مه‌ریوانه‌که‌مان
مراسم "وەیوڵەباد٘ێ"عروسک باران در روستای ناوهورامان نمادی از زیرکی زن هورامان و فرهنگ غنی دیار هورامان است/همایون محمدنژاد

بە گزارش 'هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م'در گذشتە  اگر مدتی از بارش باران می گذشت ، و یا کم بارانی می بود، مردم جهت نزول رحمت الهی دست بە دعا می شدند و هرازچند گاهی این مراسم در بسیاری از نقاط و نواحی شیوە خاصی مراسم دعا و نیایش انجام می گرفت .در دیار هورامان و روستاهای آن، این رسم بە شیوەای تاریخی برگزار می شد،یکی از این روستاها، روستای ناو ازتوابع بخش هورامان تخت شهرستان سروآباد در استان کردستان بود .این روستا کە دارای فرهنگ دیرین هورامان و در کنار رودخانە سیروان و چشمە معدنی و تاریخی"هانەوبڵ"ی قرار دارد،اهالی روستا در قدیم در کنار قبر زنی به نام مرقد مەڵڵاژەنی"ملازن " جمع می شدند . گفتنی است کە این زن مصداق زیرکی و اوج پاکی و صفای و عرفان و خداشناسی زنان سرزمین هورامان می باشد،دراین مراسم اکثریت اهالی متشکل از زنان بودە و مردان هم شرکت می کردند عروسکی درست می کردند و آن را می گرداندند واز جلو هر خانەای که می گذشتند آن را خیس می کردند و بە خواندن دعا و ذکرهای مخصوص بارش باران ،ازخداوند طلب رحمت و باران می کردند، این مراسم بە وەیوڵەبادٚێ(عروسک باران)کە در کردی بووکەبارانی یا همان عروس باران گفتە می شود. مراسم هرسالەدر اسفند ماه قبل از آمدن بهار و در محل برگزاری آن پشت مرقد ملازن است این مراسم با دف نوازی و خواندن قرٱن و دعا برای بارش باران آغاز می شود. غذای این مراسم ترکیبی از نخود و گندم  است که برای پذیرایی از میهمانان تدارک دیده شده است بعد از صرف ناهار با حمل عروسک توسط زنان بر روی چشمەهای اصلی روستا و پاشیدن آب بر روی آن توسط مردم در کوچەها و تکراردعا بارش باران کل روستا را با حمل عروسک با لباس سبز طی می کنند و بعد از آن اطراف مرقد را برای پرندگان پر از گندم می کنند و در قدیم رسم بر آن بود که عروسک را به روستای اسپریز بە همراە دف نوازی دختران و زنان همراە بودە،می بردند،اما امروز به خاطر آبگیری سد داریان این امکان وجودندارد.

#همایون محمدنژاد

http://s9.picofile.com/file/8322318434/IMG_20180323_082206_964.jpg

سپاس از آقایان پویا طالب نیا مدیرپایگاە منظر فرهنگی هورامان،احمد کریمی ،بهاالدین شریفی و رحیم  رحمانی بابت پارەای توضیحات
منبع:




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، اخبار، جفرافیا، زوانی هه‌ورامی، شهرها و روستاهای هورامان، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، آموزشی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، هومایون موحەممەدنژاد، پویا تالب نیا، دوکتورئه‌فراسیاب جه‌مالی، ڕەحیم ڕەحمانی، ئه‌حمه‌د که‌ریمی،
برچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-تخت-ژاورود-پاوه-نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس -شبک(شه‌به‌ک)-سنجار-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژاد،سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری،وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری،یانەوخەما،
دنبالک ها: وبسایت مریوان خبر،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 2 فروردین 1397 توسط همایون محمدنژاد
         وبلاگ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م 5 ساله شد      

  په‌لیانۆ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌می بی به 5ساڵێ



پاره ای از دیدگاههای بزرگان و شاعران و ادیبان و بازدیدکنندگان که هیچگاه فراموش نمی شود.

