کەلەبەروو شێعرا(۱٦٦)

‍ نه‌ورۆزگوڵ خێزان، نه‌ورۆزگوڵ خێزان
وادٚه‌ی وه‌هاره‌ن، نه‌ورۆزگوڵ خێزان 

به‌دٚه‌ن کافووران، خاڵ خورده‌ڕێزان
بۆشان مایه‌ی عه‌تر، بۆی عه‌نبه‌ر بێزان 

نه‌ورۆزگوڵ جاسووس گوڵان تازه‌ن
وه‌هار کیانان، مزانی وازه‌ن 

بافته‌ن په‌ی زینه‌ت ڕه‌ندان دڵبه‌ر
چوون جوققه‌ی تاووس بپێکاش وه‌ سه‌ر 

قاسێد نه‌ورۆزان نه‌ پای هه‌رده‌وه‌
یه‌ک یه‌ک به‌رئامان نه‌ تۆی په‌رده‌وه‌ 

هێمای خۆ زمسان ته‌شریف نه‌به‌رده‌ن
نه‌ورۆزگوڵ موژده‌ی وه‌هار ئاوه‌رده‌ن 

مزانی مه‌دٚۆ زمستان ویه‌رد
ته‌خت یه‌خبه‌ندش هه‌وا دا به‌ گه‌رد 

ئه‌رسه‌دٚ که‌ هه‌وای سه‌ردش به‌رۆ ته‌ن
خورشید مه‌نزڵگاش نه‌ بورج حووته‌ن 

به‌ڵێ، جاڕچیان نه‌ورۆز جاڕ مه‌دٚان
جاڕ پادشای نه‌ووه‌هار مه‌دٚان 

باد وادٚه‌ی وه‌شت جه‌ کۆسار مه‌یۆ
مزانی مه‌دٚۆ، نه‌ووه‌هار مه‌یۆ 

پادشای وه‌هار وادٚه‌ی وه‌ختشه‌ن
به‌ ته‌عجیل مه‌یۆ، ئامای جه‌ختشه‌ن 

وه‌خته‌ن شای وه‌هار بنیشۆ نه‌ ده‌ور
جاڕ بکێشۆ ڕه‌عد، ته‌مه‌لوول و هه‌ور 

وه‌خته‌ن بگێرۆ ڕووی ده‌شت و سارا
که‌وکه‌به‌ی وه‌هار، وێنه‌ی شای دارا 

وه‌خته‌ن به‌یۆ به‌ر ئوردووی گوڵاڵان
گێران ده‌ر و ده‌شت، چوون هه‌رده‌ساڵان 

وه‌خته‌ن بدٚۆ سان گوڵان هه‌زار ڕه‌نگ
چه‌رمه‌ و زه‌رد و سوور، چوون دیبای فه‌ره‌نگ 

وه‌خته‌ن شای وه‌هار بکیانۆ خه‌ڵات
سه‌وزه‌ی ئه‌تڵه‌س ڕه‌نگ په‌ی ڕووی سه‌ربێسات 

وه‌خته‌ن شه‌قایێق سه‌ر بارۆ وه‌ به‌ر
هۆردۆ ئاڵای سوور جه‌ باڵای که‌مه‌ر 

وه‌خته‌ن بوڵبوڵان جه‌ شیرین خاودا
بێدٚار بان جه‌ موڵک خاسه‌ی زه‌هاودا 

وه‌خته‌ن ساڕێش بۆ خاترشان جه‌ داخ
له‌ت بینان به‌ عه‌زم گوڵگه‌شت له‌یلاخ 

فه‌سڵ نه‌ووه‌هار وه‌خت گوڵگه‌شته‌ن
سه‌رزه‌مین به‌ ڕه‌نگ سارای به‌هه‌شته‌ن 

وه‌خت شادٚی و عه‌یش، ئه‌یام سه‌یره‌ن
په‌نه‌ش دڵشاده‌ن، ئه‌ر وه‌حش ئه‌ر ته‌یره‌ن 

ئه‌گه‌ر خاترێو ناچاخه‌ن زویر
وه‌هار بێ که‌یفیش مه‌به‌رۆ جه‌ ویر 

چوونکه‌ شای وه‌هار شادٚی موازۆ
هیچ که‌سێ خه‌مناک، مه‌لوول نمازۆ 

«سه‌یدی» چوون مه‌لوول هێجران یاره‌ن
فێشته‌ر خه‌مناکیش فه‌سڵ وه‌هاره‌ن

#سەیدی هەورامی

#هەو کرۆنا! کۆگە مەی؟ 

هەو کرۆنا دڵ هەژارەن کۆگە مەی؟
دڵوەشی ناوەش دیارەن کۆگە مەی؟

