچای سۆچا؛ ڕواڵەتێوەنه که دووکەڵ نمەسۆچۆ!!
-  فرەو یاگانه وەخت و یاگێ و تەنانەت شێوازوو پێوەنی هێڵی (خەتتی) دلێ باسەکانه تێک شییەن؛ ل 33نه نویسیان، گردٚوو یانەکاو دلێ کووجیەکۆ یانەو نازەنینێ یەرێ دانێنێ، بەڵام ل 45یەنه یەرێ یانێتەر (یانێو گردٚەوه چوار دانێ) بێجگەم یانەو نازەنینێ ئاماینێ!!
-  وەرچەموو پاراگرافوو 4وو ل 45ی دوێ یاگێوه تێکرار بیەنەوه. ل 47ی پاراگرافوو 2ی؛ زەمانەکه مانگێوه فرەتەرا. چوون ئی سەفەره یەرێ حەفتێش پنه شییەن و چەولاچەوه دوێ حەفتێ فرەتەر بێ.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، کوورش ئه‌مینی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،ڕۆمانێ هەورامیه و دیاسپۆراو هەورامییەکا (گۆشەچەمێو سەروو ڕۆمانۆ «سیاوڕێحانه»ی،بەرویروو حەمەڕەزا بەهمەنی ) کوورش ئەمینی،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 30 آبان 1397 توسط همایون محمدنژاد
هاگاد٘اری پەی گلێرەوکەردەی " ڕازێ"جە هەورامانەنە


 بە،پاو،هەواڵوو"هاگاد٘اری گلێرەوکەردەی ڕازەکا هەورامانی پەی وەڵا بیەی جە کتێبوو ڕازەکاوهەورامانی" جە کاکەکوورش ئەمینی پەی پەلیانەو ''هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م'ی :

سڵام و حۆرمەت خزمەتوو سەرجەم ئازیزاو پێڕێ (تاقمە)

ئازیزا هەر پاسه که مزاندێ ئەدەبیاتی دەمواچ بەشێوی گەورە و تەنانەت به جۆرێو بنەڕەتوو ئەدەبیاتی ڕەسمی هەر وەڵاتێویا. به داخەوه ئا پاسه که ئێژاو واتەی بۆ، حەوزەو ئەدەبیاتی دەمواچوو هەورامانی و به تایبەت ژانروو ئەفسانەینه (ڕازێ) هەرمانێوه چامنێما نەکەردٚێنه. ئا هەرمانێچه که کریاینێ، تەنیا گلێرەوه کەردٚەی بیەن (دەسوەشی چا ئازیزا). زەمان فره ویەردٚەن و ئا کانگاو ڕازا به داخەوه فرێشا نەمەنێنێ. پی بۆنەوه داوا کەرمێ چا ئازیزا که؛
1)ئەگەر وێشا ڕازێ مزانا
2)یام کەسێو مژناسا
3)یام متاوا ڕازەکا به جۆرێو زەبت و تۆمار کەرا
4)یام خەبەرما دا پنه که وێما بلمێ و ڕازەکا کۆ کەرمێوه، پی ئادرەسه واچاما پنه؛ @yozamaa2000  

به دڵنیایەوه هەر کەس ڕازێوەما پەی کیانۆ، یام نام و نیشانوو یۆیما دۆ پنه، دلێ کتێبێویەنه که پی بۆنەوه ئینا دەسەوه؛ هەم نامۆو ئا کەسیه که زەحمەتوو کیانای ڕازەکێش کێشان و هەم نام و نیشانوو ڕاوی ڕازەکه و نامۆ دەگا یام شارەکەیش مەی. تەنیا ئازیزا کەسانێو که گەرەکشانا چی هەرمانێنه پاڵپشتێ زوان و فەرهەنگوو هەورامانی با واچێ که وەختوو تۆمار کەردٚەی ڕازەکانه با ڕاویەکه پەله نەکەرۆ و سەروو وێش گردٚوو لەق و پۆ ڕازەکێ واچۆ.