1-هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌م

نویسه‌و کاکه‌ هۆمایون محه‌مه‌دنژادی جه‌ یه‌رۆموو نه‌ورۆزوو 1389ی ڕۆجیاری وه‌ش کریا.ئی وبلاگه‌ حه‌ر چا ڕواو ئه‌وه‌ڵێشه‌ نیشانه‌ش دا که‌ ئێدێعاو گه‌وره‌ییش هه‌نه‌ و به‌ هه‌ده‌فه‌وه‌ ئامان دلێ ئی مه‌یذانیه‌.کاکه‌ هۆمایون پا ئه‌خلاقه‌ وه‌شه‌یشه‌ فره‌ زوو په‌ی وێش جه‌ هاڵیگای مه‌جازیه‌نه‌ دۆسێش ئێسێوه‌ و جه‌ به‌روو مه‌حاڵوو هه‌ورامانی ده‌سش که‌رذ به‌ نیشان دای هه‌ورامانی به‌ ڕێک و پێکی.ئی ئازیزه‌ جه‌ هانه‌‌به‌رچه‌مه‌نه‌ به‌ ئه‌ره‌ نیای وتارێ جۆراجۆرێ،به‌ عه‌کسێ زه‌ریفێ،به‌ مه‌قالێ و کتیبێ نویسه‌را و شێعرێ شاعێرا،...هه‌ورامانش به‌ گرذوو دنیای نیشانه‌ دا.من به‌ جۆرعه‌ت متاوو واچوو وبلاگوو هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌می به‌ ئه‌ره‌نیای فره‌ته‌ر جه‌ 520لینکا ساحیبوو فره‌ته‌رین لینکی جه‌ به‌ینوو وبلاگه‌کاو هه‌ورامانیا.کاکه‌ هۆمایون بێجگه‌ چانه‌یه وبلاگێو ته‌رش هه‌ن به‌ نامێ کتابخانه‌هه‌ورامان؛یانه‌وکتێبووهۆ‌رامانیکه‌ ژیوای گرذوو ئا که‌سا که‌ په‌ی هه‌ورامانی قه‌ڵه‌مشا هۆر گێرته‌ن دلێشه‌نه‌ نویسیان.  

کاکه ئیبراهیم شه‌مس:درجمع وبلاگ نویسان هورامان

به دعوت انجمن فرهنگی و ادبی روجیار-مریوان-21مهرماه1392

http://www.sarkav.ir/دانشنامه‌وهه‌ورامانی

ئازیز دوور وه‌ڵات  وه‌ش بۆنه  گیانت
                                                     سڵام به وێنه‌ی نوورانی و جوانت
یاخوا هۆمایون چوون هانه‌به‌رچه‌م
                                                     دایم هاڕش بێ به بێ زیاد و که‌م
خه‌مبار به ته‌مان گۆنات  ماچ که‌رۆ
                                                    ده‌س وه‌شیت که‌رۆ ڕه‌نجت لابه‌رۆ

        کاکه عه‌تا حه‌یده‌ری(خه‌مبار)


سڵام
 کاکه هۆمایون یۆ جه زه‌حمه‌ت کێشاو فه‌رهه‌نگو هه‌ورامانین جه دنیای مه‌جازیه‌نه په‌ی گرد که‌سی شناسیان ئارۆ هۆرامان نیازیه فره‌ته‌رش به زه‌حمه‌ت کیشای هه‌ن ئاکه‌سانه که چی ڕاینه خه‌ریکو کارینی په‌ی ئێمه یاگێ حۆرمه‌تینێ.  
کاکه محه‌مه‌دشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی/سنه 27بهمن1392

هورامان هانه به رچه م

باتشکرازآقای بهمنی صاحب وبلاگ کردها و سیرکول اویهنگ

بابت طراحی بنر و معرفی وبلاگ

سپاس  ازکاکه عبدالله حبیبی بابت طراحی قالب وبلاگ

سپاس ازکاکه زیرک محمدیان و کاکه فرید عباسی

 جهت طراحی لوگوهای وبلاگ 


هانه‌به‌رچه‌م :غه‌زه‌ڵێوه‌ جه‌ کاکه فه‌رید عه‌باسی

هانه‌به‌رچه‌م پێشکه‌ش‌ بۆ به هانه‌به‌رچه‌می  و کاکه هۆمایون محه‌مه‌دنژادی

مدیروو په‌لیانۆ هه‌ورامان هانه‌به‌رچه‌می و گردوو خه‌ڵکوو وه‌شه‌ویسوو زاوه‌ری

                 