ئانە تۆ وینان جە دوور ڕۆجیار نیەن
جەننەتێوەن پەڕ جە نارەن کۆگە مەی؟

تاعەتوو ئێگەی پەڕوو چۆتەرمەیەن
چیگە تاوان تۆبەکارەن کۆگە مەی؟

تەژنە ئاوی منجەنۆ پەی ئاوەڕووی
ئاوەڕوو مەرگش ویارەن کۆگە مەی؟

نان خەریکەن ئاوەزش کەردٚەن تریت
کاسە هاڵی و چەمچە لارەن کۆگە مەی؟

دارەکەو ئێگەی سەرەی سەوزەن بەرش
باخەوان شاخدارە مارەن کۆگە مەی؟

بێجگە زمسانی نیەن وەرزێوەتەر
کۆنە ئەفسانەش وەهارەن کۆگە مەی؟

چێگە ئەر وازی "صراط المستقیم" 
گا یەمینەن گا یەسارەن کۆگە مەی؟

#جەماڵ قادرپوور

ئیسلام یا خورافات؟ !!

ئانە ڪام دینا بەتەحسێڵ مرۆ
مەگەر  دینێوە ،  سەراپا   درۆ

خورافات   بارۆ   بە نامێ  دینی
وەرگێرۆعیلم و هۆشوو  زەمینی

"اِقرَٲ " نە واچۆ  هەتا  " یعقلون"
نە زانۆ "ڪُل فی فَلَڪ یَسبَحون"

"فَانفُزو"ش نەبۆ هەتا"سَماوات"
نەژناسۆ پایەی نجوم ڪایێنات

بەها نەواچۆ پەی " اولی الاَلباب"
جەرگوو جاهێلا نەڪەرۆ ڪەباب

نەبۆش دەسووری تەعمیر دنیا
هە تا  "      اَلرَجُل  رَجُلُهُما    "
عومەر وعەلیش بێ سەواد٘ێ با
پەیامێش چیێ، پێسەو ئاوێ با

تۆ ڪەی  یاوانی  ئا یاگێ، واچی
بە تەنیا ڕەئیەو دەرۆنیت ساچی

جە سوهرەوەردی تا لاو  غەزالی
شێخی ئەشراقەو هەتا بووعەلی
مەڵڵائەسعەد٘  و   زانای  نۆدشە
ئیبنوو هەیسەمۆ تادوڪترگۆشە
هەزاران هەزارچوون فەخرڕازی
بە ڪام   مایەتۆ   گێریشا  بازی
تەڵا لێڵ مەبۆ بەخەس وخاشاک
مەلا زل مەبۆ بە عەبا و  پوشاک
هەر وەختێ مەلا هەقێقەت واچۆ
هەزار دوکترا  بە  نۆتقیش ساچۆ
بەڵامیچ  ئەگەر  ،  خورافات   ئارا
بە وێش و خەڵکی وخود٘ای قەرزارا
نەزانیش  مەنیە  گەردە٘نوو  دینێ
بزانە   مەغزا  ،  یا سێف   زەمینی
ئەلئەزهەر زانۆ ، دین کامەن بارش
تەڵاژناس  زانۆ   چننەن  عەیارش
بە خامی نەد٘یەی پەی دینووخود٘ای
دێرش  کەرد٘  زانی  مەنەنی  جیای
حیسابی ماچۆ   ئەنیشتاین   ڕوێ
قورئانش وانا سەنگین،چوون کوێ
وانە تەفسیروو  تەنتاوی  و  ڕازی
هەتا  بە دینیت   کەری   شانازی
ماشینی  وینە ،     وێڵش   ڕانندە
ڕانندە کۆر بۆ   کەی وینۆ   دەندە
ئانە  دینی  بۆ    پێسەنە    ڕیازی
پەنج و شش یانزە کەی وازۆ قازی؟
"حامی"ئیسلامی موستەنەد زانۆ
پەوکا بارەشەو وێنەی بەق  وانۆ

