شه‌ونشینی فه‌رهه‌نگی«شه‌وچه‌ره»(به‌رنامێوی تایبه‌تی فه‌رهه‌نگی‌ جه‌ ئه‌ره‌مه‌رزیاو شنه‌و فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی)  

بە پاو هەواڵوو کاکەئێبراهیم شەمس"ی پەی هەورامان هانەبەرچەم"ی:شه‌ونشینی فه‌رهه‌نگی «شه‌وچه‌ره»(به‌رنامێوی تایبه‌تی فه‌رهه‌نگی‌ جه‌ ئه‌ره‌مه‌رزیاو شنه‌و فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی) جە شاروو پاوەی لوا ڕاوە.
ئه‌ره‌مه‌رزیاو شنه‌و فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی جه‌ درێژایی جموجووڵه‌ فه‌رهه‌نگیه‌کاشه‌نه‌ دایمه‌ حه‌ولش دان تا به‌ عالته‌رین شێوه‌ به‌ فه‌رهه‌نگ و کلتووروو هه‌ورامانی خزمه‌ت که‌رۆ. یۆ جه‌ ئا ڕه‌سم و ئایینا که ژیوای خه‌ڵکوو هه‌ورامانیه‌نه‌ یاگێوه‌ی تایبه‌ته‌ش بیێنه‌، ‌ئایینوو شه‌ونشینی بیه‌ن که‌ هه‌ر چن ئیسه‌ فره‌ که‌مڕه‌نگ بیه‌نه‌وه‌ و په‌ی ئێمه‌ خه‌ڵکوو شاری ئێتر مه‌گه‌ر پێسه‌و ڕازێوی په‌ی زاڕۆڵاما نه‌قڵش که‌رمێ، به‌ڵام تا ڕادێوی که‌م دلێ بڕێو جه‌ ده‌گایانه‌ هه‌ڵای به‌ شێوه‌ی قه‌دٚێم ملۆ ڕاوه‌. 
ئێمه‌ به‌ پیشنیاروو هامکاراو ئه‌نجومه‌نوو شنه‌ی بڕیارما دا ئی ئایینیه‌ به‌ شێوێوی فه‌رهه‌نگی زیننه‌ که‌رمێوه‌ و جه‌ شه‌وه‌کاو زمسانیه‌نه‌ دوێ حه‌فتێ جارێو شه‌وێوه‌ ئه‌نجومه‌نه‌نه‌ بنیشمێره‌ و ئایینوو شه‌ونشینی به‌رمێ ڕاوه‌. 
وه‌ڵ جه‌ گردٚ چێوی با بزانمێ وه‌ڵینه‌کێما ئی شه‌ونشینیێشا چه‌نی گێرتێنێ:
خه‌ڵکوو هه‌ورامانی جه‌ ویه‌ردٚه‌نه‌ خه‌ڵکێوی فره‌ زه‌حمه‌تکێش بیه‌ن و گردٚوو ژیوایشا سه‌روو هه‌رمانه‌و باخداری و کشت و کاڵ و تا ڕادێوی که‌میچ ئاژه‌ڵداری چه‌رخیان. به‌ جۆرێو که‌ شش مانگه‌و وه‌هاری و هامنی یه‌کسه‌ر هه‌رمانه‌ش که‌ردٚێنه‌ و وێره‌گا به‌ له‌شێوی شه‌که‌ت تا ساعبێ وته‌ن.
به‌ڵام شه‌وه‌کێ پایێز و زمسانی که‌ شه‌وێ سه‌ردٚێ و درێژێ بیێنێ، خه‌ڵکی په‌ی ئانه‌ی بتاوا وه‌ختوو وێشا په‌ڕ که‌راوه‌ به‌ نۆبه‌ شه‌ونشینی لوێنێ یانه‌و یه‌کترینی و تا یه‌رێ چوار سه‌عاتێ به‌ قسێ وه‌شێ و ڕازئه‌وه‌گێڵنای و به‌ گه‌مه‌ که‌ردٚه‌ی و به‌ شه‌وچه‌ره‌ واردٚه‌ی شه‌وه‌کێشا دێنێ سه‌ر.
سه‌مه‌روو باخه‌کاو هه‌ورامانی فره‌ته‌ر یا هه‌ناری بێنێ یا وه‌زی. جه‌ ئی شه‌وانه‌ بڕێو وه‌ختێ ئی شه‌ونشینیێ یاردٚی دایچش پاڵه‌نه‌ بێ و وه‌زه‌ره‌ماڕای و مه‌ژگه‌ چنیه‌ی و هه‌ر پاسه‌ هه‌ناره‌کوای و ڕۆگنار گرینایچ به‌ گه‌ل جه‌ ئا شه‌وانه‌ ئه‌نجام دریێ.