هانه‌به‌رچه‌م

مــه‌کانـێ   وه‌ش ویارا   هانه‌به‌رچه‌م

خــه‌زانیچش  وه‌هــارا    هانه‌به‌رچه‌م

که‌ش و کۆ  یه‌ک نه‌وا  ئاماوه  ده‌نگێ

هــه‌تا واچـۆ  هــه‌وارا   هانه‌به‌رچه‌م

گــه‌ڵا واتش به  وه‌رواوێ  چکـۆنی؟

چه‌مێش  که‌ۆتێنێ  سارا هانه‌به‌رچه‌م

نه‌ته‌رسی تۆ جه  گه‌رمـی  ڕۆجیاری

شــه‌ماڵش   به‌رقه‌رارا   هانه‌به‌رچه‌م

وه‌شـا  ده‌نگوو مه‌زاقوو  نه‌رمه ئاوێ

چه‌نی  له‌نجه‌و   چنارا   هانه‌به‌رچه‌م

چه‌مێ گۆلا  په‌ڕێنێ   ورده  هه‌ڵسی

چه‌موو ڕه‌حمیش دیارا  هانه‌به‌رچه‌م

بیه‌ن  ده‌رمانــوو  ده‌رده‌و باخــه‌کۆنا

ئه‌گه‌ر  وێچش هه‌ژارا  هانه‌به‌رچه‌م

                                                                                               فه‌رید عه‌باسی

بیه‌ن ده‌رمانــوو ده‌رده‌و باخــه‌کۆنا ئه‌گه‌ر وێچش هه‌ژارا هانه‌به‌رچه‌م به‌ ڕاسی هانه‌به‌رچه‌م ده‌رمانوو ده‌رده‌و ده‌رده‌داراو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانیا.ئه‌گه‌ر چی من و فره‌ جه‌ ئازیزا و ڕه‌فێقه‌کاما نه‌له‌ینمێ هانه‌به‌رچه‌م و جه‌ ئاوه‌ سه‌رد و وه‌شتامه‌کێش نه‌وارده‌نما به‌ڵام دایمه‌ ده‌ره‌ جه‌ سه‌رچه‌مه‌و په‌لیانه‌و هانه‌به‌رچه‌می ئاوه‌و حکمه‌ت و زاناییما واردێنه‌و سێراوێ بیێنمێ.کاکه‌ فه‌رید هۆنیه‌ره‌ وه‌ش زه‌وقه‌که‌و هه‌ورامانی ده‌ست وه‌ش بۆ په‌ی ئی شێعره‌ جوانخاسێ ئیشه‌ڵڵا قه‌ڵه‌مت هیچ ساتێو کزی نارۆ.

کاکه ئیبراهیم شه‌مس/پاوه:27خرداد1392



هةورامان هانةبةرچةم پێسه ڕێک و پێک تةرین پةلیانه جه بارةو زوان فةرهةنگ و جۆغرافیا هةورامانی و جه پالوو ئانةیچةنه جةمخانێو پةی یاونای هةواڵةکاو مةحالوو هةورامانی به یاگةکاتةری.

کاکه ئۆمید حه‌بیبی/نودشه/شنبه 20 مهر 1392


وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م ونقش آن درعرصه فرهنگ هورامان:آقای احمد  کریمی

هركاری در وهله اول احساس نیازی است كه در وجود انسان نمود پیدا می كند ولازمه آن نیز اطلاعات و هم فكری اجتماعی است كه در عمل این ابزارها دست به دست هم داده تا هدف مورد نظربه سرمنزل برسد البته تمامی امكانات وابزارهای به كاربسته وعوامل دست اندركار نیاز مبرم به یک مكانیزم مدیریتی دارند كه عوامل موجود رابنا به نیاز و موقعیت زمانی و مكانی به نحو احسن به كارببند كه اگر نقش مدیریت كارآمد باشد خود به خود دامنه فعالیت گسترده ترخواهد شد وبه ازای گستردگی اظهارنظرها وانتقادات دراین حوزه پوشه ای نو ایجاد خواهدكرد كه با مطرح شدن آنها وپاسخ مناسب راه را برای پیشرفت هموارمی كند؛این مقدمه ای است تانقش وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م درعرصه فرهنگ هورامی با مدیریت کاک همایون محمدنژاد دراین فضای مجازی رابررسی کنیم كه بی شک این بزرگوار در این راه پر زحمت لحظه ای درنگ نكرده وبا توجه به مشغله كاری در این حركت فرهنگی كم نگذاشته وحتی در پاسخ به نظرات خوانندگان مطالب وبلاگ با حوصله و بی كم و كاست نظرات را انعكاس وتقدیر نموده كه این خود مزید برعلت شده تا هر روز خوانندگان بیشتری را به وبلاگ خود جذب كند تا آنجا كه اكثر خوانندگان و نویسنگان مطالب را اگرچه حضوراً نمی شناسد اما به قصد ترویج فرهنگ وزبان هورامی با پیامک از طریق شماره همراه یا از راه ایمیل مشاركت آنها را پاس می دارد. واینک این مطلب بهانه ای است كه از زحمات  این دوستمان  نه در خور زحمت ایشان بلكه به حسب وظیفه خوانندگان و دوستداران فرهنگ هورامی تقدیری باشد كه تلاش او را ارج نهیم .همیشه پایدار باشید.       