#حامی-غەریبی


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، پزشکی، حامی غەریبی، جەماڵ قادرپوور، مامۆساسەیدی هەورامی، سەیێدٚرەحمان مەحموودی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۱٦٦)،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 27 اسفند 1398 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۱٦۰)

ئاخ فەڵەک تا چەم گنۆ مەحشەر چەنەت بێزارنا
سەر هەتا پاو من کەری گەوهەر چەنەت بێزارنا
تێکەڵاوێشا کەری دۆشاو و دۆ، ئاوی و ڕوەن
تا کیانی پەی منی هەڕسەر چەنەت بێزارنا
کۆڵەکەم هەرچن خەم و ئاخ و هەژاری و مەینەتەن
وێت بیەی مەئموور و من کۆڵبەر چەنەت بێزارنا
شاڕەگوو شادیت بڕی و کەردت بە شاباشوو خەمی 
نۆکەرت کەردەن بە ئاغەی هەر  چەنەت بێزارنا
کەی هەنم سەبروو ئەیۆبی و عەمرەکەو نۆحی فەڵەک؟!
دڵ گەنان چی بەحرە کێشەش بەر چەنەت بێزارنا
ئینە تۆ کەردەن بە من ئاساوەکەی  مەر  کەردە بۆ
دڵ گەنم نەبیەن کەریش ساوەر چەنەت بێزارنا
بوومەلەرزە و ناوەشی و لافاوی هوون و پەڕ جە خەم
ئاخ فەڵەک پی جۆرە بەردم سەر چەنەت بێزارنا
#جەماڵ_قادرپوور

ادامه مطلب

طبقه بندی: ادبیات/شعر، فرهنگی و هنری، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، شهرها و روستاهای هورامان، جەماڵ قادرپوور،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۱٦۰)،
نوشته شده در تاریخ شنبه 10 اسفند 1398 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۱٥۹)


 پەی کاک جەماڵ قادرپووری جه زاوەر

دزاوەر مەکان جەماڵ قادرپـــوور
سڵامـــت چەنه، جە دۆڵاوی دوور

بەشش نەبڕیۆ خودٚای تاقـــــــانــه
پەڕ گوڵش کەردەن ئی هەورامانه

الحمـــــــــــدلله هیچ کەمش نیەن 
تا وێنەو تۆش هەن خۆ غەمش نیەن

رازنانتاوە ئا هــــــــەورامانــــــــــه
به نەسر و شێعر و سیاچەمانــــــه

تۆ و کاک هومایون به قەڵەمی ساز
ئوسمان نه بێرواس وزدێوە پەرواز

با منیچ بــــلوو هامنــۆی ســــەردار
چڕوو ئا خەڵکا کول کەپر و هــەوار

بلمێ بارمێنه چنــــــوور و کوڵاڵاش 
پەی دەسوەشانه کەرمێتان شاواش

قووله گنۆرە هــــــــــانه قـــــــەڵاوا
دەک ئاوەدٚان بی دزاوەر مــــــــــاوا
هەزار چوون جەماڵ چەنەت گناوە
هومایونێ گەل گەل بیا جــــه ڕاوە

جه ڕووی ئێلــتێفات چڕا "رێبوار"ی
شناسیاش کەرا چـــەنی ئەشـــعاری

#نەسروڵڵا کەنعانی(رێبوار)98/12/07 سنه

جوابوو کاکەجەماڵ قادرپووری 

سڵام و ئەدەب و ئێحترام خزمەتوو کاکە نەسروڵڵای ئازیز و وەشەسیای٫ لوتفت فەرماوا و سەربەرزت کەردانێ و مایەو شانازین پەیم یادت کەردەنا. 
زاوەر شاعێر و ناسک خیاڵێ پێسەو حاجی جەمال مەنووچەری،کاکە هومایون موحەممەدنژاد، کاکە هومایون نیکڕەفتار، کاکە فەرید ئەحمەدی، کاکە ئەحسەن قادرپوور و ...یش هەنێ و من لایق بە مسیاری و شاگردی هیچکام جە ئا ئازیزا نیەنا و جەنابت سەربەرزت کەردەنا
دیسان سپاس