وه‌ختێو باسوو شه‌ونشینی کریۆ بێ ئێختیار زه‌ینما ملۆ سه‌روو دویه‌ر چێوا:‌ گه‌وره‌وه‌بازی، ڕاز ئه‌وه‌ گێڵنای و شه‌وچه‌ره‌واردٚه‌ی‌.
گۆره‌وه‌ بازی یۆچا گه‌ما بێ که‌ فره‌ته‌ر پیای و کوڕێ جوانێ ئی گه‌مه‌یه‌ که‌رێنێ و پاڵشه‌نه‌ گرم و قاڵ بێ و گۆرانیه‌ واته‌ی و شادٚی و خه‌ڵک گردٚ پێسه‌و یۆی بێ نه‌ که‌س ده‌وڵه‌مه‌ن بێ و نه‌که‌سیچ ئاورایێنه‌ سه‌ره‌ نیێوه‌.  
شه‌وچه‌ره‌ ئا واردٚه‌مه‌نیه‌ بێ که‌ شه‌وه‌کاو پایێز و زمسانی دلێ شه‌ونشینیه‌کانه‌ دلێڕاسه‌و یانه‌یه‌نه‌ سفره‌ یاوێنێره‌ و شه‌وچه‌ره‌ش که‌رێنێ سه‌ر و گردٚ پێوه‌ره‌ وه‌رێنێش. شه‌وچه‌ره‌ جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌ تایبه‌ت بێ به‌ ئا سه‌مه‌را که‌ باخه‌کانه‌ بێ. فره‌ته‌ر هه‌ناری بێنێ و مژگه‌ و هه‌چکوچی و هه‌نجیره‌ وشکێ و ساوه‌ لتێ و قه‌یسی و .... ئیجا ڕه‌سمێو بێ دماو هه‌نار واردٚه‌ی ئافته‌وه‌ و له‌گان ئارێنێ و پیای ده‌سێشا شۆرێنێ.(ئه‌ڵبه‌ت ئینه‌ نموودێو جه‌ پیاسالاری بێ).
به‌ڵام جه‌ ویاری فه‌رهه‌نگیو ئی باسه‌یه جه‌ شه‌ونشینیه‌کانه‌ باسوو ڕاز ئه‌وه‌گێڵنایا. ئاوه‌خت که‌ هیچ ڕه‌سانێو نه‌بێ؛ نه ئینترنت و نه‌‌ میدیا و نه‌ ڕادیۆ و نه‌ ڕۆنامه‌ و گۆڤار و حه‌تتا نه‌ کتیب بێ، ڕاز ئه‌وه‌گێڵنای فره‌ ڕه‌واجش بێ. خه‌ڵکی دماو یه‌ک ڕۆی کاری یا چن ڕوێ کاری په‌ی ئیسراحه‌تی و ده‌مه‌ته‌قێ شه‌ونشینیه‌نه‌ ده‌وروو یۆی گلێرێ بێنێوه‌ و داوا که‌رێنێ جه‌ پیایوی شاره‌زای باسه‌وادٚی که‌ پنه‌ش میرزا واچینێ ، تا ڕازه‌شا په‌ی گێڵنۆوه‌. و ئه‌پێسه‌ چن سه‌عاتێو وه‌ختوو وێشا ویارنێنێ. ئی شه‌خسه‌ که‌ ڕازه‌‌کێ گێڵنێوه‌، ئێننه‌ ڕازه‌‌کێش ملوو خه‌ڵکیه‌ره‌ و به‌ تایبه‌ت جوانا و زارۆڵاره‌ کاریگه‌ریش بێ، ئا خه‌ڵکه‌ وێشا نیێنێ یاگێ پاڵه‌وانه‌کاو ڕازه‌کێ. ماچا جارێوشا جه‌ یۆ جه‌ ده‌گاکاو هه‌ورامانی وێره‌گانێو دماو نانوو وێرێگای خه‌ڵکی فره‌ سه‌روو حه‌وزی گلێرێ باوه‌ و کیانا شۆنه‌و میرزافڵانه‌که‌سی که‌ ڕاز ئه‌وه‌گێڵن بیه‌ن. میرزا به‌ ئاو و تاو ده‌س که‌رۆ ڕازه‌وه‌گێڵنای که‌ فڵان پاڵه‌وان شمشێره‌که‌ش کێشا و به‌ زه‌رب ماڵاش دژمه‌نه‌که‌یشه‌ره‌. چا عانه‌نه جوانێو ئێننه‌ دلێ ڕازه‌کێنه‌ بۆ و وێش نیان یاگێ پاڵه‌وانه‌که‌ی، خه‌نجه‌ره‌کێشۆ و که‌رۆش له‌مه‌و یۆته‌ریه‌ره‌ که‌ پاڵشه‌نه‌ نیشته‌نه‌ره‌. ئینه‌ گرد کاریگه‌ری ڕازێ و ڕاز ئه‌وه‌ گێڵنای جه‌ شه‌ونشینیه‌کانه‌ بیه‌ن.