سپاسێوی ئەوەنەبڕیا



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اجتماعی، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، کوورش ئه‌مینی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هاگاد٘اری پەی گلێرەوکەردەی " ڕازێ"جە هەورامانەنە،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 26 مهر 1397 توسط همایون محمدنژاد

 270 بار دنده یک، از مریوان تا سنندج  (یعنی کسی نیست پاسخگو باشد، بدا به حال ما)/  کورش امینی


ساعت 8 صبح روز 18/07/1397 به قصد انجام امورات اداری از مریوان به طرف سنندج حرکت کردم. بعد از گذشت 3 ساعت و 10 دقیقه!! آن هم با چه دلهره و ریسک سبقت های آنچنانی به سنندج رسیدم. خارج از این مباحث عاطفی، آیا رواست که جادهای بین شهری (مختص دو شهرستان مریوان و سروآباد، منتهی به گمرک و در نتیجه خارج از کشور) و آن هم از مهمترین شهرستانهای استان با آن همه حجم واردات و صادرات خارجی، با آن همه درآمد از گمرگ باشماق چنان جادهای داشته باشد. آیا شایسته است؟ و در کدام یک از شهرهای ایران (با ادعا میتوان گفت، هیچ کدام از جاده های ایران پهناور) چنین جادەهای بین شهری وجود دارد که از شهری به شهری دیگر آن هم با مسافت 128 کیلومتری، 3 ساعت و 15 دقیقه هدر رفت وقت و هزینه در بنزین داشته و تردد بیش از اندازەی ماشین سنگین راننده را مجبور کند که 270 بار دنده را تا حد دنده یک پایین آورد. آهسته در حد توقف. تازه بعد از 15 تا 20 دقیقه رانندگی با دنده یک و دو در جایی که هیچ خطری نداشته باشد و بخواهی سبقت بگیری؛ پلیس رانندگی و جریمه!! (راهور) با کمینهای آنچنانی که انگار مترصد شکار هستند و در پیچهای خطرناک جاده سربازان وطن را تفنگ به دوش میان درختان بلوط یا لای درز سنگها به کمین نشانده تا رانندگان خسته و اعصاب در هم ریخته از صفهای طولانی انتظار پشت تانکرهای حمل نفت و تریلیهای ... به دام اندازند؛ جریمه بشی. 

به همین جهت است که چنین جادهایی آنقدر بحران‌ساز شدەاند. پیچهای آنچنانی، تردد بیش از حد ماشینهای سنگین که گاه صف طولانی آنها یک کیلومتر هم میگردد، رفتار نه در خور پلیس راهنمایی و رانندگی و در نهایت، خطاهای انسانی، منجر به وقوع هر چندین بار حوادث ناگوار می‌شود. آییننامه های ایمنی جادها می‌گویند؛ ایمنی در رانندگی از سه بخش انسان، جاده و خودرو تشکیل شده است. اما نقش و تاثیر آنها در بروز و پیشگیری از تصادفات، یک نقش کاملاً ترکیبی است. باز بر اساس آمار، عامل انسانی نقش پررنگ و محوری را در شکل‌گیری تصادفات جاده‌ای ایفا می‌کند و اساساً بین خودرو، انسان و جاده، هوشمندترین عامل که دارای قوه تصمیم‌گیری در مورد چگونگی به‌کارگیری دو عامل دیگر است، انسان بوده و این بشر است که با توجه به شرایط جاده و وضعیت خودرو، می‌تواند تصمیم بگیرد با چه سرعتی براند. اما باز این مورد در جاده های استانداردی است که رعایت اصول اصلی احتیاط و استاندارد جادەها رعایت شده و حجم تردد خودرو در آن رعایت شده باشد و نه جادەی مریوان سنندجی که حجم تردد ماشینهای سنگین در آن از فوق اضافه بالاتر رفته است. تمام مطالعات انجام شده در دنیا بر روی سه عامل یاد شده انجام شده است، این در حالی است که در خصوص جاده مریوان سنندج باید عامل چهارم را تردد بیش از حد ماشین سنگین و علاوه بر آن، عدم همکاری لازم پلیس راهور در ساماندهی مرتب و با برنامه تردد ماشینهای سنگین اعلام نمود. بحرانی عیان که لابلای تصمیماتِ نگرفتەی مدیرانی کارآمد، متخصص و متعهد!! گم شده است. زیرا در صورت مهیا بودن استاندارد تمام شرایط از خودرو!! و انسان گرفته تا جاده!!، باز با تردد خودوری بیش از حد مجاز، هر روز شاهد حوادثی سنگین از آن دست حوادثی میباشیم، که روزانه شاهد آنها هستیم و چند روزه با مهر سکوت و بی تفاوتی از کنار آنها میگذریم. تراژدی سیاه و نامیمون اما قابل پیشگیری جانهایی که چه تلخ با ثمن بخس در جاده ی مریوان سنندج قربانی ناهنگام تصمیمات ناگرفته ی مدیران دلسوز!! میشوند. چیزی که هیچ وقت قابل برگشت نیست. تراژدی سوانحی قابل پیشگیری که بسیار فراتر از آسیبهای مادی و مالی است.