هەزار جار سڵام ئەی دۆڵاونشین
یانەت بۆ ئاوا و ناحەزێت حەزین
دڵ پەڕ جە شادی و کەیف و سەفا بی
دوور کەوتەی خەم و جەور و جەفا بی
نەک  من بەڵ هەزار چوون من غوڵامت
سەد هەزار ڕەحمەت بە ویر و فامت
بکیانە تۆزێ جە خاکوو پاڵایت
تا دڵ لایق بۆ پەی کاڵاو باڵایت
#جەماڵ قادرپوور



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، هومایون موحەممەدنژاد، جەماڵ قادرپوور، فەرید زاوەری،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۱٥۹)،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 8 اسفند 1398 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۱٥۷)/پەی کۆڵبەرەکاو ژیوار و دشەی

‍ دڵ پەڕ جە تفەنگوو تۆن، هەینا نەکەری تۆخوا
کۆڵبەر شەوەزەنگش ڕۆن، هەینا نەکەری تۆخوا

ڕۆڵەش چەمەڕاو نانین، نانش سەمەروو شانین
دۆسش چەمەڕاو گیانین، هەینا نەکەری تۆخوا

قازی کەرە وێژدانت، حوکمش دە بە ئیمانت
وەس بدٚیەنە نیشانت، هەینا نەکەری تۆخوا

ئاورایەنە بێ هازەن، وەیلانەن و بێ نازەن
کۆڵێوە خەمش سازەن، هەینا نەکەری تۆخوا

دڵسەرد و سەرەش داخەن، وێرانە پەنەش کاخەن
شادیش وەنە قاچاخەن، هەینا نەکەری تۆخوا

کۆڵش پەڕەن و دڵ پەڕ، لاشەش تەڕەن و چەم تەڕ
گۆشت نەکەری تۆ کەڕ، هەینا نەکەری تۆخوا

کۆڵش بەرە نەک جەرگش، هوونین نەکەری بەرگش
بێ وادٚە نەدٚەی مەرگش، هەینا نەکەری تۆخوا

#جەماڵ_قادرپوور
هاواری کۆڵبەر.