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، اخبار، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، نه‌سیمووفه‌رهه‌نگوووهه‌ورامانی، ئێبراهیم شه‌مس، فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی، وەلی فەتاحی، میرزامەجید عەدەمی و فەیسەڵ هێدایەتی، فایق لوتفی، حه‌بیبه‌ڵڵا موسته‌وفی، قەیۆم دانشوەر،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،شه‌ونشینی فه‌رهه‌نگی «شه‌وچه‌ره»(به‌رنامێوی تایبه‌تی فه‌رهه‌نگی‌ جه‌ ئه‌ره‌مه‌رزیاو شنه‌و فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی)،
نوشته شده در تاریخ جمعه 18 بهمن 1398 توسط همایون محمدنژاد
کەلەبەروو شێعرا(۹۱)

ئی خەڵکە عەمرێن کە دڵ مەردێنێ
باخ   و   باخات  و  گردی  زەردێنێ

هەرمانەو هارەق متەی پەی ئیشان
ئانێ   تێرێ  با ،  مشتێ جەردێنێ

قەدیم ئی خەڵکە ئاوەز بێ و هازە
داخۆم ئیسە چێش حیزش کەردێنێ؟!

دەروونشا بیەن  بە کوورەو ئایری
هەناسە  کێشا   یۆ یۆ   سەردێنێ

ئەورایی پاسەش کەردەن بە خەڵکی
ئاواتەکێشا   ،    دڵنە    مەردێنێ

ئیسە نەی شۆنەو نانە لەمێوە
جە فیشەک لوخێشا ویەردێنێ

ئانێ پێسەشا کەردەن بە خەڵکی
مەر خود٘ا  زانۆ   چ   نامەردێنێ

#پەرویز   بابایی 

 خەم دەمش دڕیانەرە ، شاد٘ی کەسی مەدارۆ

هەڵمەو دەموو زمسانی چەمێ پیای بەر مارۆ

تۆزە مەتەکیۆ پەیما گژەو داخا نمازۆ

هەنارەکێ زەردێنێ کەس نیا باخی دارۆ

پەنجەرە ماتش کەردەن چیروو دیوارێ بەرزی

کەس ونەو مریچڵەکا ئی هەڵمەتێ مەوجارۆ

قەراخوو ڕاو وەهاری پەڕا هەرس، کێ ماچۆ؟

ئی زمسانە تا مەنەن ئەپی کەشا مەیارۆ!

من و مایەیوە بەرزەو چنارێ وشک و بێ گیان

ماچی وێم وزوورە وار تا نەکریانا دارۆ

تێخەی مەسانا ژیرێ  بڕا دەسوو زەمانەی

هەتا زمسانی پێسە کەس زاتش نەبۆ بارۆ

#فەرید عەباسی



ادامه مطلب

طبقه بندی: ادبیات/شعر، زوانی هه‌ورامی، فەرید عەباسی، په‌رویز بابایی، حامی غەریبی، قەیۆم دانشوەر،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،کەلەبەروو شێعرا(۹۱)،
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 31 اردیبهشت 1398 توسط همایون محمدنژاد
جەشنوارەو یۆوەمین شێعرەو کوردی هەورامانی

بە ئەرک و زەحمەتوو 

ئەنجومەنوو شنەوفەرهەنگوو هەورامانی

شارووپاوەی ـ پەنج شەمە٥ـ۲ـ۱۳۹٨

@hawramanhaneberchem




طبقه بندی: اجتماعی، فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اخبار، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، عادڵ موحەممەدپوور، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، موحەممەدره‌شید ئه‌مینی، کوورش یوسفی(ئاریا)، سابیر عه‌زیزی، بێهرووز موحەممەدپوور(شارۆ)، جەواد حەمزه (فێراق)، عوسمان ڕەحیمی(مورید)، فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی، موحەممەدمۆمن یه‌زدانبه‌خش، جەماڵ قادرپوور، وەلی فەتاحی، هادی سپه‌نجی(خاڵه‌)، میرزامەجید عەدەمی و فەیسەڵ هێدایەتی، باقی شه‌فێعی، مامۆسامۆمن نووری، دوکترهێدایه‌ت مه‌حموودی، ڕەحیم ڕەحمانی، موحەممەد خدری(ئەدیب)، سه‌عدی غەریبی، عەباس غەریبی، حه‌سه‌ن عومرانی، میلاد یووسفی، فایق لوتفی، یه‌زدان لۆتفی، حامی نیکبه‌خت عه‌بدولمه‌لکی، که‌لسووم عوسمان‌پوور، عه‌باس ره‌شیدی(ساکار)، یاسر ڕەشیدی، قەیۆم دانشوەر، حه‌بیبه‌ڵڵا موسته‌وفی، فەهمی مورادی‌مه‌ولوودی، عەتا عەلی پوور، حێکمه‌ت موحەممەدی(خه‌میار)، ئۆمید حه‌بیبی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،جەشنوارەو یۆوەمین شێعرەو کوردی هەورامانی،
نوشته شده در تاریخ شنبه 7 اردیبهشت 1398 توسط همایون محمدنژاد
واتەو قەدٚیمیا/قەیۆم دانشوەر، سوبحان ئەمینی