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، کوورش ئه‌مینی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،270 بار دنده یک،از مریوان تا سنندج (یعنی کسی نیست پاسخگو باشد،بدا به حال ما)/ کورش امینی،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 19 مهر 1397 توسط همایون محمدنژاد
 ‍
هەورامان هانەبەرچەم


وێرەگانەو شێعرێ(خێزنای شێعرێ بە لەنجەوخەزانی تایبەت بە شێعر وانای) جە لاو ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری، لوا ڕاوە (عصری با شعر(خێزنای شێعرێ بە لەنجەو خەزانی)با اجرای شعرخوانی بە همت انجمن روجیار، برگزار گردید

وێرەگانەو شێعرێ(خێزنای شێعرێ بە لەنجەوخەزانی تایبەت بە شێعر وانای) جە لاو ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری، لوا ڕاوە (عصری با شعر(خێزنای شێعرێ بە لەنجەو خەزانی)با اجرای شعرخوانی بە همت انجمن روجیار، برگزار گردید

به پاو هه‌واڵووپەلیانەو"#'هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م''ی بەرنامەو"وێرەگانەو شێعرێ (خێزنای شێعرێ بە لەنجەوخەزانی تایبەت بە شێعر وانای) جە لاو ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری جە ساڵۆنوو ئێدارەو ئێرشاد ئیسلامی شاروو مەریوانی ، لوا ڕاوە.
ئی بەرنامە جە ڕاکەوتوو ۱٥ـ۷ـ۱۳۹۷ و جە  سات و ساعەتوو ٣/٣٠ دەسش پەنە کەرد و هەتا٦/۳۰مانیمەڕۆی درێژەش بێ کە جە نەوعوو وێشەنە ،بێ وێنە بێ.

ئەچی ئەرەنیشتەنە جە شارەکاو مەریوان،پاوە، نۆتشە، نەوسود، سەڵواوا، سنە،هەورامان تەخت،و....بەشداریشا کەرد و کۆڕەکەشا ڕازنابێوە.
بەشدارەکێ وەشەویسا:
موحەممەدڕەشید ئەمینی،مۆمن یەزدانبەخش،هادی سپەنجی،پەرویز بابایی،فەیسەڵ هێدایەتی،جەماڵ قادرپوور،ئەحسەن ڕەشیدی،سەباح جەباری،عەدنان مورادی، حوسەین وفایی،جە شارووپاوەی
حەسەن عومرانی،مەجید مورادی،ئامینە ڕەحیمی(ژوان)،مەنسوور سوهرابی جە شارووهەورامان تەختی،ویدا عوزەیری، فەرید ڕاژین،جە شارووسنەی،ئەیۆب حەق بین،حەمیدە بینەندە، موحەممەدسدێق کەریمی، سەحەر مەهدەوی کەورد، فاتێح ئەرژەنگی، لوقمان کانی سانانی جە ئەنجۆمەن ئەدەبی و کۆڕەوغەریباوشاروومەریوانی
حوسەین خۆرا جە شارووسەڵواوای، بورهان ئەختەر،فەرید عەباسی،بێهرووز مەحموودپوور،شیلان کەریمی،مەهوەش درۆستکار،سوبحان خالدی جە شاروومەریوانی

****

باتوجە بە اطلاع رسانی و گزارش وبلاگ فرهنگی، ادبی ،تاریخی'هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م''عصری باشعر (خێزنای شێعرێ بە لەنجەوخەزانی)با اجرای شعرخوانی بە همت انجمن روجیار، در شهر مریوان برگزار گردید

این برنامە کە درتاریخ ۱٥ـ۷ـ۱۳۹۷ و در ساعت ٣/٣٠ شروع وتا٦/۳۰شامگاە ادامە داشت کە در نوع خودش ،بی نظیر بود.