                                                      احمد کریمی-مریوان/4اسفندماه1391 

ادامه مطلب

طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، تاریخ، ادبیات/شعر، جفرافیا، اخبار، آموزشی، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، دینی ومذهبی، هومایون موحەممەدنژاد، ئێبراهیم شه‌مس، عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی، ئۆمید حه‌بیبی، عه‌تا حه‌یده‌ری(خه‌مبار)، فەرید عەباسی(فەراز)، موحەممەدشه‌ریف عه‌لی ره‌مایی، ئه‌حمه‌د که‌ریمی، هاشم فه‌رهادی، نوشتارهای همایون محمدنژاد، مه‌زهه‌ر ئه‌دوای، موحه‌ممه‌دغه‌ریب مه‌عازی‌نژاد،
برچسب ها:هورامان-هورامان هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هه‌ورامان؛ یانه‌وکتێبووهۆ‌رامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان- اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-نوسود-هورامان تخت- ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)-رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته‌وێڵه(طویله)-بیاره-شاروو هۆرامانی-حلبچه-خۆرماڵ مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی-ایلام- کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه عبدالملکی (زاغمرز-زینوند-حسین آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)-عکس-شبک(شه‌به‌ک)-سنجار- کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا -زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هانه‌به‌رچه‌م-هۆمایون محه‌مه‌دنژاد،ڕاویه‌روو ئاوه‌زی،وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م واردپنجمین سال فعالیت خود شد،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 3 فروردین 1393 توسط همایون محمدنژاد

   وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م ونقش آن درعرصه فرهنگ هورامان

هركاری در وهله اول احساس نیازی است كه در وجود انسان نمود پیدا می كند ولازمه آن نیز اطلاعات و هم فكری اجتماعی است كه در عمل این ابزارها دست به دست هم داده تا هدف مورد نظربه سرمنزل برسد البته تمامی امكانات وابزارهای به كاربسته وعوامل دست اندركار نیاز مبرم به یک مكانیزم مدیریتی دارند كه عوامل موجود رابنا به نیاز و موقعیت زمانی و مكانی به نحو احسن به كارببند كه اگر نقش مدیریت كارآمد باشد خود به خود دامنه فعالیت گسترده ترخواهد شد وبه ازای گستردگی اظهارنظرها وانتقادات دراین حوزه پوشه ای نو ایجاد خواهدكرد كه با مطرح شدن آنها وپاسخ مناسب راه را برای پیشرفت هموارمی كند؛این مقدمه ای است تانقش وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م درعرصه فرهنگ هورامی با مدیریت کاک همایون محمدنژاد دراین فضای مجازی رابررسی کنیم كه بی شک این بزرگوار در این راه پر زحمت لحظه ای درنگ نكرده وبا توجه به مشغله كاری در این حركت فرهنگی كم نگذاشته وحتی در پاسخ به نظرات خوانندگان مطالب وبلاگ با حوصله و بی كم و كاست نظرات را انعكاس وتقدیر نموده كه این خود مزید برعلت شده تا هر روز خوانندگان بیشتری را به وبلاگ خود جذب كند تا آنجا كه اكثر خوانندگان و نویسنگان مطالب را اگرچه حضوراً نمی شناسد اما به قصد ترویج فرهنگ وزبان هورامی با پیامک از طریق شماره همراه یا از راه ایمیل مشاركت آنها را پاس می دارد. واینک این مطلب بهانه ای است كه از زحمات  این دوستمان  نه در خور زحمت ایشان بلكه به حسب وظیفه خوانندگان و دوستداران فرهنگ هورامی تقدیری باشد كه تلاش او را ارج نهیم .همیشه پایدار باشید.       