ئاخ لە ڕەنگ زەردیم لە بەر بێ کەسیم
هاوار  لە  بە خت و چارەی بێ بەشیم

ڕەنجاوم لە ژین  سووتاوە جەرگم
لە پەرێشانیم   ڕازیم  بە مەرگم

حەیرانم لە چەرخ لە بەزم و ڕەنگی خنکاوی خەمم   هەر بە بێ دەنگی

خوێن و ئارەقم  کردم  پیمانە
سەر بە سەر بۆ ژین لەم نیشتمانە

با لە هاوارم   عالەم  تێ بگات
مەئیۆس لە بەختم کاتم هەر نەهات

بەخت وچارەی من لە حەق بێ بەش بوو
لە بەر بێ عاریم  چرای ماڵ گەش بوو

بە کۆڵ بە کۆڵیم  لە هەوراز و دۆڵ
بە لێوی تینووم  لە کێوانی چۆڵ

چی بکەم بەو بەختەی وا پێم دراوە
ناوی  قاچاخ  چی پێم سپێندراوە

سەرباز دە لای به تفەنگ و تیرت
ڕەحمی ئینسانی  بێنە لە بیرت

مەبە  بە قابێز بۆ بەخت و ژینم
مەشکێنە  دڵەی  پڕ لە برینم

سەرباز شیشەی دڵ منداڵ مەشکێنە
عەزمی  مەردانەت  لە دڵ بنوێنە

سەرباز هاواری منداڵ بە سۆیە
بەرزتر لە ناڵەی تفەنگی  تۆیە

دڵی  منداڵم    هەر  بە  ئاواتە
با ڕەنگ زەرد نە بێ لەم سەر بیساتە

فەریاد و  ناڵەی بەرد ئەتاوێنێ
ئاوات و  هیوای  دڵ  ئەلاوێنێ

سەرباز  دەخێلم  ڕجامە  لە تۆ
بۆ تیکەنانێ  مەمکە  ڕەنجەڕۆ

کۆڵبەری  هەژار  دڵ  پەرێشانم
بە بێ  دڵسۆز و  نام و نیشانم

چەنهای چەن ساڵە ئەو ژینە بەشمە
شاهێدم  خوێن و ئارەقی لەشمە

زەمانە هەموو  ڕێگەی لێ بەستم
فەنا چوو بەخت و ئاوات و هەستم

ڕەنگی جوانیم  لێم  هەڵ وەریوە
گورێسی  کۆڵم   شانمی  بڕیوە

بەو هەموو  کۆڵە و خەمی منداڵان
ئەی بڕم  دۆڵ و  هەوراز و یاڵان

تا بەڵکوو منداڵ لە خەمان دەر بێت
موحتاجی دەستی نامەردان  نەبێت

#عوسمان ڕەحیمی هەجیجی


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، عوسمان ڕەحیمی(مورید)، سه‌باح حه‌سه‌نی شیانی، جەماڵ قادرپوور، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 28 بهمن 1398 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۱٥۳)

‍ وێرەگان ودڵ خەمین، ڕۆجیار جە من بێچارەتەر
خەم دڵش نامان کەرۆ ساتێ دڵوو من لاشەخەر

دەردە سێ‌خورمێ مدٚۆ تاڵم وەشی تاڵەن وەنەم
 چەم تلاوتلشەن جە ئێش و دەم جە ناڵەی بێ‌خەبەر

شۆڕە ویکۆڵوو لچی تەکیۆ بە ئاهی سەردەوە
بدٚیە گۆنا بی بە میراو، شانە بەنگای بێ خەتەر

بوومەلەرزەو مەینەتی کەوتەن دەس و زەنگۆڵەکام
پا جە پا کەوت،وڵکێ کانگەو مەڕمەڕی، قیرەن یەهەر

بێخەمی موو مەڵکەمووتین، کەی دەسم یاوۆ وەنەش؟
یا لەقی مەڕیاو حەقین هەی‌هوو ئەگەر گێرۆ سەمەر

ئەی ئەدٚاو مەرگوو وەشی و شەوقی و خوەو ئاواتەکام
لاشەکەم قورسەن وەسێشەن ئیسە ڕۆحم بارە بەر

دڵ بیەن گێسکوو هەیاسی گا بە ناز و گا غەزەب
یا بڕەش سەر یا چەنەش دەس کێشە کورت و موختەسەر

#جەماڵ قادرپوور


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، شهرها و روستاهای هورامان، سه‌باح حه‌سه‌نی شیانی، حامی غەریبی، جەماڵ قادرپوور،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۱٥۳)،
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 14 بهمن 1398 توسط همایون محمدنژاد
زاور(زاوەر) و بررسی واژەی آن در فرهنگ لغت ها و فرهنگ های جغرافیایی و تاریخی/گردآورندە :همایون محمدنژاد

برای بررسی واژەی زاور(زاوەر) ،ابتدا آن را در واژەنامە ها و فرهنگ لغت ها و فرهنگ های جغرافیایی و تاریخی و ... بە نتایج نوشتە شدە و مستدل زیر اشارە می کنیم.

۱ـ زاور،  : zāve (a) r  نام روستایی است کە در منطقەی هورامان لهون،ازتوابع بخش نوسود(شهرستان پاوە)استان کرمانشاە،قرار دارد ،تلفظ نام روستا از زبان اهالی (زاوەر) ودر فرهنگ جغرافیایی و نقشە و گیتاشناسی و منابع تاریخی، دزآور(دزاوەر)هم آمدەاست.برای آشنایی بیشتر با این روستا ،از نوشتەهای یکی از نویسندگان توانای منطقەی هورامان کە خود اهل زاور می باشد،می پردازیم .

[زاور،زاوه‌ر،دزآور)کجاست و آثار تاریخی و دیدنی آن کدامند ؟
نام روستایی است زیبا و با صفا درپای کوه (دالانی) از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه واقع دراستان کرمانشاه قراردارد.زاور(زاوه‌ر،دزآور)از غرب با روستاهای(کیمنه وهانی گرمله) ازشرق با شهرنودشه،از شمال وبه موازات کوه دالانی باکوه های زیبای بخش هورامان تخت (شهرستان سروآباد) وازجنوب با شهرهای نوسود (پاوە)و طویله(تەویلی) اقلیم کردستان عراق هم مرز می باشد،این منطقه که ادامه هورامان لهون بوده وشهرنوسود و مرکزیت آن رادارا می باشد.این روستا که به ( بهشت هورامان) معروف است به واسطه چشمه وباغ های فراوان وکوهستان ها ومکان های سرسبزاین شهرت را پیدا کرده ، تاریخی به قدمت هورامان دارد که با ذکرآثار تاریخی وباستانی سابقه تاریخی دزآوربیشترمشخص می شود:

1- آثارتاریخی و به جا مانده (شهرترتیبا-قوولوو ده‌ره‌و ته‌رتیبا)درحد فاصل این روستا وشهرطویله (کردستان عراق) ازیادگارهای دوران مادها.

2- آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین زاوری،دزآوری(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است.که در مطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدرزن سیدمصطفی هورامی مشهور به(پیرشالیار)و جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.در ضمن ایشان پیر و بزرگ و رهبر دینی شبک های هورامی زبان موصل و کرکوک و از رهبران و حەوتەوانە و هفت تن آئین یارسان و زاور و چشمەهایش همچون مالمین،بنیامین را مقدس می شمارند وزاور مکان جلسات این آئین می باشد.

3- آرامگاه بزرگان واولیاالله ازجمله:پیرمحمد-ئەدالوپیرا(مادرپیرمحمد وبزرگان دیگر) –پیرحاجی،پیرموستەفا،ملاقاسم و صوفی سیرالی(سید باباعلی)که به عقیده حاج محمدعبدی پور دزآوری ،ایشان جد بزرگ پدربزرگم صادق محمدنژاد می باشد.

4- چشمه مالمین(معلمین) محل درس وکتابت وارشاد مریدان وشاگردان شیخ شهاب الدین  بوده است ،که درجوارآرامگاه شیخ قرار دارد و به گفته مردم دزآور که سینه به سینه نقل شده است،هرچند دربرخی ازسالها وآن هم درماه های پایان تابستان آب چشمه کم شده ، ولی تا حال این چشمه خشک نشده ودرچهارفصل آب ازآن  جاری می شود.کوهستان دالانی که گردشگاه زیبای روستای ماست هرساله وبه خصوص درفصل بهار بسیاری ازمهمانان مناطق هورامان وکردستان وکرمانشاه ازآن دیدن می کنند.

5- مکانی سرسبز وباغ دار به نام (ده‌ره‌ومه‌ری-چه‌مه‌ومه‌ری)که محل مشورت انجمن وبزرگان و زیرکان روستا به نام های ژیرلا بوده است که مردم براساس انتخابات سالم  افراد(ژیر)یعنی زیرک وعاقل را جهت اداره مطلوب روستا برمی گزیدند( گویند:شیخ  به  همراه شاگردان و ژیرلا درهمین مکان جهت اداره امور به شور و تبادل فکری اهتمام داشتند.

6-قلعه ها وآثار تاریخی در( قه‌لاورا(ویران شده)- قه‌لاوگاورا(گبران ومغ های زردشتی) - قه‌لاوه‌روبیرا )که حکایت ازرواج دین زردشت که درقلعه گاورا ( همان گوریاگبر زردشتی) که همان مغ ها وموبدان زرشتی بوده  وبه عنوان مبلغان و روحانیون زردشت تعالیم آیینی را برای پیروانشان بازگوکرده و برای روشن داشتن آتش قلعه ها وترویج دین به همراه امشاسپندان و نگهبانان آتش،تلاش  می کردند.