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، ئەنجومەنوو ڕۆجیاری، هومایون موحەممەدنژاد، کوورش ئه‌مینی، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، مه‌هدی ئه‌بری(هه‌ورام)، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی، فەرید عەباسی(فەراز)، سابیر عه‌زیزی، بێهرووز محەمەدپوور(شارۆ)، عه‌دنان مورادی، موحەممەدمۆمن یه‌زدانبه‌خش، فه‌رزاد مه‌هدی‌نیا(فه‌رزاد ژیواری)، هادی سپه‌نجی(خاڵه‌)، مەهوەش درۆستکار، بورهان ئه‌خته‌ر(هورامی)، مێهران ئه‌حمه‌دی، مامۆسا عەدەمی و فەیسەڵ هێدایەتی، موحەممەد سالاری، سۆبحان خالدی، سەعدوڵڵا خون خام(شەهریار)، ئامینه ڕه‌حیمی(ژوان)، فه‌ریدوون به‌هرامی"شرام"، ڕەحیم ڕەحمانی، حه‌سه‌ن عومرانی، سه‌عدی غەریبی، تالێب ئه‌داک، حسه‌ین خورا(خه‌یاڵ) ، سه‌باح جه‌باری، جوانمیرخووند(کۆساڵان)،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،وێرەگانەو شێعرێ(خێزنای شێعرێ بە لەنجەوخەزانی تایبەت بە شێعر وانای) جە لاو ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری،لوا ڕاوە (عصری با شعر(خێزنای شێعرێ بە لەنجەو خەزانی)با اجرای شعرخوانی بە همت انجمن روجیار،برگزار گردید،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 16 مهر 1397 توسط همایون محمدنژاد
هەورامی ؛زبان یا گویش/ دکترمهدی  سجادی/کورش امینی /صانع زندی


بە گزارش ''هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م‍ روزنامه دیارکهن با نوشتاری تحت عنوان"هەورامی ؛زبان یا گویش ؛مطالب و استنادی مبنی بر زبان بوده مسلم هورامی را اثبات مجدد کرد؛امید که شاهد پویایی و تداوم این زبان دیرین و اصیل باشیم.







طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، آموزشی، کوورش ئه‌مینی، شۆرش عه‌زیزی/"ئاوات"دیارکهن، دوکتورسه‌یدمه‌هدی سه‌جادی، تاریخ، اجتماعی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هەورامی ؛زبان یا گویش/ دکترمهدی سجادی/کورش امینی /صانع زندی،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 12 شهریور 1397 توسط همایون محمدنژاد

هاگاداری ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری پەی مەرگوو پارێزەراو ژیوگای


هاموەڵاتیە ئازیز و خەمبارەکا؛ سەرجەم خەڵکوو کوردەواری

دماو ئاراستەو پەرسە و سەرەوەشی وێما و ئەوپەڕوو بەروسەی ماتەمینیما

هەر پاسە کە ئاگادارێندێ، گەرەکما بێ ڕۆدیاروو ۹۷/٦/٤ ک.ڕ بەرنامێوی فەرهەنگی چێروو نامۆو ٫،شەوێوە چنی ڕۆجیار٫،ی بنیەیمێرە، بەڵام سەد جار حەیف، سەد جار پەژارە، هاگادار بیەیمێوە چوار ڕۆڵێ نیشتمانپەروەرێ، چوار کەڵە پیای وەڵات پارێزێ کە باڵای بەرزشا بە بەرزی شاهۆ و میراجی بێ، دڵە گەورەکەشا کەوت دلێ دووکەڵوو دارستانی، ڕۆح و جەستەشا باوەشیش ئارد٘ە دارە بەلوە سۆتەکاو زاگرۆسیەرە و پەی هەتا هەتای جاویدانێ بیێ.  
هەر چن پەی ئی بەرنامەیە هەوڵ و تەقالای فرە دریابێ و هیچ وەرپەنگێو نەتاوێ جە بەردەی ڕاوەو بەرنامەکەی کزێما کەرۆ و ڕاگیرما بۆ؛ بەڵام بە پاسوو حۆرمەت نیایرە و قەد٘رزانای زەحمەت و فیداکاری ڕۆڵەکاو وەڵاتی، بەرنامەکەی تا ماوەیوی دیاری کریا وزمێوە دما. چوون ئینایمێ سەروو ئی باوەریەوە کە شادی و شیوەنما ئینا چنی گرد٘وو خەڵکوو شارەکەیما.
ئەنجۆمەنی فەرهەنگی ئەدەبی ڕۆجیاری ۹۷/٦/۳
‍     




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ئەنجومەنوو ڕۆجیاری، سابیر عه‌زیزی، کوورش ئه‌مینی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،هاگاداری ئەنجۆمەنوو ڕۆجیاری پەی مەرگوو پارێزەراو ژیوگای،
نوشته شده در تاریخ شنبه 3 شهریور 1397 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 13 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...