                                                      احمد کریمی-مریوان/4اسفندماه1391 

 وبلاگ هورامان هانه‌به‌رچه‌م ضمن تقدیر وسپاس ازکاکه احمدکریمی بابت حسن دیدگاه ولطف ایشان ؛ماراشرمنده کردندبه اصراروپافشاری ایشان مطلب فوق رامنتشرکرده ایم ؛بازهم سپاس.



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، ادبیات/شعر، اجتماعی، تاریخ، آموزشی، جفرافیا، اخبار، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، هومایون موحەممەدنژاد، ئه‌حمه‌د که‌ریمی،
برچسب ها:ناو،هورامان-هورامان هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هه‌ورامان؛یانه‌وکتێبووهۆ‌رامانی -هه‌ورامان -هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه ر)-لهون- نوسود-هورامان تخت- ژاورود-پاوه-نودشه(نۆتشه)- رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته وێڵه(طویله)-بیاره-شاروو هۆرامانی- مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی- ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-چهارقلعه عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین آباد-امیرآباد هورامی های شمال ایران)عکس-شبک(شه به ک)-سنجار موصل-کاکه یی خانقین-یارسان- ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 6 اسفند 1391 توسط همایون محمدنژاد
چوپان ما راست گفت:آقای احمد  کریمی
به دهه های 50و60 برمی گردیم درآن ایام که روستایمان دارای گله فراوانی بودوهمگی رفتن 'به کوهستان های خنک درتابستان راگوش به کوس رحیل چوپان می سپردند وهماهنگ بااین نوای یکسان روستاخالی می شدتاباردیگرهوارباهمسایه های کوهستان تجدید دیدار کند.همه ماآن ایام رابه خوبی دردفتر خاطرات گذشته داریم راستی چه باصفابودغروب ها که گله به بیره گامی آمد وزنان هوارباکاسه های بزرگ به استقبال گله وچوپان می شتافتند؛چوپان خستگی ناپذیرباصرف مختصرشامی دمی می آسودتادوباره گله رابه قصدآرمیدن در"شه وه گا"به تپه های مشرف بر هوار ببرد.شبانگاههان چوپان صادق بانواختن نی برنزی خودگله رابه دورخودجمع می کردوهوار هم درسکوت کامل گوش به رقص انگشتان چوپان كه برسوراخ های نی می نواخت گوش فرا می سپرد به سکوت مطلق فرومی رفت تاهوارنشینان وچوپان به یادهم بودن رادرشبی تابستانی به امیدرسیدن به صبح دیگربرای فعالیت دوباره...درآن روزگار همه مردم روستادارای دام فراوانی بود وچوپان باچشم داشت اندکی وظیفه انبیاءرا باکمال دقت وباعشق به کارش انجام می دادتاآن حدکه تمامی گله را رأس به رأس می شناخت واوضاع گله رابه روزبه سمع هواریان می رساندحتی چوپان از زاد و ولد گله بسیارخوشحال می شدچون به کارش عشق می ورزیدآنگاه همه مافارغ ازاین مسئولیت سنگین به کار روزانه خودمشغول بودیم آن وقت ماکه جاهای دیگری مشغول کاریادرنقاط دیگربه فکر آینده ای اقتصادی بودیم ولی این ازیادرفته عاشق درفکر ازدیاد گله هرچند به نفع مابود فکر می کرد اما دریغ از قدر نشناسی. امروز پی می بریم که در نبود این نعمت بزرگ چقدر روستا درمضیقه قرار گرفته نمونه بارزآن این است که دامهایمان روزبه روزدر حال کاهش است وآن تعدادمردمی که دارای چندرأس حیوان می باشند بانوبتی کردن شغل چوپانی به اکراه ازعهده آن بر می آیندواین صداقت چوپان پیرمارامی نمایاندچون امروزهیچ یک ازما حاضرنیست با این مزداندک این وظیفه خطیر رابه سرمنزل رسانیم .تبعات آن رامی توان درچند بندبیان نمود که بسی جای تأمل است:

 1ـاگر امروزه از دیدگاه اقتصادی به این امر بنگریم می بینیم لبنیات روستا به نسبت دهه های مذکور روبه کاهش است وجایگزین آن بسته های لبنی است که متأسفانه به لحاظ اینکه تاریخ انقضاء ملاک نیست هر روز احتمال بیماریهای متبوع می رود2ـبا کم شدن گله درآمد اکثر مردم روستا رکود قابل توجهی به دنبال دارد که اگر پای صحبت خانواده های کم درآمد نشست به خوبی محسوس می باشد؛با این وصف کارشناسان تغذیه موافقند چرا که اگر انسان با گوشت ولبنیات طبیعی وگرم تغذیه کند بی شک بهتر از گوشت های پف کرده وهورمونی می باشد و عامیانه سالم ترندنقطه مقابل اینكه اگر پای صحبت طرفداران محیط زیست بنشینیم برداشت بی رویه علوفه وجنگل راخطر بزرگی برای نابودی طبیعت دانسته وما را از اینده نامعلوم طبیعت بیمناك كنند در جواب می گوییم اگر رشدو بلند شدن مراتع وجنگل های بلوط را که در نبود احشام است نقطه عطفی در محیط زیست بدانند طعمه خوبیست که سوداگرآن را در آتش زدن جنگل گستاخ تر کنند اما دامها با چرای علفهای خشک و در ختان بلوط را از گزند حریق های جانکاه ایمن می کند تا بار دیگر چهره زشت آتش سوزی رامشاهده نکنیم.هر چند عادتی است كه چند ساله دامان كوه های هورامان رادر كام خود فروبرده........اما امروز چوپان خسته وپیر به کنجی در خانه محقر خلع و با چشمهای کم سویش چشم به افقهای شاهو دوخته وگردش ایام را با علم نجومی تجربی خود می شمارد وبا علم به طب سنتی از گیاهان امراض صعب العلاج چاره می كندن بی آن که ما به فکر امروز اوباشیم چرا آنروز که او توان داشت بااخلاص خدمت می کرد ولی به روزگار ناتوانی حتی از پس هزینه های بیماری حاصل ازآن دوران برنمی آیدشاید اگر امروز چوپان قصه ما بیمه می شداین چنین شغل مقدس چوپانی موردبی مهری قرار نمی گرفت نسل ماقصه های حماسی را که مادر بزرگ ها تعریف می کردندازیاد نبرده چرا که مضمونهایی از قبیل..شوانه شوانه ده نگو لولت دنیا نه..چوپان را هم قهرمان وهم قاصدک قصه می دانستند.

هورامان هانه به  رچه م
         وێنه و هه ناروپاییزو هۆرامانی/ده ره وزه لته ی/ده ره هه جیج



طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، تاریخ، ادبیات/شعر، جفرافیا، آموزشی، ئه‌حمه‌د که‌ریمی،
برچسب ها:هورامان-هورامان هانه به رچه م- کتابخانه هه ورامان- یانه ۆ کتێبۆ هه ۆرامانی-هه ورامان -هۆرامان-دزآور(زاوه ر)،لهون- نوسود-هورامان تخت- ژاورود- پاوه-نودشه- رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته وێڵه-بیاره- شارۆ هورامانی- مریوان- سروآباد- کرمانشاه- کردستان- دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-اورامانات-چهارقلعه عبدالملکی –زاغمرز-هورامی های شمال ایران،ناو،
دنبالک ها: دالانی(داڵانی)،
نوشته شده در تاریخ جمعه 28 مهر 1391 توسط همایون محمدنژاد