7-وجود سنگ قبرهای دوران اسلامی دراطراف چشمه مالمین ،که گویند گذشته خطوط  میخی و پهلوی اشکانی درآن ها وجود داشت ، لیکن اکنون زبان کوفی وعربی وآن هم بسیارناخوانا ماندگار است و کتیبه تاریخی مسجد دزآور(سنگ نوشته)تعمیرمسجددزآورباقدمت 238سال.
این کتیبه(سنگ نوشته) که درطبقه اول مسجد روستای دزآورودرقسمت وضوخانه وآبخوری هاقراردارد.قدمت این نوشته سنگی برابرتاریخ مندرج درآن به سال 1193ه.ق بوده است(239سال قدمت).کتیبه به تعمیرمسجد دزآوربه دست محمد یوسف سان(سلطان)حاکم بزرگ هورامان اشاره می کند.داستان ازاین قراربوده که محمدیوسف سلطان حاکم وقت هورامان لهون وتخت طی سفری که به دزآورداشته است،درباغستان (هامنو)به دیدارملاقاسم دوم پدربزرگوارمرحوم ملانعمت(که نسبت فامیلی خانواده نعمتی هابدان سبب است)می رود.وباتوجه به این که ملا قاسم،احترام وپذیرایی شایانی ازحاکم وقت هورامان می کند،سلطان نیزازاین همه احترام ومهمان نوازی ماموستا،بسیارشادمان شده،وازایشان می خواهدبابت این همه محبت هرخواسته ای راکه می خواهید.انجام می دهم.ماموستاهم به نیازمسجدتاریخی دزآوربه تعمیروبهسازی آن اشاره می کند،وسلطان خواسته رااجابت کرده ومسجدرادرزمان بسیارکمی مرمت می کند،و جهت یادبوداین کتیبه نگاشته می شود.
همایون محمدنژاد/بهمن ماه ۱۳٨۹
آدرس مقالە:                                           
http://haneberchem.mihanblog.com/post/89 ]
۲ـ زاور: اسمی پسرانه کە ریشە کردی دارد.
معنی: (تلفظ: zāve (a) r) ظاهراً از برخاسته های فرقه آذر کیوان است و معنای متعددی برای آن آورده اند از جمله دلیری و یارایی - جرئت
اسم های مشابه مانند زاوش، زاکیه و زراتشت را هم بخوانید.
معنی زاور در لغت نامه دهخدا
زاور. [ وَ ] (ص ، اِ) خادم و خدمتگار باشد. (برهان قاطع) (آنندراج ). چاکر و خادم. و بدین معنی از ریشه ٔ زور است. (فرهنگ نظام ) : 
چیست چندین آب و گل را پیروی کردن ز حرص    آب و گل خود مر ترا بسته میان زاوری.
(سنایی غزنوی)
و رجوع به زاوری شود. || و بمعنی زنده است. (شرفنامه از ادات الفضلاء). زنده و سلامت را نیز گفته اند. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). || ژنده بود یعنی بزرگ و قوی هیکل و توانا. (برهان قاطع). ژنده و بزرگ و قوی هیکل و توانا. (ناظم الاطباء). || قوت و زور. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). قوت و زورو ریشه ٔ این لفظ و زور یکی است که در اوستا زاوره بوده است. (فرهنگ نظام ). در فارسی زاوربمعنی زور، قوت ، نیرو، توانائی. (حاشیه ٔ دکتر معین بر برهان قاطع،زور). و رجوع به زور شود. || سیاه. (شرفنامه ٔ منیری از زفان گویا). رنگ ولون سیاه. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). در بعضی از فرهنگها بمعنی رنگ سیاه مرقوم است. (فرهنگ نظام ). || بمعنی آب سیاه هم آمده است و آن علتی باشد مشهور. (برهان قاطع). بیمارئی که آن را آب سیاه گویند. (ناظم الاطباء). || و بعضی عضوی که آب سیاه آورده باشد گویند: زاور شده است. (برهان قاطع). هر عضوی که مبتلا به آب سیاه شده باشد. (ناظم الاطباء). در بعضی از فرهنگها بمعنی عضوی که آب سیاه آورده باشد نوشته اند. (فرهنگ نظام ). || بمعنی چاروای سواری هم آمده است که بعربی راحله خوانند. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). حیوان سواری و بارکش در سفر که لفظ عربیش راحله است و بدین معنی نیز از ریشه ٔ زور است. (فرهنگ نظام ). حیوانی را گویند که بر آن سوار شوند و بتازی راحله گویند. (فرهنگ جهانگیری ) (آنندراج ). زاور راحله بود : 
مگر بستگانند و بیچارگان و بی توشگانند و بی زاورا . رودکی (لغت فرس اسدی ص 129 از حاشیه ٔ دکتر معین بر برهان قاطع).
|| (اِخ ) ستاره ای است سیاره در آسمان سوم که کشور پنجم منسوب است بدو. خانه ٔ او برج ثور و جوزا است و او را مطربه و دفافه ٔ فلک نامند. و آن را بیدخت و ناهید میخوانند و منجمان سعد اکبرش گویند و بتازی زهره نامند. (شرفنامه ٔ منیری ). نام ستاره ٔ زهره است. (آنندراج ) (ناظم الاطباء) (فرهنگ نظام ). زاور زهره باشد. (لغت فرس اسدی ص 129 از حاشیه ٔ دکتر معین بر برهان ). || (اِ) و بمعنی زَهره که کنایه از دلیری و یارائی باشد. (برهان قاطع). و کنایه از دلیری و یارائی بود. (ناظم الاطباء). بمعنی زهره و یارا نیز گفته اند و شمس فخری بهمین معنی گوید:
آنکه نبود خلاف فرمانش    انجم و آفتاب را زاور.
و ظاهراً زهره را که اسم کوکبی است زهره بفتح راء خوانده و این بیت را گفته واﷲ اعلم. (فرهنگ رشیدی ). || (ص ) ممسک و بخیل. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). زفت بخیل را گویند. (فرهنگ نظام ). || ممتنع که برابر ممکن باشد. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). ظاهراً از برساخته های فرقه ٔ آذرکیوان است. (حاشیه ٔ برهان قاطع چ معین ).
زاور. [ وَ ] (اِخ ) قریه ای است از قراء اشتیخن در صغد. (ازانساب سمعانی ). یاقوت آرد: ابوسعد (سمعانی ) گوید: زاور قریه ای است در اشتیخن صغد. (از معجم البلدان ).
زاور. [ وَ ](اِخ ) قریه ای است در عراق و بدانجا منسوب است نهر زاور که متصل به عکبرا است و این سخن از نصر است. (ازمعجم البلدان ). و در همان کتاب آمده : قریه ٔ زاور درکنار نهر زاور است. (از معجم البلدان ، نهر زاور).
زاور.[ وَ ] (اِخ ) نهر... نهری است متصل به عکبرا و قریه ٔ زاور کنار آن است. (از معجم البلدان ، نهرزاور).