واتەو قەدٚیمیا/قەیۆم دانشوەر
ئەجۆ دۆش مجیان،
ئەجۆ هەشەی پێکیەینە،
ئەجۆ بانەو دۆزەقیەو مەی،
ئەجۆ نانوو تاتەیش واردٚەنم،
ئەجۆ نانشا نەدٚان،
ئەجۆ هەرچەی ڤەرڤە شیێنەو،
ئەجۆ دێزوو پەمە یا،
ئەجۆ کنۆڵەو گلەنان،
ئەجۆ کتەو دلێو گواڵەیەنە،
ئەجۆ ئاوێ دانەو لا،
ئەجۆ تەختەو سەروو ئاوێن،
ئەجۆ کەشتیش نغرۆم بیەن،
ئەجۆ دەسشاوە وەربیەن،
ئەجۆ مەردٚەش مەردٚەن،
ئەجۆ چەنی خووگاش واردٚەن،
ئەجۆ ونە ویما،
ئەجۆ ئاساوی ئاو کەوتەن،
ئەجۆ قازانەکێو پیشالیاریەنە،
ئەجۆ تفەو خەیرێنە،
ئەجۆ ڕا بڕیەینە،
ئەجۆ ئاوی بەرۆ پەی ئەیرەمەلێ،
ئەجۆ کەڵەشیری بێ وادٚەن،
ئەجۆ هەڵاوە منیۆ،
ئەجۆ پانتۆڵێش ئاوێ بەردٚێنێ،
ئەجۆ خمەکەو مەتی ئایشێن،
ئەجۆ دووکەڵەرە دانشا،
ئەجۆ قازی قوڵێنگا،
ئەجۆ تلوو وەروو هیتێن،
ئەجۆ کوتەکوو چڵکاوێن،
ئەجۆ بزەو بلەسەیەنە،
ئەجۆ دەموو دڵەڤەرگێن،
ئەجۆ تووتەو لاو گلەیا،
ئەجۆ بادٚێقوشا،
ئەجۆ چەمێم تەقنۆ،
ئەجۆ نوێنش نیان کەلجیەو،
ئەجۆ هەڕەی نەشێلیەینە،
ئەجۆ خرتەبووڵش کەردٚەن.
ئەجۆ ئاڵایەو پیریەنە،
ئەجۆ تڕوو لۆتیا،
ئەجۆ مانێ زەردٚەنە،
ئەجۆ کتا کڕنانەو،
ئەجۆ مندٚەحیما،
ئەجۆ موو لووتێن،
ئەجۆ ساوەو لبنانیەنە،
ئەجۆ ون و ڤەرڤەنە،
ئەجۆ مووم و ڕوەنا،
ئەجۆ پژمەو خووگیا،
ئەجۆ چەنی تەوەرگێ واران،
ئەجۆ مانگەنە،
ئەجۆ بەشەرش نەدٚیەن،
ئەجۆ گۆشێش منەمی،
ئەجۆ کەوچە پیمۆ،
ئەجۆ مەیەو مۆمنانە،
ئەجۆ دێوی دانش پێڵەساروو دیدٚەیش،
ئەجۆ بێگاری کەرۆ،
ئەجۆ پەتڵە کوۆ،
ئەجۆ ئینا کۆڵێمەو،
ئەجۆ گاوەی چارەنە،
ئەجۆ کانش پەی من دان،
ئەجۆ کوڕوو قاقانوو چینیا،
ئەجۆ تووکو قوویا،
ئەجۆ چووزەو بەڕەزایا،
ئەجۆ خازێ بڕیەن،
ئەجۆ بەلەکش واردٚەن،
ئەجۆ پوەش واردٚەن،
ئەجۆ هاردٚەمالوو ئاساویا،
ئەجۆ هێڵێ هۆرمارۆ،

(قەیۆم دانشوەر)

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، سوبحان ئه‌مینی، قەیۆم دانشوەر، زوانی هه‌ورامی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،واتەو قەدٚیمیا/قەیۆم دانشوەر،سوبحان ئەمینی،
نوشته شده در تاریخ شنبه 25 اسفند 1397 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.