هورامان هانه به رچه م

   عكس مربوطه متعلق به جاده هجیج در دهه60

اگرچه ازراه دوری آمده وگرمای طاقت فرسا،امان ازاوبریده اماسیروان خروشان با نغمه دلنشین خود خستگی ازتن وی برطرف نموده و در ركاب رودخروشان طی طریق می كندازاوحركت آموخته معنی تنبلی رانمی فهمد چون سحرگاهان شاهوباسپیده صبح خبر طلوع خورشید نوید فعالیت رادر مسیر سیروان سرمی دهد مسافر ما برای امرارمعاش درهورامان منتظر نمی ماند وقت راغنیمت شمرده تاازقافله زندگی عقب نمانداو نیك می داند راه درازی درپیش دارد پس حركت درپیش می گیرد.ازامكانات امروزی خبری نیست تنها یك الاغ در اختیار دارد وخانواده وفامیل منتظر بازگشت مسافری كه با دعای خیر اورا تنها نگذاشته اند می مانند معلوم نیست از كجا آمده  وغایت كجاست شاید حامل هدایای اهل روستاست به آشنایان روستای دگری كه به قصد دیداروبه جا آوردن صله رحم یا تجارت پایاپای باشدهرچه هست بوی صمیمیت وتلاش به مشام می رسد الله نگهدارش باد. درمسیر راه غریبه نیست چرا كه به هر روستایی كه می رسد آشنا دارد وآنجا هم نفسی می گیرد هم دیداری با دوستان داشته و تجدید قوامی كند  ودوباره راه  را در پیش می گیرد تا به مقصد رسد وتحفه خود را به خانواده هدیه دهد زبان به گلایه نمی گشایدبلكه به شكرانه این همه الطاف الهی نمازش حتی شكسته به جا نمی آورد وكامل می خواند ....آنها میراث داران فرهنگ بومی بودند درمیان خود تبادل فرهنگ و زبان راسرلوحه كار خود قرارداده بودند وبه هنگام سفر به خارج از محدوده هورامان سفیران لایقی بودند.اما دریغ ازامروزكه سوای اینكه فرهنگ وزبان هورامی مثل قدیم رایج نیست بلكه می بینیم دیدوبازدیدها هم روبه فراموشی است چراكه آن دیدارهایی كه درقدیم فرسنگ ها طول می كشیدتادوستانی با همدیگر ملاقات كنندامروزاین مسافتها تنها با یك پیام/مسیج/دوستی رادرهم می نورد دوماهها از همدیگر خبری نیست درست است كه در ظرف زمان قرار داریم وازاین امكانات راه فراری نیست ولی با دست خودرابطه ها راكمرنگ كرده ایم كه پیامد آن رامی توانیم اینگونه احساس كنیم كه دركنگره ها وهمایش ها به دنبال فرهنگ و ره سه ن خود بگردیم وآن را دراین جلسات خلاصه كنیم واین راهم بدانیم كه آداب ورسوم ما بالاتر از آن است كه در فضای بسته سالن ها آن راجستجو كنیم.




طبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، تاریخ، آموزشی، جفرافیا، ئه‌حمه‌د که‌ریمی،
برچسب ها:هورامان-هورامان هانه به رچه م- کتابخانه هه ورامان- یانه ۆ کتێبۆ هه ۆرامانی-هه ورامان -هۆرامان-دزآور(زاوه ر)،لهون- نوسود-هورامان تخت- ژاورود- پاوه-نودشه- رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته وێڵه-بیاره- شارۆ هورامانی- مریوان- سروآباد- کرمانشاه- کردستان- دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-اورامانات-چهارقلعه عبدالملکی –زاغمرز-هورامی های شمال ایران،ناو،
نوشته شده در تاریخ جمعه 16 تیر 1391 توسط همایون محمدنژاد

بهاربا بارانهای نامنظم چشمه سارهای زلال وخروشان طبیعت سرسبزوخرم كم كم جای خودرابه تابستان گرم وسوزان می دهدتا ماحصل سه ماه گردش ایام كه به گل وثمرنشستن درختان وجنگل می باشدآن رابه تحفه نزدما انسان به ودیعه بگذارد اما دریغ ازبی انصافی این موجود دوپا،كه پاسخ طبیعت رابا تخریب می دهد.دریك روز بهاری روزجمعه همه به بهانه رفع خستگی وفراغت ازیك هفته كاری به دامان طبیعت می رویم كه باازبین بردن طبیعت خاطره خوشی رابه اصطلاح درذهن خودذخیره    می نماییم غروب هنگام به وقت بازگشت اگردرطبیعت گشتی بزنی دل هرباوجدانی متألم می شودچون یك پلاستیك 300سال طول می كشد تادوباره تجزیه شود این از تخریب بهار....اما فصل تابستان درراه است ومعضل آتش سوزیهای بحث برانگیز.

اول نقد كوتاهی داریم برمهیا شدن زمینه آتش سوزی كه به خودمابرمی گردد.