معنی زاور به فارسی/زاور/زوار، خادم، خدمتکار، چاکر، پرستار
( اسم ) زهره ناهید . 
قریه ای است از قرائ اشتیخن در صغد
زاور شدن ( مصدر ) آب سیاه آوردن عضوی از بدن .
زاور فرتاش /محال و ممتنع الوجود
معنی زاور در فرهنگ معین
( ~.) (اِ.) زهره ، ناهید.
( ~.) (اِ.) حیوان سواری و بارکش ، راحله .
( ~.) (اِ.) علتی است که آن را آب سیاه گویند.
(وَ) (ص فا.) = زواره : خادم ، خدمتکار.
معنی زاور در فرهنگ فارسی عمید
زاور  ـ زور، قوه، قدرت، یارا، توانایی.
خادم، خدمتکار، چاکر، پرستار: جگرتشنگانند و بی توشگان / که بیچارگانند و بی زاوران (رودکی: ۵۴۳).
زاورـ یارا ، توانایی
[آقای همایون محمدنژاد در رابطە با وجە تسمیە زاور،زاوەر،دزآور،دزاوەر درتلفظ و نوشتار اهالی و دیگران ،چنین نوشتە است:
" واژە"زاور یا زاوەر واژەای است کە اهالی روستا بە زبان می آورند، اما مناطق دیگر واژە دزآور ،دزاوەر را تکلم می کنندکە چنین بە نظر می رسد چنین آمدە باشد:
دە +زاوەر =روستای زاور کە احتمالا" حرف "ه:بە مرور زبان حذف شدە است
دەزاور =دزآور =دە و روستای زاور یعنی روستایی کە دارای چشمە و آب فراوان باشد،نمونە این واژە ها در زبان هورامی :زاولی(زاوڵی)نام چشمە و کوهستانی در دامنەی کوە شاهوی شهر پاوە
زا پسوندی است کە زایش و رویش و بالندگی و سرسبزی را می رساند.
از دیگر واژەهایی کە درارتباط با روستا ربط دادە می شود ترکیب واژەی :دز+آور کە چنین بر می آید کەدر اصل دژ +آور (ئایێر،ئاوێر،ئەیر) بە معنای قلعەی آتش بودە کە وجود قلعەهایی چون قەڵاو گاورا،قەڵاو وەروو بیرا و...مصداق وتٱیید کنندەی نظر می باشد.


ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، آموزشی، دینی ومذهبی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، جەماڵ قادرپوور،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،زاور(زاوەر) و بررسی واژەی آن در فرهنگ لغت ها و فرهنگ های جغرافیایی و تاریخی/گردآورندە :همایون محمدنژاد،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 15 دی 1398 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.

تعداد کل صفحات : 8 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...