اگر به دیار كهن وزادگاه مان دردهه های 50 60دیدی داشته باشیم می بینیم كه درآن دوران تمامی روستاهای هورامان با گله های فراوان این بستر های آتش سوزی رادر راه شكوفایی اقتصادی به كارمی بستند؛اماامروزه طعمه حریق می شوند.درآن دوران  كه عصررونق دامداری بوداحشام چندین فواید داشتنداول اینكه ازلحاظ  تأمین مواد پروتینی ولبنی درحد خودكفا بودیم ومثل امروزباكلمات جدیدی امثال پاستوریزه... هموژنیزه وغیره روبرو نبودیم تا دامهای خودرابه بهانه بهداشتی بودن لبنیات پاستوریزه ازبین ببریم یابامرغهای هورمونی كمبودمواد گوشتی خودرابرطرف نماییم كه همه ازلحاظ پروتیین وغیره عاریندامكان دارد كارشناسان تغذیه بااین نظریه موافق باشند.دوم فایده دام این است كه درمراتع علف خشك كه اولین ابزارآتش می باشد خوراك دام است ودرختان بلوط راتاحد دردسترس بودن ازتیررس آتش دورمی كرد وحتی درباروركردن گل وگیاه بی تأثیرنبوده وبا كودآنهاگیاهان  ثمربیشتری می دادند. ازاین دلایل بگذریم ونظری به وضع موجودبیندازیم وچاره ای اندیشیدتا باردیگرشاهد عینی حریق جنگلها نباشیم واین سرمایه آیندگان راتباه نكنیم گرچه معلوم نیست چه دستهای ناپاكی دركارندوچه سودی ازاین عمل ناشایست عایدمی شوندامامی دانیم خزندگانی همچون لاك پشت پیرشعله های آتش رانظاره گرندوخودرامیان شعله های اخگرمی بینندودانسته به استقبال مرگ سوداگران می روندوخودراتسلیم پیامدعمل آنان می نمایند.متأسفانه طبیعت هورامان هم ازگزنداین بلادرامان نمانده وچندسالی بوده كه بااین جنایت شوم دست وپنجه نرم كرده است.هورامان باطبیعت بكروناب خود دركشورمان بی نظیراست؛همانگونه كه شاعران خوش ذوق آن راازقلم خودنیانداخته اندیاسیاچمانه سرایان دیارمان برخلاف خوانندگان سایرمنطقه هابیشتربانازك خیالی در وصف طبیعت وگل وچمن نغمه سرداده اند،حیف است ماهم بابی خیالی زحمت پاسداران عرصه فرهنگ ورسوم رانادیده بگیریم وساده ازكنارآن بگذریم.علاج واقعه راقبل ازوقوع بایدكردپس برهمگان واجب است ازاین فاجعه جلوگیری نمایندواز صاحبان قلم ومیراث داران این دیارانتظارمی روداحساس مسئولیت كنند تاباردیگر دیاراهورایی امان محلی باشدبرای گردشگران وصاحبنظرانی كه هورامان رابافرهنگ و طبیعت دست نخورده می شناسند.

هورامان هانه به رچه م

تصویر:گردشگاه دالانی دزآور/بهار1391

ارسالی:آقای رستگار علی محمدی

هورامان هانه به رچه م

تصویر:گردشگاه دالانی دزآور/بهار1391

ارسالی:آقای فریدون رمضانی




طبقه بندی: ادبیات/شعر، اجتماعی، تاریخ، آموزشی، ئه‌حمه‌د که‌ریمی،
برچسب ها:هورامان-هورامان هانه به رچه م- کتابخانه هه ورامان- یانه ۆ کتێبۆ هه ۆرامانی-هه ورامان -هۆرامان-دزآور(زاوه ر)،لهون- نوسود-هورامان تخت- ژاورود- پاوه-نودشه- رێژاو(ریجاب)-کندوله-ته وێڵه-بیاره- شارۆ هورامانی- مریوان- سروآباد- کرمانشاه- کردستان- دالانی-ایلام-کامیاران-روانسر-جوانرود-اورامانات-چهارقلعه عبدالملکی –زاغمرز-هورامی های شمال ایران،زینوند،ناو،
نوشته شده در تاریخ جمعه 26 خرداد 1391 توسط همایون محمدنژاد
.: Weblog Themes By Abdollah Habibi :.